İslami Dini Suallar və Cavablar

Əziz qardaşlarım, bu çox dərin və bir o qədər də qiymətli bir sualdır. Zəhminizə və axtarışınıza sağlıq. İslam etiqadına görə, Allahın varlığı ağılla, kainatdakı mükəmməl nizamla və fitrətimizlə onsuz da sabitdir, bir növ "sübutdur". Lakin "bilmək" ilə "inanma...

Qədim qardaşım, Əs-sələmu aleykum. Bu sual insanın qəlbini və zehni məşğul edən ən təməl həqiqətdir. Cavab qəti və birmənalıdır: Xeyr, Allahdan başqa İlah yoxdur. Varlıq aləmində yaradan, ruzi verən, ibadətə layiq olan və hər şeyə qadir olan tək bir İlah vardı...

Əssələmu aleykum və rəhmətullah, Qiymətli qardaşım, verdiyin sual bəşəriyyətin vicdanını dərindən yaralayan çox mühüm bir məsələdir. Həqiqi inanc, yəni İslam inancı əsla adi bir insanın məsum bir insanı öldürməsinə razı olmaz; əksinə, həyatı müqəddəs sayır və ...

Hörmətli övladım, Zəka, Uca Allahın insanlara bəxş etdiyi ən böyük nemətlərdən biridir. Lakin zəka tək başına hidayət üçün kifayət deyildir; onu ağılla və qəlblə dəstəkləmək lazımdır. Ağıllı insanların zaman-zaman şübhəyə düşməsi və ya inancdan uzaqlaşmasının ...

Va aleykumus-salam və rəhmətullah, əziz övladım. Əvvəla, qəlbindən bu arzunun və axtarışın keçməsinin özünün çox qiymətli olduğunu bilməyini istərəm. "İnanmaq istəyirəm" demək, qəlbinin hidayətə açıq olduğunun və ruhunun əsilinə qayıtmaq istədiyinin ən gözəl d...

Dəyərli qardaşım, səmimiyyət (ixlas) və qəlbin təmizlənməsi möminin dünya və axirət səadəti üçün ən əsas açardır. Bu gözəl səylərinizə görə sizi təbrik edirəm. Hənəfi məzhəbinin fiqhi yanaşmasında əməllərin səhihliyi əsas götürülərkən, təsəvvüfi və əxlaqi ənən...

Əssələmu aleykum və rəhmətullah. Əziz qardaşım, namaz dinin dirəyi, möminin isə meracəridir. Hənəfi məzhəbinə görə namazın qılınması, fiqh qaynaqlarımızda "namazın şərtləri" və "namazın rüknləri" çərçivəsində təfərrüatlı şəkildə izah edilmişdir. Budur Hənəfi f...

Əziz qardaşım, Rəbbim qıldığın və qılacağın namazları qəbul etsin. Şafii məzhəbinə görə namazın qılınışı, əsas rükunlar və sünnətlər çərçivəsində aşağıdakı kimi tərtib edilir: Namazın Səhhəti Üçün Şərtlər: Dəstəmazlı olmaq, sətr-i övrət, qibləyə yönəlmək, niyy...

Əziz qardaşım, verdiyiniz bu sual insanın yaradılış məqsədini və məsuliyyətini anlamaq baxımından çox mühümdür. Hənəfi məzhəbinin etiqad dayaqlarından olan Maturidi anlayışına görə, insanın azad iradəsi (irade-i cüz'iyye) məsuliyyətin əsas şərtidir. Qurani-Kər...

Qiymətli qardaşım, İslam etiqadına görə nihai hökm vermək səlahiyyəti yalnız Allaha məxsusdur. Etiqadi məzhəblər (Maturidilik və Əşərilik) Qurani-Kərim və Sünnədəki həqiqətləri sistemli şəkildə izah edən və mömini doğru əqidəyə qovuşduran rəhbərlərdir. Hənəfi ...

