--- title: "Islamic Questions & Answers | Nyakati za Swala na Dua" description: "Authentic fatwas and answers according to the Quran and Sunnah." canonical_url: "https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar" language: "sw" source: "Dua ve Namaz Vakti (Diyanet İşleri Başkanlığı Takvimi İle Uyumlu)" content_type: "text/markdown" generated_at: "2026-11-04T01:03:56.504Z" --- # Islamic Questions & Answers | Nyakati za Swala na Dua > **Özet:** Authentic fatwas and answers according to the Quran and Sunnah. [Nyakati za Swala na Dua](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw) [Nyakati za Swala](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw#namaz-vakitleri)[Holy Quran](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/kuran-i-kerim) Zana za Kiislamu [Qibla CompassLive Qibla compass](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/kible-pusulasi)[Missed PrayersMissed prayers tracker](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/kaza-namazi-hesaplama)[Zakat CalculatorZakat calculator](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/zekat-hesaplama)[Prayer GuideStep-by-step prayer guide](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/namaz-nasil-kilinir)[🌙2027 Ramadan TimetableFasting & Iftar timetable](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/imsakiye)[World TimesWorldwide prayer timetable](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/dunya-namaz-vakitleri) Miongozo na Maudhui [Islamic Q&AIslamic Q&A Knowledgebase](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar)[Friday MessagesFriday greetings & cards](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/cuma-mesajlari)[AyaDaily Quran Verses](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw#ayetler)[HadithiAuthentic Hadith selections](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw#hadisler)[Dua & Tasbihi ya KidijitaliDaily Duas & Tasbih](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw#dualar)[Calculation MethodologyDiyanet & astronomical formulas](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/hesaplama-metodolojisi)[About & Editorial BoardMission & Fiqh Council](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/hakkimizda) ❓ Question ## [Shirk ni nini na aina zake ni zipi?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/sirk-nedir-ve-sirk-cesitleri-nelerdir) 🏛️ Hanafi 📗 Ruling Bismillahirrahmanirrahim. Mpendwa ndugu yangu, kwa kuwa wewe ni wa madhehebu ya Hanafi, nitajitahidi kujibu swali lako kwa mujibu wa Qur'an na Sunnah, kulingana na madhehebu yetu. Mwenyezi Mungu atufanyie maneno yetu yawe ya haki. Shirk ni Nini? Shirk maana ya... # shirk ni nini # aina za shirk # shirk katika uislamu # dhambi kubwa zaidi # kuabudu pamoja na allah 📅 2 Novemba 2026 [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/sirk-nedir-ve-sirk-cesitleri-nelerdir) ❓ Question ## [Je kuna ibada bila hijabu ipo?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/tesettursuz-ibadet-var-mi) 🏛️ Hanafi 📗 Ruling Kwa mujibu wa madhehebu ya Hanafi, ibada bila ya hijabu si sahihi katika ibada za kimwili kama sala. Sala, kwa kuwa ni kusimama mbele ya Mwenyezi Mungu, inahitaji kutekelezwa kwa heshima. Kwa mujibu wa heshima hii, kwa mujibu wa madhehebu ya Hanafi, sehemu za ... # ibada bila hijabu # sala bila kufuri # sharti za sala kwa madhehebu ya hanafi # sehemu za siri katika sala # wajib za kujisitiri katika ibada 📅 1 Novemba 2026 [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/tesettursuz-ibadet-var-mi) ❓ Question ## [Ni sheria gani za swala ya msafiri (safari) na masharti ya kuifupisha ni yapi?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/yolculukta-seferi-namaz-hukumleri-ve-kisaltma-sartlari-nelerdir) 🏛️ Maliki 📗 Ruling Wa 'alaykumus-salam wa rahmatullahi wa barakatuh. Rehema na baraka za Allah ziwe juu yenu. Kwa mujibu wa madhehebu ya Maliki, kuhusu sheria za swala ya msafiri na masharti ya kuifupisha, ninaweza kukupa taarifa zifuatazo kwa mujibu wa Qur'an na Sunnah: Sheria ... # hukumu za swala ya msafiri # masharti ya kuswali qasr # kuswali swala ukiwa safarini # swala ya msafiri madhhabu ya maliki # kupunguza swala safarini 📅 31 Oktoba 2026 [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/yolculukta-seferi-namaz-hukumleri-ve-kisaltma-sartlari-nelerdir) ❓ Question ## [Nipaswe namna gani?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/nasil-ibadet-etmeliyim) 🏛️ Shafi'i 📗 Ruling Ndugu yangu mpendwa, Ibadah ni ishara kuu ya wajibu wetu wa utumwa kwa Mola wetu Mlezi. Swali la jinsi ya kuabudu ni moja ya masuala muhimu zaidi katika maisha yetu. Utumwa kwa Allah (SWT) unafanywa kwa njia ambayo ametufundisha, yaani, kulingana na Qur'ani Tu... # jinsi ya kuabudu # njia za ibada # namaz jinsi ya kuswali # sheria za saumu # mwongozo wa ibada za kiislamu 📅 30 Oktoba 2026 [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/nasil-ibadet-etmeliyim) ❓ Question ## [Je, kufunga kwa mfungo wa Ramadhani ni lazima?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/oruc-tutmak-sart-mi) 🏛️ Hanafi 📗 Ruling Hakika, nitajibu swali lako kwa mujibu wa madhehebu ya Hanafi, kwa mwanga wa Qur'ani na Sunnah. Kufunga kwa mfungo wa Ramadhani ni moja ya nguzo tano za Uislamu na ni ibada ya faradhi. Kwa hivyo, ni lazima kwa kila Muislamu ambaye hana udhuru wa kisheria kufun... # funga ni lazima # nguzo tano za uislamu # sheria za kufunga # nani haruhusiwi kufunga # fadhila za kufunga 📅 29 Oktoba 2026 [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/oruc-tutmak-sart-mi) ❓ Question ## [Je, riba ya benki za serikali ni haramu?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/resmi-devlet-banka-faizi-haram-mi) 🏛️ Hanafi 📗 Ruling Ndugu mpendwa, Kama Muislamu wa madhehebu ya Hanafi, ningependa kujibu swali lako kuhusu riba inayotozwa na benki za serikali kwa mujibu wa Qur'an na Sunnah. Katika Uislamu, riba (riba) imeharamishwa kabisa. Katika aya nyingi za Qur'an Tukufu, tumeamrishwa kue... # riba katika uislamu # riba ya benki za serikali ni haramu # faida ya riba # maswali kuhusu riba # riba halali na haramu 📅 28 Oktoba 2026 [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/resmi-devlet-banka-faizi-haram-mi) ❓ Question ## [Ni'ma gani za Mtume wetu (sallallahu aleyhi wa sellem) ni zipi?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/peygamberimizin-lanetledigi-gunahlar-nelerdir) 🏛️ Hanafi 📗 Ruling Bismillahirrahmanirrahim. Dhambi alizozilaani Mtume wetu (sallallahu aleyhi wa sellem) ni makosa makubwa yanayohitaji kuondolewa katika rehema za Mwenyezi Mungu. Aina hizi za tabia huharibu amani ya mtu binafsi na ya jamii. Kulingana na madhehebu ya Hanafi, dh... # dhambi zilizolaaniwa na mtume # kumshirikisha mungu # kuwakasirisha wazazi # kuua bila haki # kula riba 📅 28 Oktoba 2026 [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/peygamberimizin-lanetledigi-gunahlar-nelerdir) ❓ Question ## [Katika wanadamu, shughuli ya kuandikwa dhambi huanza akiwa na umri gani?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/insanlarda-gunah-yazilma-islemi-kac-yasinda-baslar) 🏛️ Hanafi 📗 Ruling Ndugu yangu mpendwa, Shughuli ya kuandikwa dhambi kwa wanadamu, kulingana na madhehebu ya Hanafi na kwa mujibu wa ufahamu wa jumla wa Kiislamu, inalingana na umri wa kubaleghe. Umri huu kwa ujumla huamuliwa kuwa karibu miaka 15 kwa wanaume, na kwa wanawake pia... # wakati dhambi inaandikwa # umri wa kubaleghe # dhambi za watoto # alama za kubaleghe # hukumu za kiislamu 📅 28 Oktoba 2026 [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/insanlarda-gunah-yazilma-islemi-kac-yasinda-baslar) ❓ Question ## [Dhambi kubwa, ni yupi saba dhambi kubwa?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/buyuk-gunahlar-yedi-kebair-nelerdir) 🏛️ Hanafi 📗 Ruling Hakika, kwa mujibu wa madhehebu ya Hanafi, kwa mwanga wa Qur'an na Sunnah, nitakupa taarifa kuhusu dhambi kubwa (kebair). Dhambi kubwa ni zile dhambi ambazo Mwenyezi Mungu amezikataza kwa dhahiri na ambazo kuna ahadi ya adhabu kali kwa kuzifanya. Hizi ni viten... # madhambi makubwa # madhambi saba makubwa # shirk # kuua # kumshirikisha mungu 📅 28 Oktoba 2026 [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/buyuk-gunahlar-yedi-kebair-nelerdir) ❓ Question ## [Je, inajuzu kufanya biashara na mtu anayefanya kazi kwa njia haramu?