Question 1

A është e ndaluar (haram) kamata e bankave zyrtare shtetërore?

Accepted Answer

I dashur vëlla, Si një mysliman që i përket mezhebit Hanefi, dëshiroj t'i përgjigjem pyetjes suaj në lidhje me kamatën e aplikuar nga bankat zyrtare shtetërore, duke e trajtuar atë në dritën e Kuranit dhe Sunnetit. Në Islam, kamata (riba) është kategorikisht e ndaluar (haram). Në Kuran, në shumë ajete, urdhërohet të largohemi nga kamata. Për shembull, në ajetin 275 të sures El-Bekare thuhet: "Allahu e ka lejuar shitblerjen dhe e ka ndaluar kamatën." Profeti Muhamed (paqja qoftë mbi të) gjithashtu ka mallkuar në hadithet e tij atë që merr, jep, shkruan dhe dëshmon kamatën. Ky dispozicion i përgjithshëm vlen edhe për kamatat e zbatuara nga bankat shtetërore. Në mezhebin Hanefi nuk ka asnjë kundërshtim për sa i përket ndalimit të kamatës. Edhe pse mënyra e funksionimit të bankave shtetërore mund të duket si një aktivitet tregtar, në thelb nuk konsiderohet e lejuar (caiz) sepse ato gjenerojnë të ardhura nga kamata. Prandaj, marrja ose dhënia e parave me kamatë nga bankat zyrtare shtetërore është haram sipas mezhebit Hanefi. Këshillohet ata që hyjnë në transaksione të tilla që, sa më shumë të jetë e mundur, të kthehen drejt rrugëve hallall. Ju dëshiroj suksese në hapat që do të hidhni në rrugën e fitimit të kënaqësisë së Allahut.

Question 2

Cilat janë mëkatet që Profeti (paqja qoftë mbi të) i ka mallkuar?

Accepted Answer

Në emër të Allahut, Mëshiruesit, e Mëshirëplotit. Mëkatet që Profeti ynë i dashur (paqja qoftë mbi të) i ka mallkuar janë shkelje të mëdha që kërkojnë largimin nga mëshira e Allahut. Këto lloje sjelljesh prishin qetësinë si të individit ashtu edhe të shoqërisë. Sipas medh-hebit Hanefi, këto mëkate janë gjithashtu haram dhe veprime që duhen shmangur. Disa nga mëkatet e mallkuara në Kur'anin Famëlartë dhe Sunnetin Profetik janë: Shoqërimi i ortakëve me Allahun (Shirk): Adhurimi i kujtdo tjetër veç Allahut ose barazimi i dikujt me Të është mëkati më i madh. (Suretu En-Nahl, 105) Të shqetëcosh prindërit dhe të kundërvihesh atyre: Të lëndosh, të nënçmosh, të mos i bindesh atyre janë mëkate të mëdha. (Suretu El-Isra, 23) Vrasja e padrejtë e një njeriu: Marrja e jetës është një nga krimet më të mëdha te Allahu. (Suretu El-Ma'ida, 32) Ngrënia dhe dhënia e kamatës (Riba): Transaksionet me kamatë shkaktojnë dëme të mëdha si në këtë botë ashtu edhe në botën tjetër. (Suretu El-Bekara, 275) Bërja e imoralitetit (Zina): Ky mëkat i madh kundër nderit dhe moralit prish strukturën morale të shoqërisë. Vjedhja: Marrja e pronës së dikujt pa leje është shkelje e të drejtave të njerëzve. Dëshmia e rremë: Shtrembërimi i së vërtetës dhe akuzimi i padrejtë i të tjerëve është një barrë e madhe. Të ulesh padrejtësisht njerëzit dhe të hash të drejtat e tyre: Sjelljet jo të drejta dhe grabitja e të drejtave të të tjerëve janë të mallkuara. Të flasësh keq dhe të përhapësh thashetheme: Të thuash fjalë që prishin marrëdhëniet mes njerëzve ose i lëndojnë ata është haram. Të tallesh dhe të nënçmosh: Duhet të shmangen sjelljet që shkaktojnë urrejtje dhe armiqësi mes muslimanëve. Mashtrimi në peshore dhe matje: Shkelja e parimit të ndershmërisë në tregti është e mallkuar. (Suretu El-Mutaffifin, 1-3) Të njollosësh nderin e të tjerëve: Shpifja ndaj grave të ndershme është një mëkat shumë i madh. (Suretu En-Nur, 23) Këto mëkate tërheqin zemërimin e Allahut dhe janë veprime që Profeti ynë (paqja qoftë mbi të) i ka mallkuar. Çdo musliman duhet të largohet nga këto sjellje, të pendohet dhe t'i kërkojë falje Allahut. Allahu i Lartësuar na ruajtë nga këto lloje mëkatesh.

Question 3

Në cilën moshë fillon regjistrimi i mëkateve te njerëzit?

Accepted Answer

I dashur vëlla/motër, Regjistrimi i mëkateve te njerëzit fillon në moshën e pjekurisë (baligh), sipas shkollës juridike Hanefi dhe në përputhje me kuptimin e përgjithshëm islam. Kjo moshë zakonisht përcaktohet rreth moshës 15 vjeç për djemtë, dhe për vajzat gjithashtu rreth moshës 15 vjeç ose kur fillojnë të kenë menstruacione. Bazamenti kryesor për këtë parim gjendet në Kur'anin Famëlartë dhe Sunnetin e Pejgamberit (a.s.): "Dhe askush nuk bart barrën e mëkatit të tjetrit." (Suretu El-Muzzemmil, 8. ajeti). Ky ajet tregon se njeriu është përgjegjës për veprat e veta. Konsiderohet se fëmijët që nuk janë të pjekur ende nuk kanë arritur pjekurinë për të bartur atë përgjegjësi. Në një hadith, Profeti (a.s.) ka thënë: "Janë ngritur penat (përgjegjësia) për tre persona: për atë që fle derisa të zgjohet, për të çmendurin derisa të vijë në vete dhe për fëmijën derisa të arrijë moshën e pjekurisë." (Tirmidhiu, Xhenaze, 20; Ebu Davudi, Hudud, 22). Ky hadith qartë tregon se pjekuria është një pikë kthese për sa i përket regjistrimit të mëkateve dhe shpërblimeve. Prandaj, njeriu nuk mbahet përgjegjës për gabimet ose mëkatet e bëra para se të bëhet i pjekur dhe të arrijë moshën e përgjegjësisë. Megjithatë, pas pjekurisë, njeriu është përgjegjës për veprat e veta, si për sa i përket shpërblimit, ashtu edhe për sa i përket mëkatit. Allahu ju ruajttë.

Question 4

Mëkatet e mëdha, shtatë kebair, cilat janë?

Accepted Answer

Sigurisht, në përputhje me medh-hebin Hanefi, do t'ju jap informacion rreth mëkateve të mëdha (kebair) në dritën e Kuranit dhe Sunnetit. Mëkatet e mëdha janë ato mëkate që Allahu i ka ndaluar prerazi dhe për të cilat është premtuar dënim i rëndë nëse kryhen. Ato janë vepra që kanë pasoja më të mëdha se mëkatet e vogla. Edhe pse ka mendime të ndryshme mes dijetarëve për numrin e mëkateve të mëdha, shtatë mëkatet e mëdha të njohura dhe përgjithësisht të pranueshme janë si më poshtë: 1. Shoqërimi (Shirk) me Allahun: T'i bësh ortak Allahut është mëkati më i madh dhe i vetmi mëkat që nuk falet. Kurani Famëlartë thotë: "Vërtet, Allahu nuk fal atë që i bën shok, por fal çdo gjë tjetër kujt të dojë Ai." (An-Nisa, 48) 2. Vrasja: Vrasja e një njeriu pa të drejtë është një nga mëkatet më të mëdha në Islam. Ka paralajmërime të forta në Kuran lidhur me këtë. 3. Magjia (Sihër): Magjia konsiderohet mëkat i madh si për atë që e bën, ashtu edhe për atë që e porosit. 4. Mosfalja e namazit: Namazi është një nga shtyllat e Islamit. Lënia e namazit pa arsye të vlefshme është ndër mëkatet e mëdha. 5. Lëshimi në imoralitet (Zina): Zina, si marrëdhënie jashtëmartesore, është ndër mëkatet e mëdha që ka dëme serioze si për individin ashtu edhe për shoqërinë. 6. Vjedhja: Marrja e padrejtë e pronës së tjetrit është ndër mëkatet e mëdha që Islami e ka ndaluar. 7. Dëshmia e rremë: Dhënia e dëshmisë në kundërshtim me të vërtetën është një veprim që dëmton drejtësinë dhe konsiderohet mëkat i madh. Këto janë vetëm disa nga mëkatet e mëdha. Në Kuran dhe Sunnet janë përmendur edhe shumë mëkate të tjera të mëdha. E rëndësishme është të ruheni nga këto mëkate dhe të përpiqeni të fitoni kënaqësinë e Allahut. I lus Allahun e Lartësuar që të na ruajë të gjithëve nga mëkatet e mëdha.

Question 5

A është e lejuar të bëhet tregti me personin që vepron në mënyrë haram?