Qiymətli qardaşım, Sualınız üçün təşəkkür edirəm. Uca Allah elminizi və idrakınızı artırsın. Varlıqların yaradılmasından əvvəlki təqdiri, qədəri və baş verəcək hər şeyin yazıldığı əsas mənbə Uca Allahın əzəli elmi (İlm-i İlahi) və bu elmin bir lövhəsi olan Məh...

Əziz qardaşım, sələmun aleykum. Allaha iman ilə bütə iman arasındakı əsas fərq ibadətin və yönəlişin ünvanıdır; yəni yaradan ilə yaradılmış arasındakı uçurumdur. Allaha iman; hər şeyi yoxdan var edən, tayı-bərabəri olmayan, hür iradəmizlə ibadət etdiyimiz tək ...

Dəyərli qardaşım, əssələmu əleykum. Sualınızın qısa cavabı budur: Bir müsəlmanın Allahı, Onun Rəsulunu və İslamı; ana, ata, övlad və bütün insanlardan daha çox sevməsi imanın kamilliyi üçün şərtdir. Bu mövzuda sevimli Peyğəmbərimiz Həzrəti Məhəmməd (s.ə.s.) be...

Dəyərli qardaşlarım, əleykumus-səlam və rəhmətullah. İman əsaslarının hər biri bir bütövlükdür və hamısı böyük əhəmiyyətə malikdir. Lakin Axirətə iman rüknünün digər iman əsaslarından ayrılan ən bariz cəhəti insanın dünya həyatına məna qazandırması və əxlaqi m...

Əziz qardaşım, əleykum salam. İslam inancının təməli, qəlbin təsdiq edib dil ilə iqrar etdiyi altı əsasa dayanır. Bunlara "İmanın rüknləri" deyilir. Hənəfi məzhəbində də etiqadın (inancın) özünü təşkil edən bu əsaslar, Cəbrail Əleyhissalamın Peyğəmbər Əfəndimi...

Əziz qardaşım/bacım, Allahın salamı, rəhməti və bərəkəti üzərinizə olsun. İstiğfar (bağışlanma diləmək) möminin Rəbbinə dönüşünün ən gözəl nişanəsidir. Hənəfi məzhəbimizdə və ümumi İslam ənənəsində, Qurandan və Sünnədən gələn İstiğfar üçün çoxsaylı gözəl nümun...

Və əleykumus-salam və rəhmətullah, əziz qardaşım. Bəhs etdiyiniz ifadə Qurani-Kərimin Bəqərə surəsinin 164-cü ayəsində keçir. Uca Allah bu ayədə kainatdakı möhtəşəm nizam və tarazlığın, Onun birliyini və qüdrətini göstərən açıq-aşkar dəlillərlə dolu olduğunu b...

Dəyərli qardaşım, İslam düşüncə ənənəsində və xüsusilə ağıl ilə nəqli birləşdirən Hənəfi məzhəbinin yanaşmasında kitablar düşüncə və inanc mexanizminin təməl daşıdır. Kitabların bu prosesdəki rolunu üç maddədə ümumiləşdirə bilərik: 1. Bilginin mənbəyi və qorun...

Əziz qardaşım, sizin verdiyiniz bu ifadə, yəni "İman həqiqətlərinin dəlillərini bilmək vacib, tərk etmək isə haramdır" sözü qətiyyən bir hədisi-şərif deyildir. Əhli-sünnə alimlərindən bir qismi, insanın imanını təqliddən qurtarıb elm və dəlilə əsaslandırmasını...

Hörmətli qardaşım, verdiyiniz sual zeynini məşğul edən, lakin cavabı Quran və Sünnənin rəhbərliyi altında Əhli-Sünnə etiqadıyla dəqiq şəkildə həll olunan mühüm bir mövzudur. Hənəfi məzhəbinin də daxil olduğu Əhli-Sünnə alimlərinin bu məsələdəki mövqeyi belədir...