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/haram-yolla-is-yapan-kisiyle-ticaret-yapmak-caiz-mi) 🏛️ Hanafi 📗 Ruling Wa aleykumusselam wa rahmetullahi wa berekatuh. Kuhusu swala la ikiwa inajuzu kufanya biashara na mtu anayepata kipato chake kwa njia haramu, kwanza kabisa inategemea chanzo cha kipato hicho haramu na aina ya biashara yenyewe. Kwa mujibu wa madhehebu ya Hanafi... # biashara na mtu wa pesa za haramu # mapato ya haramu katika uislamu # kununua na kuuza mali ya haramu # hukumu ya biashara na pesa za haramu 📅 28 Oktoba 2026 [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/haram-yolla-is-yapan-kisiyle-ticaret-yapmak-caiz-mi) ❓ Question ## [Unaweza kutoa taarifa kuhusu mchoro wa familia ya wapiga wito na mpangilio wao wa kuingia?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/peygamberlerin-soy-agaci-ve-gelis-sirasi-hakkinda-bilgi-verir-misiniz) 🏛️ Hanafi 📗 Ruling Ndiyo, kwa ajili ya kutoa taarifa kuhusu mchoro wa familia ya wapiga wito na mpangilio wao wa kuingia, ninaweza kutoa taarifa kwa kutumia mwongozo wa Koran na Hadith. # mitindo ya waprophet # uenezaji wa waprophet # adamu # nuhu # ibrahimu 📅 28 Oktoba 2026 [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/peygamberlerin-soy-agaci-ve-gelis-sirasi-hakkinda-bilgi-verir-misiniz) ❓ Question ## [Umuhimu wa nia katika Uislamu ni upi?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/islamda-niyetin-onemi-nedir) 🏛️ Hanafi 📗 Ruling Katika Uislamu, nia ni roho ya kila ibada na tendo, na ndiyo chanzo cha thawabu na kukubaliwa. # umuhimu wa nia katika uislamu # fadhila za nia # kukubaliwa kwa matendo # thawabu za nia # uislamu na nia 📅 28 Oktoba 2026 [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/islamda-niyetin-onemi-nedir) ❓ Question ## [Kwa nini tunasema Subhanallah jambo ambalo halikutarajiwa linapotokea?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/beklenmedik-bir-sey-olunca-neden-subhanallah-deriz) 🏛️ Hanafi 📗 Ruling Ndugu yangu mtukufu, Tunapokutana na hali isiyotarajiwa, kusema "Subhanallah" maana yake ni kumtakasa Mwenyezi Mungu Mtukufu kutokana na kila aina ya upungufu na kukiri uwezo Wake usio na kikomo. Katika madhehebu ya Hanafi na utamaduni wa jumla wa Kiislamu, sa... # kwa nini tunasema subhanallah # kusema subhanallah wakati wa kushangaa # majina na sifa za allah # sunnah za mtume # kufundishwa imani ya kiislamu 📅 27 Oktoba 2026 [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/beklenmedik-bir-sey-olunca-neden-subhanallah-deriz) ❓ Question ## [Je, Mwenyezi Mungu humsamehe amtakaye au anayestahili?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/allah-diledigini-mi-hak-edeni-mi-affeder) 🏛️ Hanafi 📗 Ruling Ndugu yangu mpendwa, kwa mujibu wa imani ya Kiislamu na hasa msimamo wa Hanafi-Maturidi, jibu la swali hili liko katika sehemu ambapo utashi wa Mwenyezi Mungu na hekima yake isiyo na kikomo hukutana. Mwenyezi Mungu Mtukufu ndiye mwenye mamlaka kamili na ana uw... # msamaha wa allah # kukubaliwa kwa toba # je allah anasamehe amtakaye # msamaha katika uislamu # rehema na hekima ya allah 📅 26 Oktoba 2026 [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/allah-diledigini-mi-hak-edeni-mi-affeder) ❓ Question ## [Fadhila za Tasbihat zinazofanywa baada ya Swala](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/namazdan-sonra-yapilan-tesbihatin-fazileti) 🏛️ Hanafi 📗 Ruling Assalamu Alaykum Ndugu Yangu Mtukufu, Tasbihat inayofanywa baada ya swala ni Sunnah yenye thamani kubwa inayokamilisha hali ya kiroho ya ibada na inaelezea shukrani za mja kwa Mwenyezi Mungu. Kwa mujibu wa madhehebu ya Hanafi, dhikr hizi zinazofanywa baada ya ... # tasbihi baada ya swala # fadhila za tasbihi # dhikr baada ya swala # kusamehewa madhambi # sunna za swala 📅 25 Oktoba 2026 [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/namazdan-sonra-yapilan-tesbihatin-fazileti) ❓ Question ## [Je, Waislamu matajiri walipata daraja za juu za Peponi?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/varlikli-muslumanlar-cennetin-yuksek-derecelerini-aldilar-mi) 🏛️ Hanafi 📗 Ruling Ndugu yangu mpendwa, swali hili ulilouliza liliulizwa pia na Maswahaba mafukara kwa Mtume wetu (s.a.w.) katika zama za mwanzo. Tunaweza kueleza suala hili katika mfumo wa Qur'an na Sunnah kama ifuatavyo: Daraja za juu Peponi hazitegemei tu utajiri au umaskini.... # daraja za peponi # utajiri na umaskini katika uislamu # ucha mungu na ikhlasi # malipo ya maskini # sadaka na zakat 📅 25 Oktoba 2026 [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/varlikli-muslumanlar-cennetin-yuksek-derecelerini-aldilar-mi) ❓ Question ## [Tunapaswa kufanya nini ikiwa kuna dhuluma ndani ya familia?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/aile-icinde-haksizliklar-varsa-buna-ne-yapmaliyiz) 🏛️ Hanafi 📗 Ruling Ndugu yangu mtukufu, hebu tujaribu kujibu swali lako kwa upole kuhusu jinsi ya kushughulikia dhuluma zinazotokea ndani ya familia. Dini ya Kiislamu inatilia mkazo mkubwa kuimarisha uhusiano wa kifamilia na kuujenga juu ya msingi wa upendo, heshima, na uadilifu... # dhuluma katika familia uislamu # haki za familia katika uislamu # matatizo ya kifamilia na subira # msimamo wa kiislamu dhidi ya dhuluma # uadilifu na upendo katika familia 📅 24 Oktoba 2026 [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/aile-icinde-haksizliklar-varsa-buna-ne-yapmaliyiz) ❓ Question ## [Siku ya Hisabu, Mola wetu atawahesabu vipi waja wake?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/hesap-gununde-rabbimiz-nasil-kullardan-hesap-soracaktir) 🏛️ Hanafi 📗 Ruling Ndugu yangu mpendwa, Na juu yako iwe salamu za Mwenyezi Mungu na rehema zake. Siku ya Hisabu ni siku tukufu ambayo uadilifu utatendeka kikamilifu, na hakuna dhuluma ndogo hata kidogo itakayofanywa kwa yeyote. Kulingana na njia ya madhehebu ya Hanafi na itikadi... # siku ya hesabu # kitabu cha matendo # kuwajibika katika uislamu # siku ya kiyama # uadilifu wa mungu 📅 24 Oktoba 2026 [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/hesap-gununde-rabbimiz-nasil-kullardan-hesap-soracaktir) ❓ Question ## [Je, kusikiliza muziki wa heavy metal au rock ni halali (caiz)?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/heavy-metal-muzigi-veya-rock-muzigi-dinlemek-caiz-mi) 🏛️ Hanafi 📗 Ruling Ndugu yangu mpendwa, katika dini ya Kiislamu na madhehebu ya Hanafi unayofuata, uhalali au uharamu wa jambo hutegemea kiini chake, maudhui yake, na athari zake kwa roho na matendo ya mwanadamu. Hii ndiyo kanuni ya msingi kuhusu muziki pia. Hukumu ya kusikiliza... # hukumu ya muziki katika uislamu # kusikiliza muziki wa rock ni haramu # muziki wa heavy metal katika uislamu # dhambi ya kusikiliza muziki # nyimbo zilizoharamishwa 📅 24 Oktoba 2026 [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/heavy-metal-muzigi-veya-rock-muzigi-dinlemek-caiz-mi) ❓ Question ## [Kwa nini Mwenyezi Mungu alikataza uhusiano wa jinsia moja?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/allah-neden-escinsel-iliskiyi-haram-kilmis) 🏛️ Hanafi 📗 Ruling Ndugu yangu mpendwa, amani na rehema za Mwenyezi Mungu ziwe juu yako. Swali lako hili ni la thamani kuelewa umuhimu ambao Uislamu unaupa asili ya mwanadamu (fitra) na utaratibu wa jamii. Tunaweza kufupisha hekima za msingi za marufuku hii kulingana na madheheb... # kwa nini ushoga ni haramu katika uislamu # mtazamo wa uislamu kuhusu lgbt # ushoga katika quran # kulinda kizazi katika uislamu # fitra na uislamu 📅 24 Oktoba 2026 [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/allah-neden-escinsel-iliskiyi-haram-kilmis) ❓ Question ## [Uteka, yaani Swala ya Walioachwa Huru, imetajwa katika Hadithi?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/uteka-yani-azatlilar-namazi-hadislerde-gecer-mi) 🏛️ Hanafi 📗 Ruling Mwanangu mpendwa, "Swala ya Uteka" (Swala ya Walioachwa Huru) uliyoiuliza haipo katika vyanzo vyetu vya msingi vya Hadithi (kama vile Kütüb-i Sitte) vilivyopokelewa kutoka kwa Mtume wetu (s.a.w.) kwa mlolongo sahihi wa wapokeaji. Wengi wa wanazuoni wa Hadithi ... # swala ya uteka # hadithi za kutunga # bidaa katika uislamu # swala za nafila # usahihi wa hadithi 📅 24 Oktoba 2026 [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/uteka-yani-azatlilar-namazi-hadislerde-gecer-mi) ❓ Question ## [Je, unaweza kutoa taarifa kuhusu nasaba na mfuatano wa manabii?