Accepted Answer

Ve aleykumselam ve rahmetullahi ve berekatuh. Çështja nëse është e lejuar të bëhet tregti me një person që fiton në mënyrë haram, varet para së gjithash nga burimi i fitimit haram dhe natyra e tregtisë. Sipas mezhebit Hanefi, shitblerja e mallit për të cilin është konfirmuar se është haram nuk është e lejuar. Megjithatë, nëse burimi i pasurisë që personi ka fituar në mënyrë haram është i dyshimtë ose është i përzier me haram dhe hallall, situata mund të ndryshojë. Nëse një person fiton para në mënyrë haram, por blen dhe shet mall hallall me këto para, blerja dhe shitja e këtij malli mund të mos ketë problem, për sa kohë që vetë malli nuk është haram. Megjithatë, kjo nuk do të thotë që personi po legjitimon fitimin e tij haram. Në Kur'anin Fisnik thuhet: "O ju që keni besuar, mos e përvetësoni pasurinë tuaj mes jush me rrugë të padrejta (haram), përveçse duke qenë tregti me pëlqimin tuaj mes jush..." (En-Nisa, 29) Ky ajet ndalon çdo fitim të padrejtë dhe thekson se tregtia e ligjshme do të bëhet me pëlqim reciprok. Pejgamberi ynë (paqja qoftë mbi të) gjithashtu ka thënë shumë hadithe lidhur me largimin nga fitimi haram. Për shembull, ai ka thënë: "Kushdo që fiton pasuri haram, edhe nëse e jep si sadaka, nuk do t'i pranohet, dhe ajo që mbetet prej saj, do të jetë karburant për të në Xhehenem." (Ibn Maxheh, Ticarat, 4) Ky hadith është një paralajmërim i rëndësishëm për gjendjen e vetë fitimit haram dhe atij që përftohet prej tij. Prandaj, duhet pasur kujdes kur bëhet tregti me një person që vepron në mënyrë haram. Nëse objekti i tregtisë është haram (p.sh., shitja e alkoolit) ose nëse një pjesë e madhe e fitimit të personit është haram dhe kjo reflektohet edhe në tregtinë e tij, atëherë blerja ose shitja e mallit atij personi mund të mos jetë e lejuar sipas mezhebit Hanefi. Megjithatë, nëse personi ka fitim të dyshimtë, por ju shet mall hallall, dhe ju nuk jeni të sigurt për haramin e këtij malli, është e rëndësishme të hulumtoni me kujdes dhe të eliminoni dyshimet. Shkurtimisht, absolutisht nuk është e lejuar të blini mall, burimi i fitimit të të cilit është haram, nga një person që fiton në mënyrë haram. Nëse burimi i fitimit është i dyshimtë, duhet të jeni të sigurt se malli që blini është hallall. Më e mira është të largoheni nga personat për të cilët dyshohet se veprojnë në mënyrë haram. Allahu i Lartësuar na udhëzoftë të gjithëve në çështjet e hallallit dhe haramit.

Question 6

A jeni në gjendje të jepni informacione mbi gjenezën dhe rradhën e Profetëve?

Accepted Answer

Po, unë jam në gjendje të jep informacione mbi gjenezën dhe rradhën e Profetëve në bazë të Kur'anit dhe Hadis. Profetët e Islamit janë pejgamberë të dërguar nga All-llahu tek njerëzimi. Sipas Kur'anit, të gjithë profetët formojnë një rresht nga Ademi deri te Isa. Kjo gjithashtu përmendet në Kur'an 13:7. Rrathja e profetëve është kjo:

Question 7

Cila është rëndësia e nijetit (qëllimit) në Islam?

Accepted Answer

Në Islam, nijeti është shpirti i çdo adhurimi dhe vepre të bërë, si dhe burimi i shpërblimit dhe pranimit.

Question 8

Pse thuhur 'subhanallah' kur ndodh diçka e papritur?

Accepted Answer

Vëlla i dashur, Kur përballemi me një situatë të papritur, thënia "Subhanallah" do të thotë ta lartësosh Allahun e Lartëmadhëruar nga çdo e metë dhe të pranosh fuqinë e Tij të pafundme. Në medhhebin hanefit dhe në traditën e përgjithshme islame, arsyet kryesore pse ky dhikër përdoret në momente çudie janë si më poshtë: 1. Shprehja e habitë dhe e admirimit: Besimtari, kur ndeshet me një ngjarje të papritur, kujton se kjo ngjarje ka ndodhur me caktimin e Allahut. Duke thënë "Sa i lartësuar është Allahu, Ai është larg çdo mangësie", ai shpreh admirimin e tij ndaj artit të krijimit dhe fuqisë së Tij. 2. Pëasurimi i Sunetit: I Dërguari ynë i dashur (a.s.), në situata kur çuditej ose mrekullohej, reagonte duke thënë "Subhanallah". Një herë, kur u takua me Ebu Hurejrën, ky i fundit u frenua ngaqë ishte xhunub, kurse Pejgamberi (a.s.) tha me çudi: "Subhanallah! Besimtari nuk ndyhet kurrë (nga papastërtia)" (Buhari, Gusul 23; Muslim, Haidh 115). 3. Përkujtimi i Allahut: Në Kuranin Famëlartë thuhet: "Atë që është në qiej dhe atë që është në tokë e madhëron Allahun" (Sure El-Hashër, 1). Thënia e këtij tesbihi përballë një situate të papritur është shenjë se robi e di që është në çdo çadër nën vëzhgimin e Allahut. Me pak fjalë; të thuash "Subhanallah" përballë një ngjarjeje është si një shprehje çudie ashtu edhe një mundësi për ta kthyer atë moment në dhikër dhe adhurim. Allahu na bëfsh prej robërve të Tij që e kujtojnë Atë në çdo kohë.

Question 9

A e fal Allahu atë që dëshiron apo atë që e meriton?

Accepted Answer

I nderuar vëlla, sipas besimit islam dhe veçanërisht shkollës Hanefi-Maturidi, përgjigja e kësaj pyetjeje qëndron në pikën ku bashkohen vullneti absolut i Allahut dhe urtësia e Tij e pafundme. Allahu i Madhëruar është Sunduesi absolut dhe ka autoritetin të falë kë të dëshirojë. Në Kur'an, kjo e vërtetë shprehet kështu: 'Të Allahut janë çfarë ka në qiej dhe në Tokë. Ai fal kë të dojë dhe dënon kë të dojë. Allahu është Falës i madh, Mëshirëplotë.' (Ali Imran, 129). Megjithatë, 'dëshira' e Allahut nuk është një zgjedhje e rastësishme, por bazohet në urtësinë e Tij të pafundme. Allahu e bën pendimin e sinqertë të robit, keqardhjen e tij dhe veprat e mira shkak për faljen e Tij. Pra, robi me pendim dhe besim 'kërkon' falje, ndërsa Allahu me mirësinë e Tij 'dëshiron' ta falë atë. Profeti ynë (paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të) ka thënë: 'Askush nuk mund të hyjë në Xhenet vetëm me veprat e tij (duke e merituar). E pyetën: 'As ti, o i Dërguari i Allahut?' Ai tha: 'As unë, përveç nëse Allahu më përfshin me mëshirën e Tij.' (Muslim). Shkurtimisht, askush nuk mund të kërkojë të drejtë tek Allahu duke thënë 'unë e meritova këtë'. Falja është mirësi dhe vullnet i Allahut. Megjithatë, Allahu na ka treguar rrugën për të arritur këtë falje duke na përgëzuar se do t'i falë ata që pendohen sinqerisht dhe ndjekin urdhrat e Tij. Allahu na bëftë nga ata që i ka përfshirë me mëshirën e Tij.

Question 10

Vlera e tesbihut pas namazit

Accepted Answer

Esselamu alejkum, vëllai im i dashur. Tesbihet që bëhen pas namazeve janë një synet shumë i çmuar që plotëson atmosferën shpirtërore të adhurimit dhe shpreh falënderimin e robit ndaj Allahut. Sipas medhhebit hanefi, këto dhikre që bëhen pas namazit farz (ose pas synetit të fundit, nëse ka) konsiderohen synet i theksuar (muekked). Vlerën e tesbihut pas namazit mund ta përmbledhim si më poshtë: 1. Falja e gjynaheve: Pejgamberi (a.s.) ka thënë: 'Kushdo që pas çdo namazi e madhëron Allahun 33 herë (Subhanallah), e falënderon 33 herë (Elhamdulillah) dhe e madhëron 33 herë (Allahu Ekber), këto bëjnë 99. Kurse për të njëqindën thotë: 'La ilahe illallahu vahdehu la sherike leh, lehul-mulku ve lehul-hamdu ve huve ala kulli shej'in kadir', atij i falen gjynahet edhe nëse janë sa shkuma e detit.' (Muslim, Mesaxhid, 146). 2. Ngritja e gradës shpirtërore: Tesbihet e pastrojnë zemrën nga preokupimet e kësaj bote dhe e afrojnë robin te Allahu. Siç thuhet në Kur'anin Famëlartë: 'A nuk është me të vërtetë se me përmendjen e Allahut zemrat gjejnë qetësi?' (Sureja Er-Ra'd, 28). 3. Kompensimi i mangësive: Shërben si mjet për të kompensuar gafletet dhe mangësitë e vogla që mund të ndodhin gjatë namazit. 4. Thesari i Xhenetit: Këto dhikre janë një shpërblim i madh dhe një thesar i Xhenetit për besimtarin në ahiret. Pejgamberi (a.s.), pas trishtimit të muhaxhirëve të varfër se 'të pasurit po shkojnë me gradë të larta dhe mirësi të përjetshme', ua rekomandoi atyre këto tesbihe dhe u dha lajmin e mirë se askush tjetër nuk mund t'i arrijë ata në këtë (Buhari, Ezan, 155). Përmbledhtazi, tesbihet pas namazit janë një derë për të fituar shpërblime të mëdha me pak përpjekje dhe për pastrim shpirtëror. Zoti i pranoftë adhurimet tuaja.

