Maturidi’nin İmamet konusuna bakışı nedir?

Değerli kardeşlerim, selamün aleykum. İmam Ebû Mansûr el-Mâtürîdî, Ehl-i Sünnet’in inanç alanındaki iki büyük imamından biridir ve Hanefi mezhebinin fıkhi görüşlerini itikatta sistemleştiren ulu bir alimdir. İmam Mâtürîdî'nin ve genel olarak Mâtürîdî mezhebinin imamet (devlet başkanlığı ve hilafet) konusuna bakışı, akıl ve nakil dengesi gözetilerek şu temel esaslar üzerine kurulmuştur: 1. İmamet Farzdır: İmam Mâtürîdî'ye göre, Müslümanların başında toplumsal düzeni sağlayacak, adaleti tesis edecek ve dini hükümleri uygulayacak bir devlet başkanının (imamın) bulunması farzdır. Bu farziyet akli ve nakli delillere dayanır; çünkü insan sosyal bir varlıktır ve medeni yaşantı bir otoriteyi zorunlu kılar. 2. Tayin Yolu: İmamın belirlenmesi, ilahi bir metinle (nassla) ve tayinle değil, Müslümanların iradesiyle, yani ehil kimselerin seçimi (ihtiyar ve bey'at) veya önceki imamın tavsiyesiyle gerçekleşir. Şii anlayışta olduğu gibi imametin verasetle (soy yoluyla) intikal ettiği inancını kabul etmez. 3. Kureyşlilik Şartı: İmam Mâtürîdî ve Hanefi ulemasının çoğunluğu, Hz. Peygamber'in "İmamlar Kureyştendir" (İbn Hanbel, Müsned) hadisine dayanarak imamın Kureyş kabilesinden olmasını şart koşmuşlardır. Ancak buradaki temel amaç, o dönemde kabileler arası çatışmaları önlemek ve siyasi birliğin sağlanmasında Kureyş'in sahip olduğu ağırlık ve itibardan yararlanmaktır. 4. Adalet ve Ehliyet: İmamda aranan en temel vasıflar; ilim, adalet, takva ve işleri yürütebilecek idari kabiliyettir (ehliyet). Zira asıl olan, ümmetin maslahatının gözetilmesi ve adaletin ayakta tutulmasıdır. Nitekim Kur'an-ı Kerim'de Allah Teala şöyle buyurmaktadır: "Şüphesiz Allah, sizlere emanetleri ehli olanlara vermenizi ve insanlar arasında hükmettiğiniz zaman adaletle hükmetmenizi emreder." (Nisa Suresi, 58) Özetle; Mâtürîdî düşüncede imamet, teolojik bir iman esasından ziyade, toplumsal nizamın ve adaletin korunması için gerekli olan ameli ve siyasi bir müessesedir. Allah Teala bizi sırat-ı müstakimden ayırmasın ve işlerimizde adil olmayı nasip etsin.