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/peygamberlerin-soy-agaci-ve-gelis-sirasi-hakkinda-bilgi-verir-misiniz) 🏛️ Hanafi 📗 Ruling Ndugu yangu mpendwa, assalamu alaykum wa rahmatullah. Mwenyezi Mungu Mtukufu, ili kuangaza ubinadamu na kuonyesha njia ya haki, ametuma manabii wengi sana kuanzia Adam (alayhisselam) hadi kwa Bwana wetu Muhammad Mustafa (sallallahu alayhi wa sellem). Idadi ya ... # nasaba ya mitume # mpangilio wa mitume # mitume waliotajwa kwenye quran # historia ya mitume # mtume wa kwanza na wa mwisho 📅 23 Oktoba 2026 [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/peygamberlerin-soy-agaci-ve-gelis-sirasi-hakkinda-bilgi-verir-misiniz) ❓ Question ## [Kuna tofauti gani kati ya hesabu ya Alasiri (Asr) ya Hanafi na Shafi?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/hanefi-ve-safi-ikindi-asr-hesaplamasi-arasindaki-fark-nedir) 🏛️ Hanafi 📗 Ruling Amani iwe juu yako na rehema za Mwenyezi Mungu na Baraka zake, ndugu yangu mtukufu. Tofauti kuu kati ya madhehebu ya Hanafi na Shafi kuhusu kuingia kwa wakati wa swala ya Alasiri inatokana na jinsi urefu wa kivuli cha kitu unavyochukuliwa kuwa msingi: 1. Madhe... # wakati wa swala ya alasiri # tofauti ya hanafi na shafi # asri ya kwanza na ya pili # hesabu ya muda wa swala # urefu wa kivuli 📅 23 Oktoba 2026 [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/hanefi-ve-safi-ikindi-asr-hesaplamasi-arasindaki-fark-nedir) ❓ Question ## [Uadhini unafanywaje?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/muezzinlik-nasil-yapilir) 🏛️ Hanafi 📗 Ruling Wa alaykumus-salam wa rahmatullahi wa barakatuh. Uadhini ni huduma tukufu sana inayowaita Waislamu kwenye ibada na imepata sifa kutoka kwa Mtume (s.a.w.). Mtume wetu mpendwa amesema katika hadithi tukufu: «Waadhini watakuwa na shingo ndefu zaidi (wenye heshima... # jinsi ya kuwa muadhini # kanuni za adhana # fadhila za muadhini # adhana na ikama # wito wa sala 📅 23 Oktoba 2026 [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/muezzinlik-nasil-yapilir) ❓ Question ## [Kwa nini adhabu ya kutomwamini Mwenyezi Mungu ni kukubaliwa milele katika moto wa Jahannamu?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/allaha-iman-etmemenin-cezasi-neden-ebedi-cehennemde-kalmaktir) 🏛️ Hanafi 📗 Ruling Ndugu yangu mtukufu, Swali lako ni moja ya mambo ya ndani kabisa ambayo akili na moyo wa mwanadamu huulizia sana na kujaribu kuelewa hekima yake. Katika mfumo wa uadilifu na rehema za Mwenyezi Mungu Mtukufu, tunaweza kufupisha suala hili kwa mwanga wa Qur'ani ... # moto wa milele # adhabu ya ukafiri # uadilifu wa allah # ukafiri katika uislamu # adhabu ya jahannamu 📅 22 Oktoba 2026 [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/allaha-iman-etmemenin-cezasi-neden-ebedi-cehennemde-kalmaktir) ❓ Question ## [Je, Santa Claus yupo?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/noel-baba-var-mi) 🏛️ Hanafi 📗 Ruling Mwanangu, kulingana na imani ya Kiislamu, sura ya Santa Claus (Noel Baba) si kiumbe halisi; ni ngano ya kitamaduni tu. Msingi wa imani ya Kiislamu ni Tawhid, yaani umoja wa Mwenyezi Mungu. Katika Uislamu, Mwenyezi Mungu pekee ndiye anayetoa riziki, anayesikia ... # santa claus katika uislamu # kusherehekea krismasi katika uislamu # je santa claus yupo # itikadi ya kiislamu # hukumu ya krismasi katika uislamu 📅 22 Oktoba 2026 [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/noel-baba-var-mi) ❓ Question ## [Sehemu ya kusujudu kwa kusahau (sehiv secdesi) inahitajika katika hali gani na inafanyikaje?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/sehiv-secdesi-hangi-durumlarda-gerekir-ve-nasil-yapilir) 🏛️ Hanafi 📗 Ruling Ndugu yangu mpendwa, Kulingana na madhehebu ya Hanafi, sehemu ya kusujudu kwa kusahau ni sijda ya kulipia ambayo ni wajibu kufanywa pale ambapo mojawapo ya nguzo za faradhi za sala ikicheleweshwa kwa kusahau (au kwa kosa), au mojawapo ya nguzo za wajibu ikifut... # sijda ya kusahau # jinsi ya kusujudu sijda ya kusahau # lini sijda ya kusahau inawajibika # kusahau katika swala # hukumu za swala 📅 22 Oktoba 2026 [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/sehiv-secdesi-hangi-durumlarda-gerekir-ve-nasil-yapilir) ❓ Question ## [Ni ka sheria ya salaamu ya msafiri (safari) na masharti ya kuifupisha ni yapi?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/yolculukta-seferi-namaz-hukumleri-ve-kisaltma-sartlari-nelerdir) 🏛️ Hanafi 📗 Ruling Kwa jina la Mwenyezi Mungu Mwingi wa rehema, Mwenye kurehemu. Ndugu yangu mpendwa, Mola wetu Mlezi ameufanya wepesi kuwa msingi katika dini yetu na amewapa neema maalumu waja wake walio safarini. Katika Qur'ani Tukufu imesema hivi: "Na mtakapo safiri duniani..... # swala ya safari # kufupisha swala # sheria za safari # umbali wa safari # hukumu za swala safarini 📅 22 Oktoba 2026 [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/yolculukta-seferi-namaz-hukumleri-ve-kisaltma-sartlari-nelerdir) ❓ Question ## [Ni dhambi na sunnah za ghusl ni zipi?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/gusul-abdestinin-farzlari-ve-sunnetleri-nelerdir) 🏛️ Hanafi 📗 Ruling Na juu yako salaam ndugu mpendwa. Mwenyezi Mungu akubali ibada na usafi wetu. Kulingana na madhehebu ya Hanafi, dhambi na sunnah za ghusl (kuoga) ni kama ifuatavyo: Dhambi za Ghusl (ni 3): 1. Kuingiza maji mdomoni (Mazmaza): Kupaliza maji mdomoni kwa wingi had... # jinsi ya kukoga janaba # faradhi za ghusli # sunnah za ghusli # tohara katika uislamu # kuoga josho la kisheria 📅 22 Oktoba 2026 [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/gusul-abdestinin-farzlari-ve-sunnetleri-nelerdir) ❓ Question ## [Ni zipi sababu zinazompelekea mwanadamu kudanganyika?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/insani-aldanmaya-goturen-sebepler-nelerdir) 🏛️ Hanafi 📗 Ruling Kwa jina la Mwenyezi Mungu, Mwingi wa Rehema, Mwenye Kurehemu. Ndugu yangu mpendwa, Moja ya hatari kubwa katika mtihani wa maisha ya dunia kwa mwanadamu ni "kudanganyika" (ghurur) na kujitenga na ukweli. Wasomi wa Kiislamu, kwa kuzingatia Qur'ani Tukufu na Sun... # sababu za mwanadamu kudanganyika # hadaa ya maisha ya dunia # hila za shetani # ghafla na kibri # malezi ya nafsi katika uislamu 📅 22 Oktoba 2026 [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/insani-aldanmaya-goturen-sebepler-nelerdir) ❓ Question ## [Swala ya Dhuha (Kushluk) inaswaliwa lini na ina fadhila gani?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/kusluk-duha-namazi-ne-zaman-kilinir-ve-fazileti-nedir) 🏛️ Hanafi 📗 Ruling Mwanangu mpendwa, Swala ya Dhuha (Kushluk) ni swala ya sunna yenye baraka nyingi inayosisitizwa kama ishara ya shukrani zetu kwa Mola wetu Mlezi. Kwa mujibu wa misingi ya madhehebu ya Hanafi, maelezo kuhusu swala hii ni kama yafuatayo: Wakati wake ni lini? Wak... # muda wa swala ya duha # fadhila za swala ya duha # swala ya duha rakaat ngapi # jinsi ya kuswali swala ya duha # swala za nafila 📅 22 Oktoba 2026 [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/kusluk-duha-namazi-ne-zaman-kilinir-ve-fazileti-nedir) ❓ Question ## [Swali: Je, unaweza kuelezea misingi ya imani?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/soru-imanin-esaslarini-anlatir-misiniz-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-kaynak) 🏛️ Hanafi 📗 Ruling Ndugu yangu mtukufu, Mola wetu na auangaze moyo wetu kwa nuru ya imani na atuthibitishe katika njia iliyonyooka. Misingi ya imani ambayo ndiyo msingi wa dini ya Kiislamu, kwa mujibu wa mtazamo wa Maturidiyye ambao ni mstari wa kiitikadi wa madhehebu ya Hanafi ... # nguzo za imani # kumwamini allah # itikadi ya kiislamu # nguzo sita za imani # madhehebu ya hanafi 📅 22 Oktoba 2026 [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/soru-imanin-esaslarini-anlatir-misiniz-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-kaynak) ❓ Question ## [Hilii ni ombi la kutafsiri ndoto. Kulingana na vyanzo vya Kiislamu (Ibn Sirin, Nabulsi n.k.), tafsirini kwa maana nzuri, kwa lugha ya kuleta habari njema na ya kuonya. Toa ushauri wa kiroho kwa anayeota ndoto. Epuka lugha ya uhakika (sema Allahu a'lem). Mwonaji wa ndoto aliona haya yafuatayo: Kuona umati wa watu katika ndoto, kuona nilikuwa nagombana na kaka yangu.](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/bu-bir-ruya-tabiri-istegidir-islami-kaynaklara-ibn-i-sirin-nablusi-vb-gore-hayra) 🏛️ Hanafi 📗 Ruling Bismillahirrahmanirrahim. Ndugu yangu mpendwa, ndoto yako iwe njema. Ndoto hii uliyoiona, tunaweza kuifasiri kwa mujibu wa njia za wanazuoni wa Kiislamu (kama Ibn Sirin na Nabulsi) na kwa malezi ya madhehebu ya Hanafi kama ifuatavyo: Kuona umati wa watu katika... # kuona umati katika ndoto # kugombana na kaka katika ndoto # tafsiri ya ndoto ya kiislamu # maana ya kupigana katika ndoto # tafsiri ya ndoto ya ibn sirin 📅 22 Oktoba 2026 [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/bu-bir-ruya-tabiri-istegidir-islami-kaynaklara-ibn-i-sirin-nablusi-vb-gore-hayra) ❓ Question ## [Swali: Ni dua gani zinasomwa katika Swala ya Alfajiri?