Question 11

A kanë fituar myslimanët e pasur shkallët e larta të Xhenetit?

Accepted Answer

Vëllai im i çmuar, kjo pyetje që ke bërë është drejtuar personalisht ndaj të Dërguarit të Allahut (s.a.v.s.) nga sahabët e varfër në kohën e asr-i seadetit (epokës së lumtur). Këtë çështje mund ta shpjegojmë brenda kornizës së Kur'anit dhe Sunetit si vijon: Shkallët e larta në Xhenet nuk varen vetëm nga pasuria apo vetëm nga varfëria. Masa kryesore e shkallëve është devotshmëria (takva), sinqeriteti (ihlas) dhe kërkimi i kënaqësisë së Allahut. Një ditë, sahabët e varfër erdhën tek i Dërguari i Allahut dhe shprehën pikëllimin e tyre duke thënë: "O i Dërguari i Allahut! Vëllezërit tanë të pasur morën shkallët e larta dhe begatitë e përjetshme. Sepse ne falemi, edhe ata falen; ne agjërojmë, edhe ata agjërojnë. Mirëpo, ata japin sadaka, ne nuk mundemi; ata lirojnë skllevër, ne nuk mundemi." I Dërguari (s.a.v.s.) u mësoi atyre disa dhikre (tesbihat) me të cilat mund t'i arrinin ibadetet financiare që bënin të pasurit (Muslim, Mesaxhid, 142). Siç theksojnë edhe dijetarët e medhhebit hanefi, në Islam epërsia nuk matet me pakësinë apo shumicën e pasurisë, por me atë se si është fituar ajo pasuri dhe ku është shpenzuar. 1. I varfëri që duron dhe i pasuri që falënderon: Dijetarët islamë kanë deklaruar se si "i varfëri që duron" ashtu edhe "i pasuri që falënderon" kanë vlerë të lartë tek Allahu. Një mysliman i pasur mund të arrijë shkallët më të larta duke e shpenzuar pasurinë e tij në rrugën e Allahut (infak). Një mysliman i varfër mund të arrijë të njëjtat shkallë duke duruar gjendjen e tij dhe duke vazhduar ibadetet. 2. Vështirësia e llogarisë: I Dërguari i Allahut ka dhënë lajmin e mirë se "të varfërit do të hyjnë në Xhenet pesëqind vjet para të pasurve" (Tirmidhi, Zuhd, 37). Kjo ndodh për shkak se të pasurve u merr kohë dhënia e llogarisë për pasurinë e tyre. Megjithatë, pasi të japin llogarinë, shkallët e të pasurve që e kanë përdorur pasurinë për bamirësi mund të jenë shumë të larta. 3. Masa kryesore është devotshmëria: Në Kur'anin Famëlartë thuhet: "Më i nderuari tek Allahu është ai që është më i devotshmi ndër ju" (Sureja Huxhurat, 13). Si përmbledhje; myslimanët e pasur arrijnë shkallët e larta jo thjesht sepse janë të pasur, por nëse e shpenzojnë pasurinë e tyre në rrugën e Allahut dhe janë falënderues. Myslimanët e varfër i ndajnë këto shkallë me durimin dhe ibadetet e tyre. Xheneti është vendi ku shpërblehet bujaria e atyre që kanë mundësi, si dhe durimi e sinqeriteti i atyre që kanë mundësi të kufizuara.

Question 12

Çfarë duhet të bëjmë nëse ka padrejtësi në familje?

Accepted Answer

I dashur vëlla/motër, do të përpiqemi t'i përgjigjemi me mirësjellje pyetjes suaj se si duhet vepruar përballë padrejtësive që ndodhin në familje. Feja Islame i kushton rëndësi të madhe lidhjeve të forta familjare, të ndërtuara mbi dashurinë, respektin dhe drejtësinë reciproke. Ka shumë këshilla dhe dispozita në Kur'anin Famëlartë dhe Sunetin e Pejgamberit (s.a.v.s.) për këtë çështje. Para së gjithash, kur ndodh një padrejtësi në familje, duhet të jeni të durueshëm dhe të përpiqeni ta kuptoni situatën. All-llahu i Lartësuar thotë: "O ju që keni besuar! Kërkoni ndihmë me durim dhe me falje. Vërtet, All-llahu është me durimtarët." (Suretu El-Bekare, 153. ajeti) Personi që i nënshtrohet padrejtësisë, së pari duhet ta qortojë palën tjetër me një stil që nuk fyen, duke vënë në dukje të drejtën e tij. Qëllimi është korrigjimi i situatës dhe vendosja e drejtësisë. I Dërguari i Allahut, Muhamedi (s.a.v.s.), ka thënë: "Ndihmoje vëllain tënd, qoftë ai zullumqar apo i shtypur." Shokët e pyetën: "O i Dërguar i Allahut! Ne do ta ndihmojmë të shtypurin, por si ta ndihmojmë zullumqarin?" Pejgamberi (s.a.v.s.) u përgjigj: "Do ta pengosh atë nga padrejtësia. Kjo është ndihmë për të." (Buhariu, Mezâlim, 4) Ky hadith fisnik na tregon një rrugë për parandalimin e padrejtësive në familje. Nëse një anëtar i familjes bën padrejtësi, përpjekja për ta penguar atë nga ky veprim është mëshira më e madhe ndaj tij. Nëse situata nuk përmirësohet me bisedë apo qortime, brenda kornizës së parimeve të përgjithshme të medh-hebit Hanefi, kërkesa që pleqtë e familjes ose dikush që e konsideroni të mençur dhe të besueshëm të ndërhyjë si gjykatës, mund të jetë gjithashtu një zgjidhje. Kjo është një përpjekje për të zgjidhur çështjen në mënyrë të këndshme, përmes ndërmjetësimit. Nuk duhet harruar se familja është njësia më e vogël që përbën shoqërinë. Qetësia dhe drejtësia në këtë njësi kanë rëndësi të madhe si për dynjanë tonë, ashtu edhe për ahiretin tonë. All-llahu i Lartësuar urdhëron që anëtarët e familjes të jenë të drejtë ndaj njëri-tjetrit. All-llahu ju ndëntë në ndihmë në përpjekjet tuaja në këtë çështje.

Question 13

Si do të na japë llogari Zoti ynë në Ditën e Gjykimit?

Accepted Answer

Vëllai im i dashur, Aleykum selam ve rahmetullahi ve berekatuhu. Dita e Gjykimit është një ditë e shenjtë ku drejtësia do të manifestohet plotësisht dhe askujt nuk do t'i bëhet asnjë padrejtësi më e vogël. Sipas mezhebit Hanefi dhe akidesë Ehl-i Sunnet, Allahu Teala do t'i llogarisë robërit e Tij duke i mbuluar me mëshirën e Tij dhe duke u sjellë me drejtësi të vërtetë. Natyra dhe fazat e llogarisë në Ditën e Gjykimit janë si më poshtë: 1. Marrja e Librave të Veprave: Robërve do t'u jepen librat ku janë regjistruar veprat e tyre të mira dhe të këqija të bëra në këtë botë, nga ana e djathtë ose e majtë. Në Kur'anin Famëlartë, në suren Isra, ajetet 13 dhe 14, thuhet: "Dhe çdo njeriu Ne i kemi varur fatin e tij në qafë. E në Ditën e Kijametit do t'i nxjerrim atij një libër të hapur dhe do t'i thuhet: 'Lexoje librin tënd! Mjafton sot ti vetë llogaritar për veten tënde!'" 2. Mizani (Peshorja): Do të vendosen peshore të drejtësisë për peshimin e veprave. Ata, pesha e veprave të mira të të cilëve do të jetë më e rëndë, do të arrijnë shpëtimin e përjetshëm. Në suren El-A'raf, ajetet 8 dhe 9, thuhet: "Dhe peshorja (e veprave) atë ditë është e vërtetë. Ata, të cilëve peshorja e veprave të mira u rëndon, ata janë të shpëtuarit. E ata, të cilëve peshorja u bie lehtë, ata janë ata që kanë humbur veten e tyre, sepse ata duke qenë argumentet Tona i mohonin." 3. Pyetja dhe Llogaria: Në hadithet e nderuara, të cilat janë burimet kryesore të mezhebit Hanefi, Profeti ynë i nderuar (paqja qoftë mbi të) ka njoftuar si do të jetë llogaria: "Asnjë rob nuk do të lëvizë këmbën në Ditën e Gjykimit, pa u pyetur për atë se ku e ka shpenzuar jetën e tij, çfarë ka vepruar me dijen e tij, si e ka fituar dhe ku e ka shpenzuar pasurinë e tij, dhe ku e ka konsumuar trupin e tij." (Tirmidhi, Kijamet, 1). Për besimtarët, kjo llogari do të zhvillohet si një bisedë e ngushtë, ku Allahu do t'i bëjë të pranojnë mëkatet e tyre dhe më pas do t'ua falë ato. Për mohuesit dhe zullumqarët, do të jetë një hetim i drejtë dhe i ashpër. Vetëm Zoti i botërave e di më së miri. Ai është shumë i mëshirshëm dhe i drejtë ndaj robërve të Tij. Zoti ynë, lehtësoftë llogarinë tonë.