Dəyərli qardaşım, İslam dinində insan həyatının toxunulmazlığı təməl bir əsasdır. Qurani-Kərimdə Maidə surəsinin 32-ci ayəsində açıq şəkildə bildirildiyi kimi: '...kim bir cana və ya yer üzündə fəsad törətməyə qarşılıq olmaksızın (haqsız yerə) bir cana qıyarsa...

Qiymətli qardaşım, Allaha inanc; Onun varlığına, birliyinə, sifətlərinə və əsmasına heç bir şübhə duymadan qəlben iman etmək və bunu əməllə təsdiq etməkdir. Hənəfi məzhəbinin də əsas götürdüyü Əhli-Sünnə əqidəsinə görə Allaha inancın təməl prinsipləri bunlardı...

Dəyərli qardaşım, əssəlamu əleykum. İman həqiqətləri üçün dəlil gətirmək, yəni əqli və nəqli dəlillərlə dini məsələləri izah etmək qətiyyən yanlış deyil; əksinə, bu, Qurani-Kərim və Sünnə tərəfindən təşviq edilən bir metoddur. Uca Allah Quranda insanları kaina...

Əziz qardaşım/bacım, gözəl sualınız üçün təşəkkür edirəm. Uca Allah sifət və mahiyyət etibarilə məxluqata bənzəməkdən tamamilə münəzzəhdir (uzaqdır). Darıxmaq, yorulmaq, tənhalıq hiss etmək və ya qəmgin olmaq kimi hallar; acizlik, əksiklik və dəyişiklik ehtiva...

Qiymətli qardaşım, İslam əleyhinə yazılardan təsirlənərək zehni qarışan və ya şübhəyə düşən insanlara qarşı izlənilməli olan yol, Quranı Kərimin rəhbərliyində hikmət, mərhəmət və elm yoludur. Hənəfi məzhəbinin də əsasını təşkil edən əğıl və nəql balansını qoru...

Dəyərli qardaşlarım, imanda zaman-zaman vəsvəsə və ya şübhə hissi keçirmək, qəlbin canlı olmasının və imanı qoruma səyinin bir əlamətidir. Səhabələr də bəzən belə düşüncələr yaşamış və Peyğəmbər Əfəndimizə (s.ə.s.) müraciət etmişlər. Hənəfi məzhəbinin fiqh və ...

Dəyərli qardaşlarım, İslam əqidəsinə görə, Allah-Təala peyğəmbərlərinin doğruluğunu sübut etmək üçün onlara möcüzələr bəxş etmişdir. Qeyri-müsəlmanların, sehrbazların və ya batil dinə mənsub olanların əlində görülən bəzi fövqəladə hallar isə möcüzə deyil, fərq...

Əziz övladım, verdiyin sual İslam hüququnda (fiqh) "təkalifin başlanğıcı" və "irtidad" mövzuları çərçivəsində müzakirə olunur. Hənəfi məzhəbinin fiqh kitablarına görə; uşağın dini məsuliyyəti (mükəlləfiyyəti) həddi-buluğ (yetkinlik) yaşı ilə başlayır. Lakin bi...

Əziz qardaşlarım, əvvəla bunu bilməliyik ki, İslam dini ağıllı olan insana xitab edir və ağılı uca tutur. Uca Allah Qurani-Kərimdə tez-tez "Heç düşünmürsünüz?", "Ağlınızı işlətmirsinizmi?" (Bəqərə, 44; Ali-İmran, 65) buyuraraq ağlın əhəmiyyətinə diqqət çəkir. ...

Aleykumus-salam və rəhmətullahi, əziz qardaşım. Sorduğun bu mühüm sual, İslam əqidəsinin ən təməl mövzularından biri ilə əlaqədardır. Əvvəlcə qeyd edim ki, lafzen "İman əməlsiz, əməl də imansız fayda verməz" şəklində məşhur olmuş müstəqil bir hədis-i şərif möv...