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/soru-sabah-namazinda-hangi-dualar-okunur-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-kayn) 🏛️ Hanafi 📗 Ruling Na aleykum salam ve rahmatullah, Ndugu yangu mtukufu, Allah akubali ibada zako. Swala ya Alfajiri ni ibada mubarak ambayo inamwezesha muumini kuanza siku yake kwa amani kupitia sunnah na fardhi zake. Kulingana na vitabu vya fiqh vya madhehebu ya Hanafi (kwa mf... # swala ya alfajiri # dua za swala ya alfajiri # swala kulingana na madhehebu ya hanafi # sura za kusoma kwenye swala # dua ya subhaneke 📅 21 Oktoba 2026 [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/soru-sabah-namazinda-hangi-dualar-okunur-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-kayn) ❓ Question ## [Swali: Ni dua gani zinazopaswa kusomwa katika swala ya Maghrib?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/soru-aksam-namazinda-hangi-dualar-okunmali-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-ka) 🏛️ Hanafi 📗 Ruling Assalamu alaykum wa rahmatullah, Ndugu yangu mtukufu, dua zinazopaswa kusomwa katika swala ya Maghrib zinatofautiana kulingana na nguzo na Sunnah za swala. Kama ilivyotajwa katika vyanzo vya kuaminika vya fiqh ya Hanafi kama vile al-Hidayah na Radd al-Muhtar c... # swala magharibi # dua za swala magharibi # fiqhi ya hanafi # kusoma katika swala # nguzo za swala 📅 21 Oktoba 2026 [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/soru-aksam-namazinda-hangi-dualar-okunmali-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-ka) ❓ Question ## [Swali: Atheisti ni nini?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/soru-ateist-nedir-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-kaynaklarini-hanefi-icin-el) 🏛️ Hanafi 📗 Ruling Ndugu yangu mpendwa, amani iwe juu yako na rahma ya Mwenyezi Mungu. Neno atheist, kwa maana ya kilugha, linamaanisha "mtu asiyemwamini Mungu". Katika istilahi za Kiislamu na fasihi ya fiqhi, dhana hii inalingana kikamilifu na maneno "zindiq" (mnafiki katika im... # atheist ni nani # ukafiri katika uislamu # zindiq ni nini # hukumu ya ukanamungu # madhehebu ya hanafi 📅 21 Oktoba 2026 [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/soru-ateist-nedir-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-kaynaklarini-hanefi-icin-el) ❓ Question ## [Swali: Upendo ni nini?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/soru-ask-nedir-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-kaynaklarini-hanefi-icin-el-me) 🏛️ Hanafi 📗 Ruling Bismillahirrahmânirrahîm. Mpendwa mwanangu, katika fikra za Kiislamu na mila zetu za fiqhi, dhana ya "mapenzi" imechukuliwa kama hali ya moyo na pia kama hisia yenye matokeo ya kimaadili na kisheria. Kwa ufupi zaidi, upendo ni penzi kubwa na kujitolea kwa kium... # upendo ni nini # ufafanuzi wa upendo katika uislamu # hukumu za fiqhi kuhusu upendo # upendo kwa allah # upendo wa kibinadamu 📅 21 Oktoba 2026 [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/soru-ask-nedir-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-kaynaklarini-hanefi-icin-el-me) ❓ Question ## [Swali: Eleza maisha ya Mtume Muhammad (S.A.W.)](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/soru-hz-muhammed-hayatini-anlat-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-kaynaklarini) 🏛️ Hanafi 📗 Ruling Bismillahir-Rahmanir-Rahim. Sifa zote njema ni za Mwenyezi Mungu, Mola wa walimwengu wote, na swala na amani zimshukie mtumishi Wake na mjumbe Wake, Bwana wetu Muhammad Mustafa, pamoja na jamaa zake na Maswahaba zake. Mwanangu mpendwa, maisha ya Bwana wa Ulimw... # maisha ya mtume muhammad # sira ya mtume # sunnah katika fiqhi ya hanafi # historia ya uislamu # wasifu wa muhammad 📅 21 Oktoba 2026 [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/soru-hz-muhammed-hayatini-anlat-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-kaynaklarini) ❓ Question ## [Nani anaweza kupewa Zaka?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/soru-kime-zekat-verilebilir-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-kaynaklarini-hane) 🏛️ Hanafi 📗 Ruling Ndugu mpendwa, salamu za Mwenyezi Mungu, rehema zake na baraka zake ziwe juu yako. Zaka ni moja ya nguzo tano za Uislamu na ina hekima kubwa ya kusafisha mali na kuhakikisha haki ya kijamii katika jamii. Kulingana na madhehebu ya Hanafi, watu wanaostahili kupe... # kwa nani zaka hutolewa # wanaostahili kupokea zaka # hukumu za zaka madhehebu ya hanafi # watoaji wa zaka # zaka kwa maskini 📅 21 Oktoba 2026 [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/soru-kime-zekat-verilebilir-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-kaynaklarini-hane) ❓ Question ## [Swali: Kerahat ni nini?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/soru-kerahat-nedir-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-kaynaklarini-hanefi-icin-e) 🏛️ Hanafi 📗 Ruling Wa alaykumussalam wa rahmatullahi wa barakatuh. Katika fiqhi ya Hanafi, Kerahat inarejelea hali ambazo hazijafikia daraja ya haramu lakini hazipendezi na zinatakiwa kuachwa. Hii inachukuliwa kama daraja kati ya haramu na halali. Kerahat imegawanywa katika sehe... 📅 21 Oktoba 2026 [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/soru-kerahat-nedir-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-kaynaklarini-hanefi-icin-e) ❓ Question ## [Je, hitaji la kuamini ni la kuzaliwa nalo?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/inanmak-ihtiyaci-dogustan-midir) 🏛️ Hanafi 📗 Ruling Ndugu yangu mpendwa, Ndiyo, hitaji la kuamini limepewa mwanadamu tangu kuzaliwa. Kwa mujibu wa imani ya Kiislamu, kila mwanadamu huzaliwa akiwa na umbile safi (fitrah) ambalo lina mwelekeo wa kumtambua Mwenyezi Mungu na kujisalimisha Kwake. Mwenyezi Mungu Mtuk... 📅 21 Oktoba 2026 [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/inanmak-ihtiyaci-dogustan-midir) ❓ Question ## [Je, dhana ya Mungu ndani ya mfumo wa mantiki inageuka mara kwa mara kuwa migongano?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/tanri-kavrami-mantik-cercevesinde-surekli-celiskilere-donusuyor) 🏛️ Hanafi 📗 Ruling Ndugu yangu mpendwa, Kuingia kwa akili katika mgongano kuhusu dhana ya Mungu kunatokana na kujaribu kumwelewa Muumba kwa akili ndogo ya kibinadamu na kwa vipimo vya viumbe. Kulingana na jadi ya kielimu ya Imamu Azaam Abu Hanifa na Hanafi-Maturidi, akili ya bin... 📅 21 Oktoba 2026 [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/tanri-kavrami-mantik-cercevesinde-surekli-celiskilere-donusuyor) ❓ Question ## [Swali: Je, kutafuna ubani (gum) kunabatilisha saumu?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/soru-sakiz-cignemek-orucu-bozar-mi-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-kaynaklari) 🏛️ Hanafi 📗 Ruling Assalamu alaykum wa rahmatullahi wa barakatuh. Kwa mujibu wa madhehebu ya Hanafi, kuna maoni tofauti miongoni mwa wanazuoni kuhusu iwapo kutafuna ubani kunabatilisha saumu au la. Hebu tuifafanue mada hii kwa kuzingatia Qur'an na Sunnah, tukiegemea kwenye vyanz... # kutafuna kigaugau kunatengua saumu # mambo yanayotengua saumu # hukumu za saumu # kutafuna kigaugau wakati wa saumu # fiqhi ya hanafi kuhusu saumu 📅 21 Oktoba 2026 [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/soru-sakiz-cignemek-orucu-bozar-mi-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-kaynaklari) ❓ Question ## [Je, ili protini ziweze kutokea, ni lazima protini nyingine ziwepo?