Question 14

A leju't (e leju't) dëgjimi i muzikës heavy metal ose rock?

Accepted Answer

I dashur vëlla, Në fenë islame dhe në mezhebin Hanefi, të cilit i përket, çështja se çfarë është hallall apo haram varet nga thelbi i saj, përmbajtja dhe ndikimi në shpirtin dhe veprat e njeriut. Ky është parimi bazë edhe për muzikën. Hukmi (vendimi) për dëgjimin e muzikës heavy metal ose rock vlerësohet sipas kritereve të mëposhtme: 1. Përmbajtja e teksteve: Nëse tekstet e këngëve përmbajnë shirk (bashkëpunim me Allahun), rebelim kundër fesë ose Krijuesit, pabesim, imoralitet, nxitje në dhunë, alkool ose drogë, atëherë dëgjimi i kësaj muzike nuk është i lejuar. 2. Ndikimi te njeriu: Nëse muzika e dëgjuar e largon personin nga adhurimet si namazi, i sjell zemërimit, nxit zemërimin dhe agresionin ose largon shpirtin nga përkujtimi i Allahut, atëherë bie nën haram. 3. Simbolet dhe temat: Simbolet djallëzore (sataniste), pesimizmi dhe temat e besimeve të kota që gjenden në disa nënlloje të muzikës heavy metal dhe rock nuk përputhen me parimet islame të moralit dhe besimit. Burimet (Ajete dhe Hadithe): Kurani Famëlartë: Në suren Lukman, ajeti 6, thuhet në kuptimin e përkthimit: "Dhe mes njerëzve ka nga ata që blejnë fjalë të kota (lahve'l-hadis) për të shmangur nga rruga e Allahut pa kurrfarë dijenie dhe për ta përqeshur atë..." Shumica e komentatorëve (mufesirëve) dhe dijetarëve hanefitë kanë vlerësuar se çdo fjalë e keqe dhe muzikë që largon njeriun nga Allahu dhe përgjegjësitë e tij, bie nën kuadrin e këtij ajeti. Hadith Sherif: Pejgamberi (a.s.) ka thënë: "Hallalli është i qartë...

Question 15

Pse e ka ndaluar Allahu marrëdhënien homoseksuale?

Accepted Answer

I dashur vëllai im, paqja dhe mëshira e Allahut qofshin mbi ju. Pyetja juaj është e vlefshme për të kuptuar rëndësinë që Islami i jep natyrës njerëzore (fıtrat) dhe rregullit shoqëror. Mund t'i përmbledhim arsyet kryesore të këtij ndalimi sipas mezhebit Hanefi dhe jurisprudencës Islame të përgjithshme si më poshtë: 1. Ruajtja e Natyrës dhe Qëllimit të Krijimit Allahu e krijoi njeriun si mashkull dhe femër, duke u plotësuar reciprokisht. Kurani Famëlartë thotë se bashkëshortët janë bërë burim qetësie dhe dashurie për njëri-tjetrin. Marrëdhënia homoseksuale është ndaluar sepse shihet si kundërthënëse me këtë rregullim natyror (fıtrat) të njeriut. 2. Vazhdimësia e Pasardhjes dhe Institucioni Familjar Një nga qëllimet themelore të ligjit Islam është "ruajtja e pasardhjes" (hıfzu’n-nesl). Vazhdimësia e shëndetshme e gjeneratës njerëzore është e mundur vetëm me një strukturë familjare legjitime, të përbërë nga burri dhe gruaja. Bashkimet homoseksuale janë ndaluar sepse nuk i shërbejnë riprodhimit të pasardhjes dhe ruajtjes së strukturës familjare. 3. Pastrimi Moral dhe Shpirtëror Islami kërkon që epshi të përjetohet vetëm brenda një disipline të caktuar dhe një rrethi legjitimiteti (martesë). Në Kuran, duke u marrë shembull populli i Lutit, ky veprim është cilësuar si "kalim i kufijve" dhe "turpësi". Burime (Vargje dhe Hadith): Vargu: "Dhe Lutin, kur i tha popullit të vet: 'A i afroheni një vepre të turpshme, që askush para jush nuk e ka bërë? Ju, me të vërtetë, nga epshi juaj, u afroheni meshkujve në vend të femrave. Ju jeni popull që e kaloni kufirin!"' (Suretu A'raf, 80-81) Hadith: I Dërguari i Allahut (s.a.v.) ka dhënë paralajmërime të rrepta për ata që kryejnë veprime të tilla dhe ka urdhëruar të ruhen nga sjelljet kundër natyrës. Mendimi i Mezhebit Hanefi: Sipas Imam Ebu Hanifes dhe nxënësve të tij, ky veprim është një mëkat i madh dhe shkelje e kufijve të vendosur nga Allahu. Juristët Hanefi theksojnë se ky veprim dëmton strukturën morale të shoqërisë dhe është në kundërshtim me urtësinë e krijimit. Në përmbledhje; ky ndalim bazohet në një urtësi hyjnore që synon të mbrojë dinjitetin e njeriut, strukturën e tij biologjike, të ardhmen e pasardhjes së tij dhe pastërtinë e tij shpirtërore. Allahu, me çdo urdhër të Tij, dëshiron më të mirën për robin e Tij.

Question 16

Uteka, përkatësisht namazi i të liruarve, a përmendet në hadithe?

Accepted Answer

I dashur bir, "Namazi Uteka" (Namazi i të liruarve) për të cilin pyet, nuk gjendet në burimet tona kryesore të hadithit (siç është Kutubus-Sitte), të përcjella nga Pejgamberi (s.a.v.) me një sened (zinxhir transmetuesish) të saktë. Shumica dërrmuese e dijetarëve të hadithit kanë deklaruar se transmetimet që qarkullojnë për mënyrën e faljes dhe vlerën e këtij namazi janë "mevdu" (të shpikura) ose të pabaza. Në jurisprudencën islame dhe në medhhebin Hanefi të cilit i përket, që një ibadet të pranohet si "sunnet" ose "ibadet i vlefshëm" me një emër dhe formë të veçantë, ai duhet patjetër të mbështetet në një argument të saktë. Në vend të praktikave të tilla që nuk kanë bazë dhe që janë shfaqur më vonë në fe (bidat), për ty është shumë më mirë dhe më shpërblyese të falësh namaze nafile, vendi i të cilave është i fiksuar në Kur'an dhe Sunnet, siç janë namazi i tehexhudit, duhasë ose evvabin. Zoti ynë mos na ndaftë nga sunneti i saktë i Pejgamberit tonë (s.a.v.).

Question 17

A mund të më jepni informacion mbi trungun familjar të profetëve dhe renditjen e ardhjes së tyre?

Accepted Answer

I nderuar vëlla, es-selamu alejkum ve rahmetullah. Allahu i Lartësuar, për të ndriçuar njerëzimin dhe për të treguar rrugën e drejtë, ka dërguar të panumërt profetë, që nga Ademi (alejhis-selam) e deri tek i Dërguari ynë, Muhamedi Mustafa (salallahu alejhi ve selem). Numri i profetëve të përmendur me emër në Kur'anin Famëlartë është 25; megjithatë, sipas haditheve, numri i përgjithshëm i profetëve është shumë më i madh (Musned, V, 178). Sipas dijetarëve të medhhebit hanefi dhe historianëve islamë, trungu familjar dhe renditja e ardhjes së profetëve në vija të përgjithshme është si vijon: 1. Ademi (njeriu i parë dhe profeti i parë), 2. Idrisi, 3. Nuhu (konsiderohet si paraardhësi i dytë i njerëzimit), 4. Hudi (i dërguar tek populli Ad), 5. Salihi (i dërguar tek populli Themud), 6. Ibrahimi (Halilullah, babai i profetëve), 7. Luti (nipi i Ibrahimit), 8. Ismail dhe Is'haku (bijtë e Ibrahimit), 9. Jakubi, 10. Jusufi (biri i Jakubit), 11. Ejubi, 12. Shuajbi (i dërguar tek populli i Medjenit), 13. Musai dhe vëllai i tij Haruni, 14. Zulkifli, 15. Davudi, 16. Sulejmani (biri i Davudit), 17. Iljasi, 18. Eljasa, 19. Junusi, 20. Zekerijaja, 21. Jahjai (biri i Zekerijajas), 22. Isai (ka lindur pa baba nga nëna Merjem), 23. Muhamedi Mustafa (salallahu alejhi ve selem - profeti i fundit, Hatemul-Enbija). Gjithashtu, dijetarët tanë kanë mbajtur një qëndrim të kujdesshëm për personalitete si Uzejri, Lukmani apo Zulkarnejni, emrat e të cilëve përmenden në Kur'an, por për të cilët ka mendime të ndryshme lidhur me prejardhjen dhe kohën e tyre. Zoti ynë i Lartësuar në Kur'an na bën me dije se nuk duhet të bëjmë dallim mes profetëve: "I Dërguari i beson asaj që i është shpallur nga Zoti i tij, e po ashtu edhe besimtarët. Secili prej tyre i beson Allahut, engjëjve të Tij, librave të Tij dhe të dërguarve të Tij: 'Ne nuk bëjmë dallim mes asnjërit prej të dërguarve të Tij'..." (Suretu el-Bekare, 285). Mëshira dhe begatia e Allahut qofshin mbi ju. Nëse keni ndonjë çështje tjetër për të pyetur, do të jem i lumtur t'ju ndihmoj.

