Ижмо деген не? Оның қанша түрі бар?

Әссәләму аләйкум уә рахмәтуллаһи уә бәрәкәтуһ. Ижмо – ислам құқығындағы дәлелдердің бір көзі болып табылады. Сөздік мағынасы – "бір жерге жиналу, келісу" дегенді білдіреді. Ал терминдік мағынада, Пайғамбарымыз Мұхаммед (сәллаллаһу аләйһи уә сәлләм) қайтыс болғаннан кейін, кез келген дәуірдегі мүжтәһидтердің (ислам құқығы саласында терең білімі бар ғалымдардың) бір мәселенің үкіміне келісімге келуі. Ижмо Құран Кәрім мен Сүннеттен кейінгі үшінші дәлел көзі ретінде қабылданады. Алла Тағала былай дейді: "Кімде-кім, өзіне тура жол анық білінгеннен кейін, Пайғамбарға қарсы шығып, мүміндердің жолынан басқа жолға ерсе, оны өзі барған жолында қалдырамыз және тозаққа кіргіземіз. Ол қандай жаман орын!" (Ниса сүресі, 115-аят). Бұл аят мүміндердің жалпы жолына ерудің маңыздылығын атап көрсетеді, бұл ижмоға меңзейді. Ханифи мәзһәбі бойынша ижмо – нақты дәлел (кәтті дәлел) болып саналады. Яғни, ижмомен бекітілген үкімді жоққа шығару адамды ислам шеңберінен шығаруы мүмкін. Ижмоның түрлері туралы ғалымдар арасында әртүрлі пікірлер болғанымен, жалпы екі негізгі тақырып бойынша қарастырылады: 1. Ашық Ижмо (Ижмо-и Сарих): Мүжтәһидтердің бір мәселенің үкімі туралы ашық және еш күмәнсіз келісімге келуі. Әр мүжтәһидтің өз пікірін білдіруі және бұл пікірлердің бірігіп, келісімге келуі осы түрге жатады. 2. Зімді Ижмо (Ижмо-и Сукути): Мүжтәһидтердің бірінің бір мәселенің үкімі туралы пікірін білдіруі және басқа мүжтәһидтердің бұл пікірге қарсы шықпауы, үнсіз қалуы. Бұл үнсіздік олардың да сол пікірді қолдағаны ретінде түсіндіріледі. Алайда, Ханифи мәзһәбінде зімді ижмоның дәлел болуына қатысты сақтықпен қаралады және ашық ижмо сияқты нақты қабылданбайды. Бұл ақпараттардың пайдалы болуын Алла Тағаладан тілеймін. Уә аләйкум әссәләм уә рахмәтуллаһи уә бәрәкәтуһ.