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/proteinlerin-meydana-gelmesi-icin-baska-proteinlerin-var-olmasi-mi-gerekir) 🏛️ Hanafi 📗 Ruling Ndugu yangu mpendwa, assalamu alaykum. Swali hili ni la thamani sana kwa ajili ya kuelewa sayansi ya kisasa na pia mpangilio mkuu wa kiungu uliopo ulimwenguni. Kwa mtazamo wa kisayansi, ili protini ziweze kutengenezwa (synthesized), ni lazima miundo tata kama ... # uumbaji wa maisha # mungu na sayansi # asili ya protini # imani na uumbaji # kiumbe na muumba 📅 21 Oktoba 2026 [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/proteinlerin-meydana-gelmesi-icin-baska-proteinlerin-var-olmasi-mi-gerekir) ❓ Question ## [Je, kutathmini matukio na viumbe kwa mtazamo wa juu-juu kunaweza kusababisha kuvielewa vibaya? Je, shughuli kamilifu inayoonekana katika ulimwengu inapaswa kutathminiwa vipi?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/hadiseleri-varliklari-yuzeysel-olarak-degerlendirmek-onlari-yanlis-algilamaya-se) 🏛️ Hanafi 📗 Ruling Ndugu yangu mtukufu, Kutathmini matukio na viumbe kwa misingi ya mionekano yao ya nje pekee, yaani kwa mtazamo wa juu-juu, bila shaka husababisha upotofu mkubwa. Ikiwa mwanadamu hawezi kuona hekima, lengo, na sanaa ya kiungu iliyo nyuma ya pazia la zahiri anal... # kutafakari uumbaji wa mungu # hekima nyuma ya muonekano wa nje # kutathmini matukio kwa urahisi # kuongeza imani na maarifa # utaratibu wa ulimwengu sio bahati nasibu 📅 21 Oktoba 2026 [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/hadiseleri-varliklari-yuzeysel-olarak-degerlendirmek-onlari-yanlis-algilamaya-se) ❓ Question ## [Ni ombiwe gani ili niweze kuwa tajiri?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/soru-zengin-olmak-icin-hangi-duayi-okumaliyim-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih) 🏛️ Hanafi 📗 Ruling Ndugu yangu mpendwa, salamu na dua ziwe juu yako. Kulingana na ombi lako, ninajibu swali hili kwa kuzingatia kanuni za msingi za fiqhi ya Hanafi na kanuni za jumla za maadili ya Kiislamu. Katika Uislamu, Mwenyezi Mungu ndiye Mwenye kutoa riziki (Adh-Dhariyat, ... # dua ya utajiri # dua ya riziki # kazi katika uislamu # dua ya baraka 📅 20 Oktoba 2026 [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/soru-zengin-olmak-icin-hangi-duayi-okumaliyim-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih) ❓ Question ## [Swali: Kiasi cha zaka ninachopaswa kutoa ni kipi?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/soru-vermem-gereken-zekat-miktari-ne-kadar-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-ka) 🏛️ Hanafi 📗 Ruling Bismillahi Rahmani Rahim. Ndugu yangu mtukufu, zaka ni moja ya nguzo tano za Uislamu, na ni njia ya kutakasa na kubariki mali. Kwa mujibu wa madhehebu ya Hanafi, tunaweza kufupisha kiasi na sheria za zaka kama ifuatavyo: Sharti kuu la zaka kuwa ya faradhi ni k... # kiasi cha zaka # nisab ya zaka # jinsi ya kutoa zaka # zaka ni asilimia ngapi # masharti ya zaka 📅 20 Oktoba 2026 [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/soru-vermem-gereken-zekat-miktari-ne-kadar-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-ka) ❓ Question ## [Muislamu ni nani?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/musluman-kimdir) 🏛️ Hanafi 📗 Ruling Ndugu yangu mpendwa, Assalamu alaykum wa rahmatullah. Muislamu, kwa maana ya kilugha, ni mtu aliyejisalimisha kwa Mwenyezi Mungu na dini ya Uislamu. Kwa mujibu wa istilahi, ni mtu anayethibitisha misingi ya imani ya Kiislamu kwa moyo wake, akaikiri kwa ulimi w... # muislamu ni nani # maana ya muislamu # nguzo za imani # shahada # masharti ya kuwa muislamu 📅 20 Oktoba 2026 [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/musluman-kimdir) ❓ Question ## [Je, linawezaje kujibiwa dai linalosema kwamba wanasayansi wanatetea uwepo wa Mungu ili kuwe na wema duniani?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/bilim-adamlari-allahin-varligini-dunyada-iyilik-olsun-diye-savunmaktadirlar-iddi) 🏛️ Hanafi 📗 Ruling Mwanangu mpendwa, dai hili linapunguza ukweli kuwa faida ya kijamii tu, jambo ambalo ni kosa kimsingi. Uwepo wa Mungu ni ukweli kamili na wa dhati, usiitegemea mahitaji ya wanadamu kwa Yeye au hamu ya kuleta nidhamu duniani. Kulingana theolojia ya Maturidiyya ... # uwepo wa mungu # sayansi na dini # dalili za kuwepo mungu # utaratibu wa ulimwengu # ukweli wa imani 📅 20 Oktoba 2026 [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/bilim-adamlari-allahin-varligini-dunyada-iyilik-olsun-diye-savunmaktadirlar-iddi) ❓ Question ## [Inawezekanaje kuelezea kuwepo kwa kaboni ndani ya mwanadamu wakati haipo ardhini?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/karbonun-toprakta-olmadigi-halde-insanda-olmasi-nasil-aciklanabilir) 🏛️ Hanafi 📗 Ruling Assalamu Alaikum mwanangu, Kwanza kabisa, ni lazima nifafanue kwamba data za kisayansi za kisasa zinathibitisha kuwa kaboni inapatikana kwa wingi ardhini (katika mfumo wa vitu vya kikaboni, makaa ya mawe, na misombo mbalimbali). Hata hivyo, swali lako tunaweza... # uumbaji wa mwanadamu kutoka udongo # kaboni na uumbaji wa mwanadamu # uumbaji wa mwanadamu katika quran # maturidi uumbaji wa mwanadamu # siri za uumbaji katika uislamu 📅 20 Oktoba 2026 [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar/karbonun-toprakta-olmadigi-halde-insanda-olmasi-nasil-aciklanabilir) ### 📱 Have an Islamic Question? Ask scholars 24/7 directly and for free through our mobile app. [▶ Ask via Mobile App](https://play.google.com/store/apps/details?id=com.troya.duavenamazvakti&hl=sw) ## Sıkça Sorulan Sorular ve Cevaplar ### Shirk ni nini na aina zake ni zipi? Bismillahirrahmanirrahim. Mpendwa ndugu yangu, kwa kuwa wewe ni wa madhehebu ya Hanafi, nitajitahidi kujibu swali lako kwa mujibu wa Qur'an na Sunnah, kulingana na madhehebu yetu. Mwenyezi Mungu atufanyie maneno yetu yawe ya haki. Shirk ni Nini? Shirk maana yake ni kumshirikisha Mwenyezi Mungu. Ni dhambi kubwa zaidi, na ni dhambi pekee ambayo Mwenyezi Mungu hataisamehe. Mwenyezi Mungu (SWT) anasema katika Qur'ani Tukufu: "Hakika Mwenyezi Mungu hasamehi kushirikishwa Kwake, na anasamehe yaliyo duni ya hayo kwa amtakaye." (Surat An-Nisa, 48) Shirk ni kumkubali kiumbe kingine kuwa ni sawa au sawa na Mwenyezi Mungu katika Dhati yake, Sifa zake, au Vitendo vyake. Hii ni kukataa Umoja wa Mwenyezi Mungu (Tawhid). Aina za Shirk ni Zipi? Shirk kwa ujumla hugawanywa katika sehemu kuu mbili: 1. Shirk al-Akbar (Shirk kubwa): Hii ni aina ya shirk ambayo humtoa mtu nje ya Uislamu. Ni pale mtu, ingawa anajua na kukubali kwa uhakika kuwa hakuna kiumbe kinachofanana na Dhati au Sifa za Mwenyezi Mungu, lakini anamtii asiyekuwa Mwenyezi Mungu au kumwomba msaada katika mambo kama kuumba, kutoa riziki, na kusimamia mambo. Aina hii ya shirk husababisha matendo mema kupotea. Shirk ar-Rububiyyah: Ni kumwona mwingine kuwa na sifa za Mwenyezi Mungu kama kuumba, kutoa riziki, na kusimamia mambo, au kuamini kuwa wengine wana mamlaka pamoja na Mwenyezi Mungu katika mambo hayo. Shirk al-Uluhiyyah: Ni kumshirikisha Mwenyezi Mungu kwa kumwabudu asiyekuwa Yeye, kumuomba, kuchinja kwa ajili yake, au kutoa nadhiri kwa ajili yake, kama vile anavyoabudiwa Mwenyezi Mungu. Hii ndiyo aina ya shirk iliyoenea zaidi na hatari zaidi. Shirk al-Asma was-Sifat: Ni kukubali kuwa kuna viumbe vinavyofanana na Mwenyezi Mungu katika Majina na Sifa zake, au kuwapa wengine Majina na Sifa za Mwenyezi Mungu. 