Question 18

Cila është diferenca mes llogaritjes hanefi dhe shafi të namazit të ikindisë (Asrit)?

Accepted Answer

Esselamu alejkum ve rahmetullahi ve berekatuhu vëllai im i dashur. Midis medhhebit hanefi dhe atij shafi, diferenca kryesore në lidhje me hyrjen e kohës së namazit të ikindisë buron nga mënyra se a merret për bazë gjatësia e hijes së një objekti: 1. Medhhebi Shafi (dhe Xhumhuri/Shumica): Përveç hijes që ekziston kur dielli është në zenit (feji zeval), koha e ikindisë fillon në momentin kur hija e një objekti bëhet e barabartë me gjatësinë e vet. Në fikhun islam kjo quhet "Asr-i evvel" (Ikindia e Parë). 2. Medhhebi Hanefi (Mendim i Imam Azam Ebu Hanifes): Përveç hijes në zenit, koha e ikindisë fillon kur hija e një objekti arrin dy herë gjatësinë e tij. Kjo quhet "Asr-i sani" (Ikindia e Dytë). (Shënim: Imam Ebu Jusufi dhe Imam Muhammedi nga medhhebi hanefi mendojnë njësoj si medhhebi shafi, mirëpo fetvaja në medhheb bazohet në mendimin e Imam Azamit). Mbështetja (Hadithi): Ky ndryshim i ixhtihadit bazohet në transmetimin ku Xhibrili alejhi selam i mësoi Pejgamberit tonë (s.a.v.) kohët e namazit duke ia falur ato. Xhibrili a.s. e fali ikindinë ditën e parë kur hija ishte sa gjatësia e objektit, kurse ditën e dytë kur hija ishte dyfishi i saj (Tirmidhi, Mewakit, 1; Ebu Davud, Salat, 2). Imam Azami, duke marrë për bazë kujdesin (ihtijatin) në adhurim, ka marrë parasysh hijen e dyfishtë në mënyrë që të jetë plotësisht i sigurt se koha e drekës ka përfunduar. Kjo situatë nuk është një kontradiktë, por është lehtësim dhe gjerësi mëshire në Sunnetin e Pejgamberit tonë (s.a.v.). Ju mund ta kryeni adhurimin tuaj me qetësi sipas kalendarit të medhhebit hanefi të cilit i përkisni. Zoti i pranoftë adhurimet tuaja.

Question 19

Si kryhet detyra e myezinit?

Accepted Answer

Ve aleykümü's-selâm ve rahmetullâhi ve berekâtühû. Detyra e myezinit është një shërbim shumë fisnik që i thërret muslimanët për adhurim dhe që ka marrë lavdërimin e të Dërguarit tonë (s.a.v.s.). I dashuri ynë Pejgamber ka thënë në një hadith: > "Myezinët do të jenë njerëzit me shtatin më të lartë (më të nderuarit dhe ata me shpërblimin më të madh) në Ditën e Kiametit." (Muslim, Salât, 14) Sipas medhhebit hanefi, mënyra e saktë e kryerjes së detyrës së myezinit në përputhje me sunetin është shkurtimisht si më poshtë: 1. Përgatitja dhe edukata Të qenit me abdest: Është sunet që ezani dhe ikameti të këndohen me abdest. Drejtimi nga Kibla: Është thelbësore që gjatë këndimit të ezanit të qëndrohet në këmbë dhe të drejtohesh nga Kibla. Vendosja e gishtave në veshë: Është sunet të vendosen gishtat tregues në vrimat e veshëve ose të mbahen duart te veshët për ta bërë zërin më të fuqishëm dhe për të njoftuar ata që janë jashtë se po këndohet ezani. 2. Këndimi i ezanit Fjalët e ezanit këndohen me zë të lartë, qartë dhe me zë të bukur (ngadalë). Kthimi djathtas dhe majtas: Pa e lëvizur gjoksin nga drejtimi i Kiblës; koka kthehet djathtas kur thuhet "Hayye ala's-salâh" (ejani për namaz) dhe majtas kur thuhet "Hayye ala'l-felâh" (ejani për shpëtim). Dallimi te ezani i sabahut: Te ezani i sabahut, pas "Hayye ala'l-felâh", shtohet dy herë fjalia "Es-salâtü hayrun mine'n-nevm" (namazi është më i mirë se gjumi). 3. Këndimi i ikametit Ikameti këndohet menjëherë para fillimit të namazit farz, qoftë me xhemat ose vetëm. Fjalët e ikametit janë të njëjta me ato të ezanit, por këndohen më shpejt dhe rrjedhshëm. Në ikamet, pas "Hayye ala'l-felâh", thuhet dy herë "Kad kâmeti's-salâh" (namazi filloi). Gjatë ikametit nuk vendosen gishtat në veshë dhe koka nuk kthehet djathtas-majtas. Është pjesë e edukatës që myezini të jetë një person i ndershëm, që i njeh mirë kohët e namazit dhe të jetë i sjellshëm me xhematin. Allahu i Lartësuar e pranoftë shërbimin tuaj.

Question 20

Pse ndëshkimi për mosbesimin ndaj Allahut është qëndrimi i përjetshëm në Xhehenem?

Accepted Answer

Vëllai im i dashur, Pyetja juaj është një nga temat më të thella që mendja dhe zemra e njeriut e pyesin më së shumti dhe përpiqen të kuptojnë urtësinë e saj. Në kuadër të drejtësisë dhe mëshirës së Allahut të Lartësuar, këtë çështje mund ta përmbledhim në dritën e Kuranit dhe Sunetit si vijon: Madhësia e një gjynahu nuk vlerësohet sipas kohës apo vendit ku është kryer vepra, por sipas kujt i është drejtuar dhe sipas natyrës së gjynahut. Allahu i Lartësuar është i madhërisë së pafundme, zotërues i mëshirës së pakufijshme dhe Krijuesi ynë i vërtetë. Të mos besosh në Të dhe ta mohosh Atë do të thotë që njeriu me vullnetin e tij të mbyll dyert e mëshirës Së Tij, duke mohuar ekzistencën e Tij dhe dhuntitë që i ka dhuruar. Në Kuranin Famëlartë, gjendja e mohuesve është përshkruar kështu: "Ata që nuk besojnë dhe i mohojnë ajetet tona, ata janë banorë të Xhehenemit dhe atje do të qëndrojnë përgjithmonë." (Sure El-Bekare, 39) Besimi (imani) është çelësi i një jete të përjetshme. Ndërsa mohimi është zgjedhja e zemrës për të mbetur përgjithmonë e mbyllur ndaj së vërtetës. Përjetësia e Xhenetit dhe Xhehenemit bazohet në synimin dhe orientimin e personit në këtë botë. Arsyeja pse banorëve të Xhenetit u jepen dhunti të përjetshme është sepse ata do të kishin besuar përgjithmonë, ashtu siç banorët e Xhehenemit (siç përmendet në ajete) kanë një karakter të tillë që, sikur të ktheheshin në këtë botë, përsëri do të vazhdonin të njëjtin mohim. Allahu i Madhëruar u ka dhënë njerëzve arsye, ka dërguar profetë dhe ka shpjeguar të vërtetën nga e kota. Imani është virtyti më i çmuar që njeriu e zgjedh me vullnetin e tij të lirë. Allahu i Lartësuar i bëjë zemrat tona të palëkundura në të vërtetën dhe mos na hiq nga besimi i Ehl-i Sunnetit ue-l-xhemaat. Me selam dhe dua.

Question 21

A ekziston Babadamtri (Noel Baba)?

Accepted Answer

O biri im, sipas besimit islam, figura e Babadamtrit (Noel Baba) nuk është një qenie e vërtetë; ai nuk është gjë tjetër veçse një mit kulturor. Thelbi i besimit islam është Teuhidi, pra njëshmëria e Allahut. Në Islam, Ai që jep riskun (furnizimin), dëgjon lutjet dhe plotëson nevojat është vetëm Allahu. Në Kuranin Famëlartë kjo shprehet kështu: "Atë e luten kush është në qiej dhe në tokë. Çdo çast Ai është i zënë në krijim." (Sure Er-Rahman, Ajeti 29). Për rrjedhojë, figura e "Babadamtrit", i cili gjoja u sjell dhurata fëmijëve, bën ndihma fshehurazi ose ka ndonjë aspekt të shenjtë, është një trillim që bie ndesh me parimet e akides (besimit) islam. Ne, si myslimanë, duhet t'u mësojmë fëmijëve tanë se risku dhe dhuntitë vijnë vetëm nga Allahu, kurse bërja e mirësisë nuk është një adhurim që bëhet vetëm në kohë të caktuara të vitit, por në çdo kohë dhe drejtpërdrejt për hir të Allahut. Me pak fjalë, ky karakter është thjesht një hero përrallash dhe nuk ka vend në besimin islam. Gjëja më e drejtë është që në vend të legjendave të tilla, fëmijëve tanë t'u përcjellim moralin e bukur dhe vlerat e vërteta të Islamit.

