د خلکو د فریب لاملونه څه دي؟

ګران ورور د خلکو د فریب، یعنې د حقیقت څخه د لیرې کیدو او د زیان سره مخ کیدو اصلي لاملونه د قرآن او سنتو په رڼا کې په لاندې ډول دي: 1. د نفس زیاتې هیلې او غوښتنې (هوا): تر ټولو لوی جال چې انسان په ځان مین کړي او غلط کارونه ښکلي ښکاره کړي، د کنټرول څخه بهر نفساني هیلې دي. لوی الله په قرآن کریم کې فرمایلي دي: "ایا تا هغه څوک ولید چې خپل نفس یې معبود ګرځولی دی؟" (فرقان، 43). 2. د دنیايي ژوند فریبنده زړه راښکون: دنیا په خپلو لنډمهاله ښکلاوو سره انسان ته داسې دوکه کولی شي لکه ابدي کور یې وي. زموږ ګران پیغمبر (صلی الله علیه وسلم) ویلي دي چې د دنیا مینه د هرې غلطۍ سرچینه ده. په قرآن کریم کې هم ویل شوي دي: "په هیڅ صورت د دنیايي ژوند تاسو ته دوکه درکړي نه شي" (لقمان، 33). 3. د شیطان وسوسه او ښکلا ورکول: شیطان بد کارونه انسان ته ښکلي ښيي او هغه له لارې څخه ګمراه کوي. په فاطر سورت کې په ۵ آیت کې ویل شوي دي: "په هیڅ صورت دغه فریب ورکوونکی (شیطان) تاسو ته د الله په نوم دوکه درکړي نه شي." 4. جهالت (بې علمه): د حقیقت نه پوهیدل، دین او ژوند له سمو سرچینو څخه نه زده کول انسان د سادګۍ او غلطو لارو ته سوق کوي. لکه څنګه چې په حنفي فقه کې هم ټینګار شوی، پر هر مکلف باندې فرض ده چې د عقیدې او عبادت اساسات تر هغه حده زده کړي چې خپل حالت سم کړي. بې علمه انسان د خطا لپاره زیان منونکی ګرځوي. 5. بد ملګري او چاپېریال: د انسان دین او اخلاق د خپلو ملګرو له طبیعت څخه اغیزمن کیږي. زموږ پیغمبر (صلی الله علیه وسلم) ویلي دي چې د انسان دین د هغه د ملګري په دین دی، له همدې امله یې د صالحو خلکو سره ملګرتیا توصیه کړې ده. د دې جالونو څخه د خلاصون لاره دا ده چې علم ته لاسرسی ومومئ، د نفس محاسبه وکړئ او د صالحو خلکو سره اوسئ. الله تعالی دې موږ ټول په حقیقت باندې ثابت قدم وساتي او له فریب ورکوونکو له شر څخه دې وژغوري. سلام او دعا سره.