2. Shirk al-Asghar (Shirk ndogo): Hii ni aina ya shirk ambayo humtoa mtu nje ya Uislamu, lakini hupunguza thawabu au kuharibu matendo mema. Kwa ujumla, ni shirk unaohusiana na Riya (tamaa ya kuonekana). Riya (Tamaa ya kuonekana): Ni kufanya ibada au tendo jema si kwa ajili ya radhi za Mwenyezi Mungu, bali kwa ajili ya kupata kibali cha watu, au kukusanya sifa kutoka kwao. Mtume wetu (SAW) alisema kuhusu hili: "Nachoogopa zaidi kwa umma wangu ni shirk ndogo (Riya)." Maswahaba wakauliza: "Ewe Mjumbe wa Mwenyezi Mungu, shirk ndogo ni ipi?" Akasema: "Ni Riya. Siku ya Kiyama, Mwenyezi Mungu atawaambia waja Wake: 'Mlikuwa mnafanyia nani vitendo vyenu? Tazama, pata ujira wenu kwa hao watu!'" (Hadith) Kuepuka shirk ndiyo njia pekee ya kupata radhi za Mwenyezi Mungu na kufikia Peponi. Kuamini Umoja wa Mwenyezi Mungu (Tawhid) na kumwabudu Yeye pekee ndiyo msingi wa Uislamu. Mwenyezi Mungu atulinde sote kutokana na shirk. Vesselam. ### Je kuna ibada bila hijabu ipo? Kwa mujibu wa madhehebu ya Hanafi, ibada bila ya hijabu si sahihi katika ibada za kimwili kama sala. Sala, kwa kuwa ni kusimama mbele ya Mwenyezi Mungu, inahitaji kutekelezwa kwa heshima. Kwa mujibu wa heshima hii, kwa mujibu wa madhehebu ya Hanafi, sehemu za siri za mwanamume ni kuanzia kitovu hadi goti. Kwa mwanamke, ni mwili mzima isipokuwa uso, mikono na miguu. Katika sala, kufunika sehemu hizi za siri ni faradhi. Ikiwa mtu anayesali atasali bila kufunika sehemu hizi za siri, sala yake haitakuwa sahihi. Kwa hiyo, ibada bila ya hijabu, yaani sala, si sahihi kwa mujibu wa madhehebu ya Hanafi. Hata hivyo, ni lazima kusema kwamba hijabu si tu kwa ajili ya sala, bali pia wanawake Waislamu wanatakiwa kuwa na hijabu katika maisha ya kila siku kwa amri ya Mwenyezi Mungu. Kuna dalili za wazi katika Qur'ani Tukufu na Sunnah kuhusiana na suala hili. Mwenyezi Mungu Ta'ala anasema: "Ewe Nabii! Waambie wake zako, binti zako, na wanawake wa waumini wajiteremshie nguo zao za nje (jilbabi zao). Hii ndiyo njia bora zaidi ya wao kutambulikana na wasiudhiwe. Na Mwenyezi Mungu ni Mwenye kusamehe, Mwenye kurehemu." (Surah Al-Ahzab, Aya ya 59) Mtume wetu (SAW) pia amesema hadithi nyingi kuhusiana na hijabu. Hadithi hizi zinaonyesha wazi kuwa hijabu ni faradhi na pia ina jukumu muhimu katika kulinda heshima ya wanawake. ### Ni sheria gani za swala ya msafiri (safari) na masharti ya kuifupisha ni yapi? Wa 'alaykumus-salam wa rahmatullahi wa barakatuh. Rehema na baraka za Allah ziwe juu yenu. Kwa mujibu wa madhehebu ya Maliki, kuhusu sheria za swala ya msafiri na masharti ya kuifupisha, ninaweza kukupa taarifa zifuatazo kwa mujibu wa Qur'an na Sunnah: Sheria ya Swala ya Msafiri: Muislamu anayesafiri anaruhusiwa kufupisha swala za faradhi (Adhuhuri, Alasiri, Magharibi na Isha) kwa njia ya qasr. Hii si lazima, lakini ni bora zaidi kutumia ruhusa hii. Swala za Alfajiri na Magharibi hazifupishwi. Masharti ya Kufupisha (Qasr): Kwa mujibu wa madhehebu ya Maliki, ili mtu ahesabiwe kuwa msafiri na aweze kufupisha swala zake, masharti yafuatayo lazima yatimie kwa pamoja: 1. Nia: Lazima awe na nia ya kusafiri na atoke nyumbani kwake. Hata akiondoka bila nia ya safari, hathesabiwi kuwa msafiri. 2. Umbali: Umbali wa safari lazima uwe wa kiasi ambacho kwa kawaida huhesabiwa kama safari. Katika madhehebu ya Maliki, umbali huu kwa kawaida huhesabiwa kama safari ya siku mbili, ambayo ni takriban kilomita 80-85. Katika madhehebu ya Hanafi na mengine, umbali huu unaweza kutofautiana. 3. Mahali pa Kuishi: Lazima awe ametoka katika makazi yake (mahali anapoishi). Ni lazima atoke nyumbani kwake, mahali pake pa kazi, au mahali anapoishi kwa kudumu. 4. Muda: Safari lazima iendelee kwa muda wa angalau siku tatu (mchana na usiku) bila kukatizwa. Ikiwa msafiri ananuia kukaa mahali kwa siku tatu au zaidi, hali yake ya kuwa msafiri huisha na ataswali swala zake kamili. Hata hivyo, ikiwa anaendelea na safari yake bila kutaja muda maalum au kwa nia ya kukaa chini ya siku tatu, hukumu ya kuwa msafiri inaendelea. 5. Safari Isiyo Makruhu: Safari lazima isiwe kwa sababu ya haramu au makruhu. Jinsi ya Kuswali Swala ya Msafiri: Msafiri anaweza kuunganisha swala za Adhuhuri na Alasiri (kwa njia ya Jam'u Ta'qdim au Jam'u Ta'khir). Vile vile, anaweza kuunganisha swala za Magharibi na Isha. Swala ya Adhuhuri na Alasiri: Anaweza kuswali Adhuhuri kwa wakati wake na mara baada yake akaswali Alasiri (Jam'u Ta'qdim). Au anaweza kuswali Adhuhuri kwa wakati wake na kuichelewesha hadi wakati wa Alasiri, na wakati wa Alasiri ukija, akaswali zote mbili mfululizo (Jam'u Ta'khir). Swala ya Magharibi na Isha: Anaweza kuswali Magharibi kwa wakati wake na mara baada yake akaswali Isha (Jam'u Ta'qdim). Au anaweza kuswali Magharibi kwa wakati wake na kuichelewesha hadi wakati wa Isha, na wakati wa Isha ukija, akaswali zote mbili mfululizo (Jam'u Ta'khir). Kila swala ya faradhi huswaliwa rakaa mbili. Kwa mfano, Adhuhuri ni rakaa mbili, Alasiri ni rakaa mbili, Magharibi ni rakaa tatu (haifupishwi), na Isha ni rakaa mbili. Kumbuka Muhimu: Mara hali ya kuwa msafiri inapokwisha, yaani, anapokusudia kukaa mahali kwa siku tatu au zaidi, swala huswaliwa kamili tena. Qur'an Tukufu inasema kuhusu hili: "Na mnaposafiri duniani, hapana ubaya kwenu kuzifupisha swala." (Surat An-Nisa, Aya ya 102) Hadithi za Mtume (SAW) pia zinasimulia kuwa yeye alikuwa akifupisha swala zake wakati wa safari. Allah awajalie safari zenu ziwe njema na zenye baraka. Unaweza kupata maelezo zaidi kuhusu suala hili katika vitabu vya fiqhi vya madhehebu ya Maliki. Allah awahifadhi. ### Nipaswe namna gani? Ndugu yangu mpendwa, Ibadah ni ishara kuu ya wajibu wetu wa utumwa kwa Mola wetu Mlezi. Swali la jinsi ya kuabudu ni moja ya masuala muhimu zaidi katika maisha yetu. Utumwa kwa Allah (SWT) unafanywa kwa njia ambayo ametufundisha, yaani, kulingana na Qur'ani Tukufu na Sunnah ya Mtume wetu (SAW). Kama mfuasi wa madhehebu ya Shafi'i, unaweza kutekeleza ibada zako kwa kufuata kanuni hizi za msingi. Ibada za Msingi: Swala: Kusimamisha swala tano za faradhi kwa wakati wake, kwa unyenyekevu na khushu ni miongoni mwa ibada muhimu zaidi. Jitahidi kuswali kwa kujifunza masharti, nguzo na wajibu zake. Kulingana na madhehebu ya Shafi'i, kunaweza kuwa na hali maalum katika utekelezaji wa swala, kwa ajili ya kujifunza hayo, rejelea vitabu vya fiqhi vinavyoaminika. Saumu: Kufunga mwezi wa Ramadhani ni faradhi. Kuna ruhusa kulingana na hali ya afya, au sababu kama safari. Zaka: Ni ibada ambayo wale wenye mali fulani wanawajibika kuwapa wahitaji. Ni muhimu kupata taarifa za kina kuhusu ni nani anayewajibika kutoa zaka na kiasi gani. Hija: Ni faradhi kwa yule mwenye uwezo kutekeleza hija kwenye Kaaba mara moja katika maisha yake. Ibada na Mbinu Nyingine: Kusoma Qur'an na Kutafakari: Kusoma Qur'ani Tukufu, kujaribu kuelewa maana yake na kutafakari juu yake ni thawabu kubwa. Kuomba (Dua): Kuomba kwa Mola wetu katika kila hali, kumwomba msaada, na kumuelekea ni wajibu wa utumwa. Dhikri na Tasbihi: Kumdhukuru Allah, kumtakasa huleta utulivu katika nyoyo na husababisha kuinuka kiroho. Kujifunza Elimu: Kujifunza elimu ya dini, kujua halali na haramu, ni muhimu ili kutekeleza ibada zetu kwa usahihi. Matendo Mema (Amali Salih): Kufanya wema, kutekeleza haki za majirani, kuwatendea wema wazazi, kuwasaidia maskini, na kila aina ya matendo mema ni ibada. Mambo Muhimu: Nia: Katika ibada zote, nia safi na kutafuta radhi za Allah pekee ni msingi. Uonyeshaji: Ibada zinapaswa kufanywa kwa ukhlas (ukweli) bila ya kujionyesha. Kuepuka Bid'ah: Ni muhimu kuepuka mambo ambayo hayakufunzwa na Mtume (SAW) na ambayo yameongezwa baadaye katika dini. Madhehebu ya Shafi'i yanaweza kuwa na utekelezaji wake maalum katika baadhi ya vipengele vya ibada. Kwa hivyo, unapo jifunza utaratibu wa swala, ghusl, udhu, tayamamu, na ibada nyinginezo, unapaswa kuzingatia maoni ya fiqhi ya madhehebu hayo. Kumbuka kwamba Allah (SWT) anawataka waja wake wamjue, wamtii, na wafanye vitendo vinavyompendeza. Allah ndiye Mjuzi zaidi wa yote. Mwenyezi Mungu ailipie ibada zako. ### Je, kufunga kwa mfungo wa Ramadhani ni lazima? Hakika, nitajibu swali lako kwa mujibu wa madhehebu ya Hanafi, kwa mwanga wa Qur'ani na Sunnah. Kufunga kwa mfungo wa Ramadhani ni moja ya nguzo tano za Uislamu na ni ibada ya faradhi. Kwa hivyo, ni lazima kwa kila Muislamu ambaye hana udhuru wa kisheria kufunga. Qur'ani Tukufu inasema: "Enyi mlioamini! Wajibu wa kufunga umeandikwa juu yenu, kama ilivyoandikwa juu ya walio kabla yenu, ili nyinyi mpate kumcha Mungu." (Surat Al-Baqarah, Aya ya 183) Mtume wetu (swallallahu alayhi wa sallam) pia ameeleza wajibu wa kufunga katika hadithi nyingi. Kwa mfano, katika hadithi maarufu ambapo Jibril (alayhis-salam) aliuliza kuhusu nguzo za Uislamu, kufunga kulitajwa kuwa ni faradhi. Kwa hiyo, ni wajibu kwa kila Muislamu mwenye akili timamu, aliye baleghe, na mwenye uwezo wa kufunga, kufunga katika mwezi wa Ramadhani. Hata hivyo, kwa wale wenye udhuru halali kama vile ugonjwa, safari, ujauzito, au kunyonyesha, kuna ruhusa za kuahirisha mfungo au