Question 22

Në cilat raste kërkohet sexhde-i sehv dhe si bëhet ajo?

Accepted Answer

I dashur vëlla, Sipas mezhebit Hanefi, sexhde-i sehv është një sexhde kompensuese që bëhet vaxhib kur një nga detyrimet (vaxhibet) e namazit lihet pas dore ose vonohet, ose kur një nga shtyllat (farzet) e namazit vonohet për shkak të harresës ose gabimit. Në rast gabimesh të qëllimshme ose lëshimi të farzeve të namazit, sexhde-i sehv nuk e shpëton namazin; namazi duhet falur sërish. Në rast lëshimi të sunneteve, sexhde-i sehv nuk kërkohet. 1. Në cilat raste kërkohet sexhde-i sehv? Lëshimi i një vaxhibi nga harresa: Për shembull; harresa për të lexuar suren Fatiha ose një sure pas Fatihasë, ose ngritja në këmbë për rekatin e tretë pa kryer uljen e parë (ka'de-i ula) në një namaz me katër rekate. Vonesa e një vaxhibi: Për shembull; vonesa për t'u ngritur në rekatin e tretë pasi keni lexuar "All-llahumme Salli" në uljen e parë, pas leximit të "Tehijjatit". Vonesa e një farzi: Për shembull; të mendosh pas kryerjes së leximit (kıraat) dhe të vonosh për në ruku. Përsëritja e një farzi: Për shembull; të bësh rukunë dy herë ose sexhden tre herë në një rekat nga harresa. 2. Si bëhet sexhde-i sehv? Praktika më e zakonshme dhe e preferuar në mezhebin Hanefi është si më poshtë: 1. Në uljen e fundit të namazit lexohet vetëm duaja "Tehijjat". 2. Pas përfundimit të Tehijjatit, jepet selam vetëm në anën e djathtë (Edhe pse ka transmetime se selami mund të jepet në të dy anët, për të parandaluar konfuzionin gjatë faljes në xhemat dhe sipas shumicës së dijetarëve Hanefi, është bazë të jepet selam vetëm në anën e djathtë). 3. Duke thënë "Allahu Ekber", shkohet në sexhde dhe thuhet tre herë "Subhane Rabbijel-e'ala". 4. Duke thënë "Allahu Ekber", ulesh, pastaj duke thënë përsëri "Allahu Ekber", bëhet e dyta sexhde. 5. Pas sexhdes së dytë, ulesh dhe lexohen duatë Tehijjat, Salli-Bareq dhe Rabbana sipas radhës. 6. Namazit i jepet fund duke dhënë selam, së pari në të djathtë dhe pastaj në të majtë. Argumenti (Dëshmi nga Suneti) Sexhde-i sehv është një sunnet që Profeti ynë (paqja qoftë mbi të) e ka zbatuar dhe urdhëruar personalisht. Në një hadith thuhet si vijon: "Nëse ndonjëri prej jush dyshon në namazin e tij dhe nuk e di se sa rekate ka falur (tre apo katër), le ta lëshojë dyshimin dhe ta plotësojë namazin sipas asaj që e di me siguri. Pastaj, para se të japë selam, le të bëjë dy sexhde." (Muslim, Mesaxhid, 88; Ebu Davud, Salat, 190) Allahu i Lartësuar i pranoftë adhurimet dhe namazet tona.

Question 23

Cilat janë rregullat e namazit në udhëtim (seferi) dhe kushtet e shkurtimit të tij?

Accepted Answer

Në emër të Allahut, Mëshiruesit, Mëshirbërësit. Vëlla i dashur, Krijuesi ynë i Lartësuar e ka bërë lehtësimin bazë në fenë tonë dhe u ka dhuruar robërve të Tij në udhëtim një mirësi të veçantë. Në Kuranin Famëlartë thuhet: “Kur të udhëtoni në tokë, nuk është gjynah për ju të shkurtoni namazin...” (Sure En-Nisa, 4/101) I Dërguari i Allahut (s.a.v.s.) gjithashtu ka treguar se shkurtimi i namazit në udhëtim është një dhuratë nga Allahu dhe ka thënë: “Pranoni lëmoshën (sadakanë) që Allahu ju ka dhënë” (Muslim, Musafirīn, 4). Sipas medhhebit Hanefi, rregullat e namazit në udhëtim (sefer) dhe kushtet e shkurtimit janë si vijon: 1. Kushtet e Udhëtimit (Seferit): Kushti i distancës: Distanca midis vendit të nisjes dhe destinacionit duhet të jetë së paku 90 km (në shprehjen klasike, tri ditë rrugë). Kushti i kohëzgjatjes: Njeriu duhet të ketë për qëllim të qëndrojë në vendin e destinacionit më pak se 15 ditë. Nëse synohet të qëndrohet 15 ditë ose më shumë, me të mbërritur në vendin e synuar statusi i udhëtarit merr fund. Kalimi i kufijve të vendbanimit: Që të fillojnë rregullat e udhëtimit, është kusht që të jetë lënë pas zona e banuar e qytetit ku ndodhet njeriu (kufijtë/dalja e qytetit). 2. Rregullat dhe Mënyra e Faljes së Namazeve: Farzet me 4 rekate: Namazi i drekës, ikindisë dhe jacisë falen me nga 2 rekate në vend të 4. Sipas medhhebit Hanefi, shkurtimi (kasri) i namazit gjatë udhëtimit nuk është thjesht lehtësim (ruhsat) opsional, por është vaxhib (detyrë). Falja me dashje e 4 rekateve është mekruh (e papëlqyeshme). Namzet që nuk shkurtohen: Namazi i sabahut (2 rekate), namazi i akshamit (3 rekate) dhe namazi i vitrit (3 rekate) falen plotësisht, pa u shkurtuar. Namzet Sunnet: Nëse ka ngutje udhëtimi, lodhje ose pasiguri, namzet nafile/sunnete përveç farzeve mund të lihen. Mirëpo, nëse në vendin e akomodimit ka kohë të mjaftuescëm dhe siguri, falja e sunneteve konsiderohet e pëlqyeshme. Zoti i Madhëruar i pranoftë adhurimet tuaja dhe i bëftë udhëtimet tuaja të mbarë e të sigurta.

Question 24

Cilat janë farzet dhe sunnetet e guslit?

Accepted Answer

Ve alejkumselam, vëllai im i dashur. All-llahu ju paç pranuar adhurimet dhe pastërtinë. Sipas medh-hebit Hanefi, farzet dhe sunnetet e guslit (larjes së plotë) janë si vijon: Farzet e guslit (janë 3): 1. Larja e gojës (Mazmaza): Shpëlarja e gojës me ujë bollshëm deri në fyt. 2. Larja e hundës (Istinshak): Tërheqja e ujit në hundë deri në pjesën e sipërme dhe pastrimi. 3. Larja e tërë trupit: Nga koka te këmbët, larja e gjithë trupit pa lënë asnjë pikë të thatë. Burimi: All-llahu i Lartësuar thotë në Kur'anin Famëlartë: "Dhe nëse jeni të papastër (xhunub), atëherë lahu (pastrohuni plotësisht)." (El-Maide, 5/6). Pjesët e brendshme të gojës dhe hundës konsiderohen pjesë të jashtme të trupit, prandaj në medh-hebin Hanefi larja e tyre është farz. Sunnetet e guslit: 1. Bërja e nijetit për gusël dhe fillimi me "Bismillah". 2. Së pari, larja e duarve dhe pjesëve të turpshme, pastrimi i çdo papastërtie nga trupi. 3. Para guslit, marrja e abdesit të plotë, ashtu si për namaz. 4. Derdhja e ujit së pari mbi kokë, pastaj mbi shpatullën e djathtë, pastaj mbi shpatullën e majtë, duke larë trupin nga tri herë. 5. Fërkimi i trupit gjatë derdhjes së parë të ujit. 6. Nëse uji grumbullohet në vendin ku lahet, larja e këmbëve në fund. Burimi: Nëna Aishja (All-llahu qoftë i kënaqur prej saj) transmeton se Profeti (paqja dhe bekimi i All-llahut qofshin mbi të) merrte gusël në këtë renditje dhe mënyrë (Buhariu, Gusël 1; Muslimi, Hajz 35). All-llahu na dhëntë mundësinë të kthehemi tek Ai si robër të pastër, të pastruar nga çdo lloj papastërtie materiale dhe shpirtërore.

Question 25

Cilat janë arsyet që çojnë njeriun në mashtrim?