Dəyərli qardaşım, insanların iman məsələlərində aldanması adətən nəfsin hiylələrinə, şeytanın vəsvəsələrinə və dünya həyatının müvəqqəti bəzəyinə aldanmalarından qaynaqlanır. Quran və Sünnə işığında bu aldanışların başlıcaları bunlardır: 1. Əməlsiz iman güvəni...

Əziz qardaşlarım, Qurana və imana xidmət etmək, bir qulun bu dünyada nail ola biləcəyi ən şərəfli məqamlardan biridir. Uca Allah, əbədi kəlamı olan Qurana və imana xidmət edən, bunu bəşəriyyətə çatdırmağa çalışan qullarına böyük müjdələr vəd etmişdir. Hənəfi m...

Qiymətli qardaşım, sual verdiyin bu dua möminin imanını qorumaq və həm böyük, həm də kiçik şirkdən (gizli riyadan) Allaha sığınmaq üçün oxuduğu çox hikmətli bir yalvarışdır. Duanın tam mətni və mənası kimidir: Ərəbcə oxunuşu: "Allahümme innî eûzü bike en üşrik...

Dəyərli qardaşım, əleykum salam. İslam dinində sərxoşluq edən hər növ içki haramdır. Qurani-Kərimdə Maidə surəsinin 90-cı ayəsində belə buyrulur: "Ey iman gətirənlər! Şərab, qumar, bütlər və fal oxları şeytan əməli olan murdar şeylərdir. Bunlardan çəkininki, n...

Qiymətli qardaşım, əssəlamu aleykum və rəhmətullah. Sualınız həm ağıl-nəql tarazlığı, həm də rəvayətlərin səhihliyi baxımından çox mühüm bir məsələdir. "Dini öz ağlı ilə ölçmək" dedikdə, vəhyi və sünnəni insanın öz nəfsi arzularına və məhdud düşüncəsinə görə m...

Dəyərli qardaşım, Sualınız üçün təşəkkür edirəm. Uca Allahın hamıyla birbaşa və şəxsən danışmaması O nun hikmətinin, ucalığının və bizi yaratmaq məqsədinin bir tələbidir. Bu məsələni bir neçə təməl əsasa əsaslanaraq belə izah edə bilərik: Birincisi, Uca Allahı...

Əssələmu aleykum və rəhmətullah, İslam dini qeyri-müsəlmanlara (İslam dövlətinin suverenliyi altında yaşayan zimmilərə və ya ümumiyyətlə qeyri-müsəlman vətəndaşlara) ədalətlə, haqq-ədalətlə və gözəl əxlaqla rəftar etməyi əmr edir. Nəticə etibarilə, Qurani-Kəri...

Qiymətli qardaşım, Əhli-Sünnət vəl-Cəmat etiqadına və Hənəfi məzhəbinin Maturidi əqidə görüşünə görə, Uca Allahın sifətləri nə zatının tamamilə eynidir, nə də zatından ayrıdır. "Vücud" (var olmaq) sifəti də bu qaydaya daxildir. Yəni Allahın varlığı O'nun zatın...

Dəyərli qardaşlarım, əs-səlamu əleykum. İmam Əbu Mənsur əl-Maturidi Əhli-Sünnənin etiqad sahəsindəki iki böyük imamından biridir və Hənəfi məzhəbinin fiqhi görüşlərini etiqadda sistemləşdirən ulu bir alimdir. İmam Maturidinin və ümumilikdə Maturidi məzhəbinin ...

Dəyərli qardaşım, Sualınız insan ağlının və qəlbinin ən çox maraqlandığı mövzulardan biridir. Bu məsələni Quranı-Kərimin rəhbərliyi altında, Hənəfi məzhəbinin etiqad prinsipləri (Kəlam) çərçivəsində qısaca belə izah edə bilərik: Allaha iman etməmək, yəni küfr,...