kutoa fidia. Madhehebu ya Hanafi yana hukumu za kina kwa ajili ya hali hizi. ### Je, riba ya benki za serikali ni haramu? Ndugu mpendwa, Kama Muislamu wa madhehebu ya Hanafi, ningependa kujibu swali lako kuhusu riba inayotozwa na benki za serikali kwa mujibu wa Qur'an na Sunnah. Katika Uislamu, riba (riba) imeharamishwa kabisa. Katika aya nyingi za Qur'an Tukufu, tumeamrishwa kuepuka riba. Kwa mfano, katika Aya ya 275 ya Surah Al-Baqarah, inasema: "Allah amehalalisha biashara na kuuharamisha riba." Mtume wetu (sallallahu aleyhi wa sallam) amewalaani wale wanaokula riba, wanaolipa, wanaoiandika, na wanaoshuhudia katika hadithi zake. Hukumu hii ya jumla inatumika pia kwa riba inayotozwa na benki za serikali. Hakuna khilafu (tofauti ya maoni) miongoni mwa wanazuoni wa madhehebu ya Hanafi kwamba riba ni haramu. Ingawa shughuli za benki za serikali zinaweza kuonekana kama shughuli za kibiashara, kwa msingi wake, hazikubaliwi kwa sababu zinapata faida kutokana na riba. Kwa hivyo, kuchukua pesa kwa riba kutoka kwa benki za serikali au kutoa pesa kwa riba ni haramu kulingana na madhehebu ya Hanafi. Inashauriwa kwa wale wanaojihusisha na miamala kama hiyo kuelekea njia halali kadiri wawezavyo. Nakutakia mafanikio katika hatua zako za kutafuta radhi za Allah. ### Ni'ma gani za Mtume wetu (sallallahu aleyhi wa sellem) ni zipi? Bismillahirrahmanirrahim. Dhambi alizozilaani Mtume wetu (sallallahu aleyhi wa sellem) ni makosa makubwa yanayohitaji kuondolewa katika rehema za Mwenyezi Mungu. Aina hizi za tabia huharibu amani ya mtu binafsi na ya jamii. Kulingana na madhehebu ya Hanafi, dhambi hizi pia ni haramu na ni vitendo vinavyopaswa kuepukwa. Baadhi ya dhambi zilizolaaniwa katika Qur'ani Tukufu na Sunnah Tukufu ni pamoja na: Kumshirikisha Mwenyezi Mungu (Shirk): Kumuabudu mwingine badala yake au kumwekea washirika ni dhambi kubwa zaidi. (Surat An-Nahl, Aya ya 105) Kuwaudhi na kuasi wazazi: Kuwaumiza, kuwadharau, na kuasi wazazi ni miongoni mwa dhambi kubwa. (Surat Al-Isra, Aya ya 23) Kuua mtu bila haki: Kuchukua uhai wa mtu ni moja ya uhalifu mkubwa mbele ya Mwenyezi Mungu. (Surat Al-Ma'idah, Aya ya 32) Kula na kutoa riba: Shughuli za riba husababisha hasara kubwa duniani na akhera. (Surat Al-Baqarah, Aya ya 275) Kufanya uzinzi: Dhambi hii kubwa dhidi ya heshima na uke huuharibu mfumo wa maadili wa jamii. Kuiba: Kuchukua mali ya mtu mwingine bila ruhusa ni uvunjaji wa haki za binadamu. Kutoa ushahidi wa uwongo: Kupotosha ukweli na kuwashtaki wengine bila haki ni mzigo mkubwa. Kuwaonea na kudhulumu watu na kukiuka haki zao: Vitendo visivyo vya haki na kunyakua haki za wengine vimefanywa laana. Kusema maneno mabaya na kueneza umbea: Ni haramu kusema maneno yatakayoharibu uhusiano kati ya watu na kuwakasirisha. Kudhihaki na kuwadharau wengine: Ni muhimu kuepuka vitendo vitakavyosababisha chuki na uadui miongoni mwa Waislamu. Kupanga na kupima kwa udanganyifu: Ni laana kutenda kinyume na kanuni ya uaminifu katika biashara. (Surat Al-Mutaffifin, Aya 1-3) Kutukana heshima za watu wengine: Kumzushia uzushi wanawake wenye heshima ni dhambi kubwa sana. (Surat An-Nur, Aya ya 23) Dhambi hizi huleta ghadhabu ya Mwenyezi Mungu na ni vitendo ambavyo Mtume wetu (sallallahu aleyhi wa sellem) amevilaani. Muislamu anapaswa kuepuka vitendo kama hivyo, kutubu, na kuomba msamaha kutoka kwa Mwenyezi Mungu. Mwenyezi Mungu Atukinge sote kutokana na dhambi za aina hii. ### Katika wanadamu, shughuli ya kuandikwa dhambi huanza akiwa na umri gani? Ndugu yangu mpendwa, Shughuli ya kuandikwa dhambi kwa wanadamu, kulingana na madhehebu ya Hanafi na kwa mujibu wa ufahamu wa jumla wa Kiislamu, inalingana na umri wa kubaleghe. Umri huu kwa ujumla huamuliwa kuwa karibu miaka 15 kwa wanaume, na kwa wanawake pia karibu miaka 15 au wanapoanza kupata hedhi. Misingi mikuu ya jambo hili ni kanuni iliyo katika Qur'ani Tukufu na Sunnah Tukufu: "Na kila nafsi imefungwa kwa iliyoijitendea." (Surah Al-Muzzammil, Aya ya 8) Aya hii inaeleza kuwa mtu atawajibika kwa matendo yake mwenyewe. Watoto ambao hawajabaleghe, wanaonekana kuwa hawajafikia ukomavu wa kubeba jukumu hili. Katika Hadith ya Mtume wetu (s.a.w.) pia imesemwa hivi: "Kalamu imeondolewa kwa watu watatu: Yule anayelala hadi aamke, yule mwendawazimu hadi aendelee, na mtoto hadi afikie umri wa kubalehe." (Tirmidhi, Janaiz, 20; Abu Dawud, Hudud, 22) Hadith hii inaeleza wazi kuwa kubalehe ni hatua muhimu katika kuandikwa kwa dhambi na thawabu. Kwa hivyo, mtu hatowajibishwa kwa makosa au dhambi zilizofanywa kabla ya kubalehe na kabla ya kufikia umri wa kuwajibika. Hata hivyo, kwa matendo yaliyofanywa baada ya kubalehe, atawajibika kwa dhawabu na dhambi. Allah awahifadhi. ### Dhambi kubwa, ni yupi saba dhambi kubwa? Hakika, kwa mujibu wa madhehebu ya Hanafi, kwa mwanga wa Qur'an na Sunnah, nitakupa taarifa kuhusu dhambi kubwa (kebair). Dhambi kubwa ni zile dhambi ambazo Mwenyezi Mungu amezikataza kwa dhahiri na ambazo kuna ahadi ya adhabu kali kwa kuzifanya. Hizi ni vitendo ambavyo vina matokeo makubwa zaidi kuliko dhambi ndogo. Ingawa kuna maoni tofauti miongoni mwa wanazuoni kuhusu idadi ya dhambi kubwa, saba kubwa zinazojulikana na kwa ujumla zinakubaliwa ni hizi zifuatazo: 1. Kumshirikisha Mwenyezi Mungu (Shirk): Kumshirikisha Mwenyezi Mungu na wengine ni dhambi kubwa zaidi na ni dhambi pekee ambayo haisamehewi. Qur'an Tukufu inasema: "Hakika Mwenyezi Mungu hasamehi kushirikishwa Kwake, na anasamehe yaliyo duni ya hayo kwa amtakaye..." (Surah An-Nisa, 48) 2. Uuaji: Kumua mtu bila haki ni moja ya dhambi kubwa zaidi katika Uislamu. Kuna maonyo makali kuhusu suala hili katika Qur'an Tukufu. 3. Uchawi: Uchawi unachukuliwa kuwa dhambi kubwa kwa yule anayefanya na yule anayeagiza ufanywe. 4. Kutokwenda Swala: Swala ni moja ya nguzo kuu za Uislamu. Kuacha Swala bila udhuru ni miongoni mwa dhambi kubwa. 5. Uzinzi: Uzinzi, ambao ni uhusiano usio halali, ni miongoni mwa dhambi kubwa zenye madhara makubwa kwa mtu binafsi na jamii. 6. Wizi: Kuchukua mali ya mtu mwingine bila haki ni miongoni mwa dhambi kubwa ambazo zimeharamishwa katika Uislamu. 7. Kutoa ushahidi wa uongo: Kutoa ushahidi unaokwenda kinyume na ukweli ni kitendo kinachoharibu haki na kinachochukuliwa kuwa dhambi kubwa. Hizi zilizoorodheshwa ni sehemu tu ya dhambi kubwa. Dhambi nyingi kubwa zimetajwa katika Qur'an na Sunnah. Jambo muhimu ni kuepuka dhambi hizi na kujitahidi kupata radhi za Mwenyezi Mungu. Namwomba Mwenyezi Mungu atulinde sote kutokana na dhambi kubwa. ### Je, inajuzu kufanya biashara na mtu anayefanya kazi kwa njia haramu? Wa aleykumusselam wa rahmetullahi wa berekatuh. Kuhusu swala la ikiwa inajuzu kufanya biashara na mtu anayepata kipato chake kwa njia haramu, kwanza kabisa inategemea chanzo cha kipato hicho haramu na aina ya biashara yenyewe. Kwa mujibu wa madhehebu ya Hanafi, kuuza au kununua mali ambayo uharamu wake umehakikishwa si sahihi. Hata hivyo, ikiwa chanzo cha mali aliyoipata mtu huyo kwa njia haramu ni cha shaka au ikiwa ni mchanganyiko wa halali na haramu, hali inaweza kuwa tofauti. Ikiwa mtu anapata pesa kwa njia haramu lakini ananunua na kuuza mali halali kwa pesa hizo, mradi tu mali hiyo yenyewe si haramu, basi hakutakuwa na ubaya katika biashara hiyo. Hata hivyo, hali hii haimaanishi kuwa mtu huyo anahalalisha kipato chake haramu. Qur'an Tukufu inasema: "Enyi mlioamini! Msile mali zenu kwa batili (kwa njia haramu) baina yenu, isipokuwa iwe biashara kwa ridhaa yenu wenyewe." (Surat An-Nisa, Aya ya 29). Aya hii inakataza kila aina ya kipato kisicho halali na inabainisha kuwa biashara halali itakuwa kwa ridhaa ya pande zote mbili. Mtume Muhammad (Sallallahu Aleyhi wa Sellem) pia amesema hadith nyingi kuhusu kuepuka kipato haramu. Kwa mfano, amesema: "Yeyote atakayepata mali kwa njia haramu, hata kama atatoa sadaka, haitakubaliwa, na chochote kitakachobaki kwake kitakuwa ni adhabu yake motoni." (Ibn Majah, Tijarah, 4). Hadith hii ni onyo muhimu kuhusu hali ya mali haramu na kile kinachopatikana kutokana nayo. Kwa hivyo, ni lazima kuwa mwangalifu wakati wa kufanya biashara na mtu anayefanya kazi kwa njia haramu. Ikiwa bidhaa ya biashara yenyewe ni haramu (kama vile kuuza pombe) au ikiwa sehemu kubwa ya kipato cha mtu huyo ni haramu na hali hii inaathiri biashara