Accepted Answer

Në emër të Allahut, Mëshiruesit, e Mëshirëplotit. Vëllai im i dashur, Një nga rreziqet më të mëdha për njeriun në provën e botës është "mashtrimi" (gurur) dhe largimi nga e vërteta. Shkaqet kryesore që çojnë njeriun në mashtrim, sipas dijetarëve islamë në dritën e Kuranit Famëmadh dhe Sunetit të Profetit, janë këto: 1. Të jesh i magjepsur nga joshja e jetës së kësaj bote Të mendosh se kënaqësitë e përkohshme të botës janë të përhershme dhe të harrosh botën tjetër është shkaku më i madh i mashtrimit. Varg hyjnor: "O njerëz! Me të vërtetë, premtimi i Allahut është i vërtetë. Pra, mos u mashtroftë jeta e kësaj bote me ju..." (Sure Fatiha, 5) 2. Kurthet dhe pëshpërimat e djallit Djalli, kur e shtyn njeriun drejt së keqes, ndonjëherë ia zbukuron atë, ndonjëherë e shtyn njeriun drejt një sigurie të rreme duke i thënë: "Allahu do t'ia falë gjithsesi". Varg hyjnor: "...dhe mos t'ju mashtrojë ai mashtruesi (djalli) me Allahun." (Sure Lokman, 33) 3. Të ndjekësh dëshirat (hevâ) e epshit Kur njeriu i vë dëshirat dhe dëshirat egoiste të tij para së vërtetës, kjo i verbon shikimin dhe e çon drejt mashtrimit. Varg hyjnor: "A e ke parë atë që e ka marrë si zot epshin e vet?..." (Sure Xhathija, 23) 4. Tûl-i emel (Dëshira e pafundme për botën dhe shtyrja e pendimit) Të mendosh se vdekja është larg, të shtjesh veprat me mendimin: "Jam ende i ri, do të pendohem më vonë" është një neglizhencë dhe mashtrim i madh. Hadith Sherif: Profeti ynë (s.a.v.) ka thënë: "Njeriu i mençur është ai që e vë veten në llogari dhe punon për pas vdekjes. Njeriu i dobët është ai që i ndjek dëshirat e veta dhe shpreson te Allahu (shpreson për falje)." (Tirmidhi, Kijamet, 25) 5. Ignoranca dhe largimi nga dituria Njeriu që nuk i mëson urdhrat dhe ndalesat e fesë së tij, nuk mund të dallojë se çfarë është e drejtë dhe çfarë është e gabuar, dhe mashtrohet duke menduar se e kota është e vërtetë. Si përmbledhje; në themel të mashtrimit qëndron ndjekja e epshit dhe të djallit, duke harruar Allahun, vdekjen dhe botën tjetër. Allahu ynë na bëftë të pajisur me mençuri dhe urtësi, dhe na ruäftë nga mashtrimet e epshit dhe të djallit. Amin.

Question 26

Kur falet namazi i duhasë (duha) dhe cili është virtuti (vlera) e tij?

Accepted Answer

I dashuri im fëmijë, Namazi i Duhasë është një namaz nafile shumë me bereqet, i cili falet si shenjë falënderimi ndaj Zotit tonë. Sipas parimeve të mezhebit Hanefi, informacionet rreth këtij namazi janë si më poshtë: Kur është Koha e Tij? Koha e namazit të duhasë fillon afërsisht 45-50 minuta pas lindjes së diellit (pas kalimit të kohës së mekruh-ut) dhe vazhdon deri në afërsisht 10-15 minuta para ezanit të drekës (deri në kohën e istivasë / zenitit). Sipas juristëve hanefinj, koha më me vlerë e këtij namazi është kur ka kaluar një e katërta e ditës, dmth kur dielli është ngritur mirë. Sa Rekate Falet? Ky namaz falet së paku 2 rekate. Sipas mezhebit Hanefi, më e favorshmja është të falen 4 rekate; megjithatë, kush dëshiron mund të falë deri në 8 apo 12 rekate. Cila është Vlera (Virtuti) e Tij? I Dërguari i Allahut (paqja qoftë mbi të) ka përgëzuar se ky namaz zëvendëson sadakanë që duhet dhënë për çdo kyç të trupit tonë. Në një hadith thuhet: "Secili prej jush duhet të japë çdo ditë një sadaka për çdo kyç të trupit të tij... Kurse dy rekate të falura në kohën e duhasë i zëvendësojnë të gjitha këto." (Muslimi, Musâfirîn, 84) Gjithashtu, i Dërguari i Allahut ka deklaruar se atyre që e falin këtë namaz do t'u falen mëkatet edhe nëse janë sa shkuma e detit, dhe se ky është namazi i "evvabinëve" (atyre që i drejtohen shpesh Allahut me pendim) (Tirmidhiu, Vitir, 15). Zoti i pranoftë namazet dhe lutjet tuaja në praninë e Tij të Lartë.

Question 27

A mund të na shpjegoni shtyllat e besimit (imanit)?

Accepted Answer

Vëllai im i dashur, Zoti ynë na ndriçoftë zemrat me dritën e besimit dhe na forcoftë në rrugën e drejtë. Mund t'i përmbledhim shtyllat e besimit, të cilat janë themeli i fesë islame, duke u mbështetur në kuptimin Maturidi, që është vija teologjike e mezhebit Hanefi, dhe në burimet tona klasike të fikhut (jurisprudencës islame), si më poshtë: Besimi (Iman), në kuptimin gjuhësor, do të thotë të pranosh, të kesh besim dhe t'i nënshtrohesh. Në kuptimin terminologjik, është të pranosh me zemër dhe të deklarosh me gjuhë ato që Profeti Muhamed (paqja qoftë mbi të) ka sjellë nga Zoti, të cilat dihen me siguri si shpallje. Gjashtë Shtyllat e Besimit Siç tregohet në Kur'anin Famëlartë (El-Bekare, 285; En-Nisa, 136) dhe në hadithin e famshëm të njohur si Hadithi i Xhibrilit, shtyllat e besimit janë gjashtë: 1. Besimi te Allahu: Të besosh në ekzistencën e Tij, Unitetin e Tij, se Ai nuk ka shokë apo të ngjashëm, dhe se Ai posedon të gjitha cilësitë e përsosura. 2. Besimi te Engjëjt: Të besosh në krijesat e dritës që Allahu ka krijuar, të cilat nuk mëkatojnë dhe vetëm Atë e adhurojnë. 3. Besimi te Librat (Librave Hyjnorë): Të besosh në librat që Allahu u ka shpallur profetëve të Tij. Kur'ani është i fundit dhe i pashndërruar prej këtyre librave. 4. Besimi te Profetët: Të besosh në të dërguarit që Allahu ka zgjedhur për të udhëzuar njerëzit në rrugën e drejtë. Profeti i parë është Ademi (paqja qoftë mbi të), dhe i fundit është Muhamedi (paqja qoftë mbi të). 5. Besimi te Dita e Gjykimit: Të besosh se Ora e Kijametit do të vijë, se njerëzit do të ringjallen dhe do të japin llogari, dhe se Xheneti dhe Xhehennemi janë të vërteta. 6. Besimi te Kaderi dhe Kazaa (Caktimi Hyjnor): Të besosh se çdo gjë, e mira dhe e keqja, ndodh me dijen, vullnetin dhe krijimin e Allahut. Burimet Klasike dhe Qëndrimi Hanefi Libri i Imam Azam Ebu Hanifes, El-Fikhul-Ekber, është mbështetja jonë themelore në këtë çështje. Në burimet e fikhut të mezhebit Hanefi, natyra e besimit trajtohet si më poshtë: Përbërësit e Besimit: Sipas dijetarëve Hanefi, thelbi i besimit është "pranimi me zemër". Deklarimi me gjuhë është një kusht i nevojshëm që personi të trajtohet si mysliman. Siç theksohet në veprat e Merginanit, El-Hidaje, dhe Ibn Abidinit, Reddul-Muhtar (komenti i Dürril-Muhtar), për një person që nuk ka ndonjë justifikim siç është mbyllja e gojës, shprehja e besimit me gjuhë është e domosdoshme për zbatimin e dispozitave botërore. Marrëdhënia Vepër-Besim: Sipas mezhebit Hanefi, veprat nuk janë pjesë përbërëse (ruk'n) e besimit. Prandaj, një mysliman, edhe nëse ka mangësi në adhurime, nuk del nga feja, por konsiderohet një besimtar mëkatar. Ky është një nga pikat kryesore të dallimit nga mezhebetë Shafi'i dhe Maliki. Sipas tyre, veprat janë përsosmëri e besimit, dhe besimi mund të rritet dhe të pakësohet. Tek Hanefitë, thelbi i besimit (pranimi) nuk rritet dhe nuk pakësohet; megjithatë, mund të ketë dallime në aspektin e bindjes (jekin) dhe forcës. Një Vështrim i Shkurtër mbi Kontestet Fikhore Lidhur me shtyllat e besimit (gjashtë kushtet), të gjithë mezhebët Ehli Sunnet (Hanefi, Shafi'i, Maliki, Hanbeli) janë në një mendje. Kontesti kryesor është në përkufizimin e besimit dhe nëse veprat përfshihen në besim. Siç theksohet në veprën El-Medhmu të Imam Neveviut, një nga imamët e mëdhenj të mezhebit Shafi'i, Shafi'itë e konsiderojnë veprën si pjesë të besimit; prandaj, për ta, "besimi rritet me adhurim dhe pakësohet me mëkat". Hanefitë, nga ana tjetër, duke e parë besimin si një pranim të paluhatshëm, argumentojnë se ai në thelb nuk ndryshon. Me selam dhe lutje.