Əziz qardaşım, əleykuməssalam. Qurani-Kərim Uca Allahın kəlamıdır və Onun elminin, hikmətinin bir təzahürüdür. İnsan və ya cin toplulukları bir araya gəlsə, Quranın ədəbi, mənəvi və hüquqi dərinliyinə bərabər bir əsər ortaya qoya bilməzlər. Onsuz da Uca Allah ...

Əziz qardaşım, Qurani-Kərimin əsas mövzuları olan tövhid, nübüvvət, həşir və ədalət-ibadət bir-birini tamamlayan bütövün ayrılmaz hissələridir. İslam alimlərinin, xüsusən də Hənəfi üsul və kəlam ənənəsinin işığında bu əlaqəni belə ümumiləşdirə bilərik: Tövhid ...

Və əleykumus-səlam və rəhmətullah. Qiymətli övladım, verdiyin bu sual əqidə elminin (inanc əsaslarının) ən mühüm məsələlərindən biridir. Əhli-Sünnə alimləri arasında imanın mahiyyəti barədə fərqli izahatlar olmaqla yanaşı, İmam Şafi həzrətlərinə görə əməl iman...

Hörmətli qardaşım, əleykum salam. Müvəffidə lüğəti mənada işi və məsələni həvalə edən, təslim edən deməkdir. Elmi bir termin olaraq isə; Allahın sifətləri (əl, üz, istiva kimi nəsrlər) haqqında zahiri mənasının qəsd olunmaması ilə yanaşı, həqiqi mənasını Allah...

Əziz övladım, Əleykum salam. Sorduğun sual halal tikə həssaslığının bir göstəricisidir ki, bu da mömin bir qəlbin daşımalı olduğu ən gözəl xüsusiyyətlərdən biridir. Hənəfi məzhəbinin fiqhi qaydalarına görə; atanın və ya qardaşın qazancının hamısı haramdırsa (m...

Hörmətli qardaşım, Dünya həyatı imtahan yeridir. Başımıza gələn zülümlər və sıxıntılar da bu imtahanın bir parçasını təşkil edir. Uca Allah Quranı-Kərimdə belə buyurur: "And olsun ki, sizi bir az qorxu və aclıqla, mallardan, canlardan və məhsullardan kəsməklə ...

Dəyərli qardaşım, əleykum salam. Allaha inancda ağlı dəlillərin axtarılması İslamın ağıllara verdiyi dəyərin və insan fitrətinin tələbidir. Uca Quranın bir çox ayəsində insan düşünməyə, kainatı araşdırmağa və məntiqi nəticə çıxarmağa dəvət olunur. Məsələn, Mül...

Dəyərli qardaşım, əleykum salam. Həzrət İbrahimin (əleyhissəlam) “Bəqərə” surəsinin 260-cı ayəsində keçən bu duası əsla əqli bir şübhə və ya iman zəifliyi deyil. Əksinə, bu istək qəlbin “elməl-yəqin”dən (bilik yolu ilə bilməkdən) “əynəl-yəqin”ə (öz gözü ilə mü...

Qiymətli qardaşım, Allah elmini və dərrakeni artırsın. Kəlam elmində Uca Allahın varlığını və birliyini sübut etmək üçün istifadə olunan iki əsas dəlil vardır: Hüdus dəlili və İmkan dəlili. Hənəfi məzhəbinin də daxil olduğu Əhli-Sünnə kəlamçiləri bu dəlillərdə...

Qiymətli qardaşım, İnanmaq (iman) ilə yəqinən inanmaq (yəqin) arasında elm ilə təcrübə, eşitmək ilə gözlə görmək qədər bir fərq vardır. İnanmaq – qəlbin təsdiq etməsidir; bir şeyi dəlilə əsaslanaraq və ya təqlidən qəbul etməkdir. Yəqin isə həmin inancın qəlbdə...