Allah islänini bagyşlaýarmy ýa-da hak edeni?

Gadyrly doganym, Yslam ynanjyna we esasanam Hanefi-Maturidi ýörelgesine görä, bu soragyň jogaby Allanyň mutlak erki bilen çäksiz hikmetiniň birleşýän nokadyndadyr. Allatagala mutlak hökümranlygyň eýesidir we islänini bagyşlamaga ygtyýarlydyr. Gurany Kerimde bu hakykat şeýle beýan edilýär: 'Göklerde we ýerde näme bar bolsa, hemmesi Allanyňky. Ol islänini bagyşlar, islänine azap eder. Alla gaty bagyşlaýjydyr, gaty rehimdardyr.' (Ali-Imran, 129). Emma Allanyň 'isläni' tötänleýin bir saýlaw däl-de, Onuň çäksiz hikmetine (her zady ýerbe-ýer etmegine) esaslanýar. Alla bendesiniň çyn ýürekden eden toba-töwbesini, ökünmegini we gözellerini bagyşlanmagyna sebäp eder. Ýagny bende toba we iman bilen bagyşlanmagy 'talap eder', Alla hem öz lütfi bilen ony bagyşlamagy 'isler'. Pygamberimiz (s.a.w) bir hadysy şerifinde şeýle diýýär: 'Hiç kim öz amaly bilen (ýeke özüni hak edip) jennete girip bilmez. 'Senemmi, eý Allanyň Resuly?' diýip soradylar. 'Hawa, Alla meni rehmeti bilen gurşap almasa, men hem girip bilmerin' diýdi.' (Muslim, Münafikyn, 71). Gysgaça aýtsak; hiç kim 'men muny hak etdim' diýip, Allanyň üstünde bir hak iddia edip bilmez. Bagyşlanmak Allanyň bir lütfudyr we islegidir. Emma Alla çyn ýürekden toba edenleri we buýruklaryna eýerenleri bagyşlajakdygyny buşlap, bize bu islege mynasyp bolmagyň ýoluny görkezipdir. Alla bizi rehmeti bilen gurşap alan bendelerinden eýlesin.