Question 28

Kjo është një kërkesë për interpretim ëndrre. Interpretoje sipas burimeve islame (Ibn Sirin, Nabulsi, etj.), duke e interpretuar për të mirë, me një gjuhë që sjell lajme të mira dhe paralajmërime. Jep këshilla shpirtërore për personin që e ka parë ëndrrën. Shmang gjuhën e sigurisë (thuaj Allahu a'lem). Ëndërrimtari pa këto: Të shohësh një turmë në ëndërr, të shohësh se po zihem me vëllain tim të madh.

Accepted Answer

Në emër të Allahut, Mëshiruesit, Mëshirëbërësit. Vëllai im i çmuar, ëndrra jote qoftë për të mirë. Këtë ëndërr që ke parë, sipas metodologjisë së dijetarëve islamë (si Ibn Sirini dhe Nabulsi) dhe edukatës së medhhebit hanefi, mund ta interpretojmë si më poshtë: Të shohësh një turmë në ëndërr, zakonisht tregon për të mirë, bereqet dhe për të gëzuar respekt në shoqëri. Turma mund të tregojë për zgjerimin e furnizimit (rizkut) për ëndërrimtarin ose për mbështetjen shpirtërore që do të marrë nga rrethi i tij. Të shohësh se po zihesh me vëllain tënd të madh, megjithëse në shikim të parë duket shqetësuese, në shkencën e interpretimit të ëndrrave, zënka në ëndërr zakonisht interpretohet si solidaritet, dashuri dhe forcim i lidhjes në jetën reale. Ky debat që ke pasur me vëllain tënd, në fakt tregon se do të përfitosh nga ai, se do të të zgjasë dorën e ndihmës në një vështirësi ose se do të arrini një marrëveshje për një çështje. Pra, kjo ëndërr mbart një lajm të mirë se lidhja mes jush do të forcohet edhe më shumë. Këshilla shpirtërore: 1. Mbaj lidhjet farefisnore (Sila-i Rahim): Pejgamberi (s.a.v.s.) ka thënë: "Nuk do të hyjë në Xhenet ai që shkëput lidhjet farefisnore" (Buhari). Mbaji gjithmonë të forta lidhjet me vëllain tënd dhe anëtarët e tjerë të familjes dhe përpiqu të eliminosh çdo pakënaqësi nëse ka. 2. Ji i durueshëm: Ëndrra për turmën ndonjëherë mund të tregojë për shtimin e preokupimeve të kësaj bote. Në këtë proces, mbështetu tek ibadetet dhe ruaje qetësinë tënde. 3. Jep sadaka: Është mirë të japësh një sadaka, qoftë edhe të vogël, me nijetin që të shtohet e mira e ëndrrës sate dhe të largohen vështirësitë e mundshme. Mos harro se ëndrrat janë shenja dhe nuk janë përcaktues absolutë të jetës sonë. Çdo gjë ndodh me caktimin e Allahut. Allahu a'lem (Allahu e di më së miri).

Question 29

Pyetje: Cilat lutje (dua) lexohen në namazin e sabahut?

Accepted Answer

Ve alejkumusselam ve rahmetullah, Vëllai im i dashur, Allahu i pranofsh adhurimet e tua. Namazi i sabahut është një adhurim i bekuar që i mundëson besimtarit ta fillojë ditën me qetësi, si përmes sunnetit ashtu edhe përmes farzit të tij. Sipas korpusit të fikhut të medhhebit hanefi (për shembull, te libri 'El-Hidaye' i Merginaniut dhe 'Reddu'l-Muhtar' i Ibn Abidinit), lutjet që lexohen në namazin e sabahut dhe renditja e tyre janë si më poshtë: 1. Në fillim të namazit: Pas tekbirit fillues, lexohet heshturazi duaja e Subhanekes (në medhhebin hanefi leximi i Subhanekes është sunnet). Më pas, pasi të thuhet Euzu-Besmeleja, lexohet Sureja Fatiha dhe zammi-sure (një sasi ajetesh nga Kurani ose një sure e shkurtër). 2. Në ruku dhe sexhde: Në ruku thuhet të paktën tri herë "Subhane rabbije'l-azim", ndërsa në sexhde përsëri të paktën tri herë "Subhane rabbije'l-ela". 3. Gjatë ngritjes nga rukuja (Kavme): Imami dhe personi që falet vetëm, ndërkohë që ngrihen nga rukuja, thonë "Semiallahu limen hamideh", kurse kur ngrihen plotësisht në këmbë thonë "Rabbena leke'l-hamd". 4. Çështja e duave të Kunutit (Mospajtimi mes medhhebeve): Sipas medhhebit hanefi, në namazet farz (përveç vitrit) duaja e Kunutit nuk lexohet vazhdimisht. Vetëm në rast se muslimanët përballen me një fatkeqësi të përgjithshme (nazile), imami mund të lexojë Kunut pas rukusë. Ndërsa sipas medhhebit shafi, është sunnet që në rekatin e dytë të farzit të sabahut, pas ngritjes nga rukuja, të lexohet duaja e Kunutit. Në medhhebin hanefi, leximi i rregullt i Kunutit çdo ditë në namazin e sabahut konsiderohet mekruh (i papëlqyeshëm). 5. Në fund të namazit (Tehijjati): Në fund të çdo dy rekateve dhe në uljen e fundit lexohet Et-Tehijjatu. Në uljen e fundit lexohen gjithashtu duatë Salli-Barik dhe pastaj duatë Rabbena atina dhe Rabbenağfirli, përpara se të jepet selam. Pas namazit, duke ndjekur sunnetin e Pejgamberit (a.s.), bëhet tesbihati; thuhet 33 herë Subhanallah, 33 herë Elhamdulillah, 33 herë Allahu Ekber dhe pëonillohet me një dua. I uroj ditës sate të jetë e begatë dhe plot bereqet. Mos na harro në duatë e tua.

Question 30

Pyetje: Çfarë duash duhet të lexohen në namazin e akshamit?

Accepted Answer

Es-selamu alejku ve rahmetullah, Vëllai im i dashur, duatë që lexohen në namazin e akshamit ndryshojnë sipas rukneve dhe sunneteve të namazit. Siç përmendet në burimet e besueshme fikhore të medhhebit hanefi, el-Hidaje dhe Reddu'l-Muhtar të Ibn Abidinit, falja e namazit të akshamit dhe duatë që lexohen gjatë tij janë si më poshtë: 1. Tekbiri i Fillimit dhe Subhanekeja: Kur fillohet namazi, merret tekbiri dhe kur duart lidhen, lexohet fshehurazi duaja e Subhanekes. (Në medhhebin hanefi është sunnet që Subhanekeja të lexohet me shtesën "Ve xhelle sena'uk"). 2. Fatiha dhe Zammu-Sure (Sure shtesë): Në dy rekatet e para të namazeve farz, pas Fatihas lexohet një zammu-sure ose ajete në vend të zammu-sures. Në dy rekatet e para të farzit të akshamit, kiraeti (leximi i Kuranit) bëhet me zë (xhehren), kurse në rekatin e tretë bëhet fshehurazi (hafijen). Në rekatin e tretë lexohet vetëm surja Fatiha; sipas medhhebit hanefi, në rekatet e fundit të namazeve farz, pas Fatihas nuk lexohet zammu-sure. 3. Tesbihet e Rukuut dhe Sexhdes: Në ruku thuhet të paktën tri herë "Subhane rabbijel-azim", ndërsa në sexhde përsëri të paktën tri herë thuhet "Subhane rabbijel-e'la". 4. Et-Tahijjati: Et-Tahijjati lexohet pas përfundimit të dy rekateve (në uljen e parë) dhe në fund të namazit (në uljen e fundit) kur ulet njeriu. Në uljen e fundit, përveç Tahijjatit, është sunnet sipas medhhebit hanefi të lexohen duatë Allahumme Salli dhe Allahumme Barik, si dhe duatë Rabbena atina dhe Rabbenagfirli. 5. Pas Namazit (Tesbihati dhe Duaja): Pas selamlit të namazit, thuhet tri herë "Estagfirullahel-azim ve etubu ilejh" dhe lexohet duaja "Allahumme entes-selamu ve minke's-selamu tebarekte ja ze'l-celali ve'l-ikram". Më pas bëhet tesbihati duke thënë nga 33 herë Subhanallah, Elhamdulillah dhe Allahu Ekber, dhe hapen duart për të bërë dua. Çështja e Hilafitit (Mospajtimit): Në medhhebin shafi, leximi i duave Salli-Barik në uljen e fundit konsiderohet farz, ndërsa në medhhebin hanefi është sunnet. Gjithashtu, te shafitë duaja e kunutit lexohet vetëm në namazin e sabahut, kurse në medhhebin hanefi (sipas Ebu Hanifes dhe Imam Ebu Yusufit), duaja e kunutit nuk lexohet përveçse në namazin e vitrit. Allahu i profshin adhurimet tuaja. Me selam dhe dua.