Şirk näme we şirk görnüşleri haýsylardyr?

Bismillahirrahmanirrahim. Eziz doganym, Hanefi mezhebine degişli bolandygyňyz üçin soragyna Kur'an we Sünnetiň gözli, mezhebimize laýyklykda jogap bermäge synanyşaryn. Allah Teala sözlerimizi hakykata laýyk etsin. Şirk Näme? Şirk, Allatagala deňdeş tutmakdyr. Iň uly günä bolup, Allatagala bagyşlamajak ýeke-täk güna. Allah Teala Kur'an-Kerimde şeýle buýurýar: "Hakykatdan-da Allah Özüne şirk goşanlary bagyşlamaýar. Ondan aşakdaky (günäleri) bolsa, islese bagyşlaýar." (Nisa Süresi, 48. Aýat) Şirk, Allatagalanyň zatynda, sıpatlarynda ýa-da işlerinde Oňa deň ýa-da deň boljak bir zady kabul etmekdir. Bu, Allatagalanyň birligini (tevhidi) inkär etmekdir. Şirk Görnuşleri Haýsylardyr? Şirk, umumylykda iki esasy başlykda öwrenilýär: 1. Şirk-i Ekber (Uly Şirk): Bu, adamy Yslamdan çykaryp, Allatagalanyň zatynda ýa-da sıpatlarynda deň hiç bir zadyň ýokdugyny anyk bilip kabul etmegine garamazdan, ýaradyjylyk, ryzyk bermek, dolandyrmak ýaly zatlarda Allatagaladan başgasyna boýun egmek ýa-da ondan kömek dilemek ýaly işler bilen ýüze çykýan şirk görnuşidir. Bu şirk, amallaryň biderek gitmegine sebäp bolýar. * Rububiyyet Şirk'i: Allatagalanyň ýaradyjylygy, ryzyk berijiligi, işleri dolandyrmagy ýaly zatlarda Ondan başgasyny hem bu sıpatlarda görmek ýa-da Onuň bilen birlikde başgalaryň hem täsir ediji eýedigine ynanmakdyr. * Uluhiyyet Şirk'i: Allatagala ybadat edilýändigi ýaly, Ondan başgasyna hem ybadat etmek, doga etmek, gurban kesmek, wada bermek ýaly işler bilen Allatagala deňdeş tutmakdyr. Bu, iň köp ýaýran we iň howply şirk görnuşidir. * Esma we Sıfat Şirk'i: Allatagalanyň at we sıpatlarynda Oňa deň zatlaryň bardygyny kabul etmek ýa-da Allatagalanyň at we sıpatlaryny başgalara bermekdir. 2. Şirk-i Asğar (Kiçi Şirk): Bu, adamy dinden çykarmasa-da, sogaby azaltýan ýa-da amallary biderek edýän bir şirk görnuşidir. Köplenç riýa (görkezme) bilen baglanyşykly şirk görnuşidir. * Riya (Görkezme): Bir ybadaty ýa-da haýyrly işi, Allahyň razylygy üçin däl-de, adamlaryň ýagşylygyny gazanmak, öwgi toplamak ýaly dünýewi maksatlar bilen etmekdir. Pygamber Efendimiz (Sallallahu Aleyhi we Sellem) bu babatda şeýle buýurypdyr: "Ümmetim barada iň köp gorkýan zadym, kiçi şirk (riýa)dir." Sahabalar sorapdyr: "Eý Allahyň Resuly, kiçi şirk näme?" Efendimiz şeýle diýipdir: "Riyadyr. Kyýamat güni Allah gullaryna: 'Amallaryňyzy kim üçin edýärdiňiz? Serediň, ol adamlaryň ýanynda öz sogabyňyzy tapyň!' diýer." (Hadys-y Şerif) Şirkden daşda durmak, Allatagalanyň razylygyny gazanmagyň we jennete ýetmegiň ýeke-täk ýoly. Allatagalanyň birligine (tevhidine) ynanmak we diňe Oňa ybadat etmek müminiň esasy şertidir. Allah, ählimizi şirkden goraýsyn. Vesselam.