yake, basi kununua au kuuza kwake kutoka kwake kunaweza kuwa si sahihi kwa mujibu wa madhehebu ya Hanafi. Hata hivyo, hata kama mtu huyo ana kipato cha shaka, ikiwa anakuletea mali halali na wewe si uhakika wa uharamu wa mali hiyo, ni muhimu kufanya uchunguzi kwa makini na kuondoa shaka. Kwa muhtasari, ni marufuku kabisa kununua mali kutoka kwa mtu anayepata kipato haramu ikiwa chanzo cha kipato hicho ni haramu. Ikiwa chanzo cha kipato chake ni cha shaka, ni lazima uhakikishe kuwa mali unayonunua ni halali. Jambo la busara zaidi ni kuepuka watu ambao kipato chao kinashukiwa kuwa haramu. Allah (Subhanahu wa Ta'ala) atuongoze sote katika mambo ya halali na haramu. ### Unaweza kutoa taarifa kuhusu mchoro wa familia ya wapiga wito na mpangilio wao wa kuingia? Ndiyo, kwa ajili ya kutoa taarifa kuhusu mchoro wa familia ya wapiga wito na mpangilio wao wa kuingia, ninaweza kutoa taarifa kwa kutumia mwongozo wa Koran na Hadith. ### Umuhimu wa nia katika Uislamu ni upi? Katika Uislamu, nia ni roho ya kila ibada na tendo, na ndiyo chanzo cha thawabu na kukubaliwa. ### Kwa nini tunasema Subhanallah jambo ambalo halikutarajiwa linapotokea? Ndugu yangu mtukufu, Tunapokutana na hali isiyotarajiwa, kusema "Subhanallah" maana yake ni kumtakasa Mwenyezi Mungu Mtukufu kutokana na kila aina ya upungufu na kukiri uwezo Wake usio na kikomo. Katika madhehebu ya Hanafi na utamaduni wa jumla wa Kiislamu, sababu kuu za kutumia dhikri hii wakati wa mshangao ni hizi zifuatazo: 1. Kuelezea Mshangao na Pongezi: Mwamini anapokutana na tukio ambalo hakulitazamia, anakumbuka kuwa tukio hili limetokea kwa makadirio ya Mwenyezi Mungu. Anatoa mshangao wake kwa sanaa ya uumbaji Wake na uwezo Wake kwa kusema, "Mwenyezi Mungu ni Mkuu kiasi gani, yuko mbali na kila aina ya upungufu." 2. Kufuata Sunnah: Mtume wetu kipenzi (saw) alijibu katika hali za mshangao au mshangao mkubwa kwa kusema "Subhanallah". Wakati mmoja, alipokutana na Hz. Abu Hurairah, kwa sababu alikuwa na janaba na alikuwa na haya, Bwana wetu (saw) alisema kwa mshangao: "Subhanallah! Mwamini hawi mchafu kamwe (najisi)" (Bukhari, Ghusl 23; Muslim, Hayz 115). 3. Kumkumbuka Mwenyezi Mungu: Katika Qur'ani Tukufu, imesemwa: "Vyovyote viliomo mbinguni na ardhini vinamtakasa Mwenyezi Mungu" (Surat Al-Hashr, 1). Kusema tasbihi hii mbele ya hali isiyotarajiwa ni ishara kwamba mja anajua kuwa yuko chini ya uangalizi wa Mwenyezi Mungu kila wakati. Kwa muhtasari; kusema "Subhanallah" mbele ya tukio ni ishara ya mshangao na pia njia ya kugeuza wakati huo kuwa dhikri na ibada. Mwenyezi Mungu atufanye miongoni mwa waja Wake wenye kumtaja Yeye kila wakati. ### Je, Mwenyezi Mungu humsamehe amtakaye au anayestahili? Ndugu yangu mpendwa, kwa mujibu wa imani ya Kiislamu na hasa msimamo wa Hanafi-Maturidi, jibu la swali hili liko katika sehemu ambapo utashi wa Mwenyezi Mungu na hekima yake isiyo na kikomo hukutana. Mwenyezi Mungu Mtukufu ndiye mwenye mamlaka kamili na ana uwezo wa kumsamehe amtakaye. Katika Qur'ani Tukufu, ukweli huu unaelezwa hivi: 'Ni vya Mwenyezi Mungu vyote vilivyomo mbinguni na vilivyomo katika ardhi. Humsamehe amtakaye na humuadhibu amtakaye. Na Mwenyezi Mungu ni Mwingi wa kusamehe, Mwingi wa rehema.' (Al-Imran, 129). Hata hivyo, 'kutaka' kwa Mwenyezi Mungu si chaguo la kubahatisha, bali linategemea hekima yake isiyo na kikomo (kufanya kila jambo kwa wakati na mahali pake). Mwenyezi Mungu huifanya toba ya kweli ya mja wake, majuto yake, na matendo yake mema kuwa sababu ya msamaha wake. Yaani, mja huomba kusamehewa kwa toba na imani, na Mwenyezi Mungu kwa fadhila zake hutaka kumsamehe. Mtume wetu (s.a.w) amesema katika hadithi: 'Hakuna yeyote atakayeingia Peponi kwa matendo yake pekee (kwa kustahili). Wakauliza: 'Hata wewe, Ee Mtume wa Mwenyezi Mungu?' Akajibu: 'Ndiyo, hata mimi, isipokuwa Mwenyezi Mungu anifunike kwa rehema zake.' (Muslim, Munafiqin, 71). Kwa ufupi; hakuna yeyote anayeweza kudai haki mbele ya Mwenyezi Mungu kwa kusema 'nimeistahili hii'. Kusamehewa ni fadhila na utashi wa Mwenyezi Mungu. Lakini Mwenyezi Mungu ametuonyesha njia ya kupata msamaha huo kwa kutupa bishara kwamba atawasamehe wale wanaotubu kwa dhati na kufuata amri zake. Mwenyezi Mungu atujaalie kuwa miongoni mwa waja wake aliowafunika kwa rehema zake. ### Fadhila za Tasbihat zinazofanywa baada ya Swala Assalamu Alaykum Ndugu Yangu Mtukufu, Tasbihat inayofanywa baada ya swala ni Sunnah yenye thamani kubwa inayokamilisha hali ya kiroho ya ibada na inaelezea shukrani za mja kwa Mwenyezi Mungu. Kwa mujibu wa madhehebu ya Hanafi, dhikr hizi zinazofanywa baada ya swala ya faradhi (ikiwa kuna Sunnah ya mwisho, baada ya kuswaliwa) huchukuliwa kuwa Sunnah Muakkadah (iliyosisitizwa). Tunaweza kufupisha fadhila za tasbihat inayofanywa baada ya swala kama ifuatavyo: 1. Kusamehewa Dhambi: Mtume wetu (saw) amesema: "Yeyote anayesema Subhanallah mara 33, akamhimidi Mwenyezi Mungu Alhamdulillah mara 33, na kumtukuza Mwenyezi Mungu Allahu Akbar mara 33 baada ya kila swala, hizo zinatimia 99. Na katika ya mia akasema: 'Lâ ilâhe illallâhu vahdehû lâ şerîke leh, lehü'l-mülkü ve lehü'l-hamdü ve hüve alâ külli şey'in kadîr', madhambi yake yatasamehewa ijapokuwa ni mengi kama povu la bahari." (Muslim, Masājid, 146). 2. Kuinuliwa Daraja ya Kiroho: Tasbihat hutakasa moyo kutokana na shughuli za kidunia na kumleta mja karibu na Mwenyezi Mungu. Kama ilivyoelezwa katika Qur'ani Tukufu: "Jua kwamba kwa kumkumbuka Mwenyezi Mungu ndipo nyoyo hutulia." (Surah Ar-Ra'd, 28). 3. Kufidia Mapungufu: Inakuwa ni njia ya kufidia usahaulifu mdogo na mapungufu yanayoweza kutokea wakati wa swala. 4. Hazina ya Pepo: Dhikr hizi ni ujira mkubwa na hazina ya pepo kwa muumin huko akhera. Mtume wetu aliwashauri masikini miongoni mwa Wahajiri waliokuwa wakisikitika kwamba: "Matajiri wameondoka na daraja za juu na neema za milele," na akawapa bishara njema kwamba kwa kufanya hivi hakuna yeyote atakayewafikia (Bukhari, Adhan, 155). Kwa muhtasari; tasbihat baada ya swala ni mlango wa kupata thawabu nyingi kwa juhudi ndogo na kujitakasa kiroho. Mwenyezi Mungu akubali ibada zenu. ### Je, Waislamu matajiri walipata daraja za juu za Peponi? Ndugu yangu mpendwa, swali hili ulilouliza liliulizwa pia na Maswahaba mafukara kwa Mtume wetu (s.a.w.) katika zama za mwanzo. Tunaweza kueleza suala hili katika mfumo wa Qur'an na Sunnah kama ifuatavyo: Daraja za juu Peponi hazitegemei tu utajiri au umaskini. Kipimo kikuu cha daraja ni takwa, ikhlas (kutakasika kwa nia) na kutafuta radhi za Mwenyezi Mungu. Maswahaba mafukara siku moja walimwendea Mtume (s.a.w.) na kueleza huzuni yao, wakisema: "Ewe Mjumbe wa Mwenyezi Mungu! Ndugu zetu matajiri wamechukua daraja za juu na neema za milele. Kwa sababu sisi tunasali nao pia wanatenda, sisi tunafunga nao pia wanatenda. Hata hivyo, wao hutoa sadaka sisi hatuwezi, wao huacha huru watumwa sisi hatuwezi." Mtume (s.a.w.) aliwafundisha dhikri (tasbihi) ambazo wanaweza kuzishindana na ibada za kifedha za matajiri (Muslim, Masajid, 142). Kama wanavyosisitiza wanazuoni wa madhehebu ya Hanafi, ubora katika Uislamu haupimwi kwa wingi au uchache wa mali, bali kwa jinsi mali hiyo ilivyopatikana na ilipotumiwa. 1. Mfukara mwenye kusubiri na Tajiri mwenye kushukuru: Wanazuoni wa Kiislamu wamesema kuwa "mfukara mwenye kusubiri" na "tajiri mwenye kushukuru" wana daraja ya juu mbele ya Mwenyezi Mungu. Muislamu tajiri anaweza kufikia daraja za juu zaidi kwa kutumia mali yake katika njia ya Mwenyezi Mungu (kutoa sadaka). Muislamu fukara pia anaweza kufikia daraja sawa kwa kusubiri hali yake na kuendelea na ibada zake. 2. Ugumu wa Hisabu: Mtume (s.a.w.) alitoa habari njema kwamba "mafukara wataingia Peponi miaka mia tano kabla ya matajiri" (Tirmidhi, Zuhd, 37). Hii ni kwa sababu matajiri huchukua muda kutoa hesabu ya mali yao. Hata hivyo, baada ya kutoa hesabu, daraja za matajiri wanaotumia mali yao katika njia ya kheri zinaweza kuwa za juu sana. 3. Kipimo Kikuu ni Takwa: Katika Qur'an Tukufu, Mwenyezi Mungu anasema: "Hakika, aliye bora zaidi kwenu mbele ya Mwenyezi Mungu ni yule aliye mchamngu zaidi kwake (aliye na takwa zaidi)" (Surah Al-Hujurat, 13). Kwa muhtasari; Waislamu matajiri hawafikii daraja za juu kwa sababu tu ya utajiri wao, bali ikiwa watatumia mali yao katika njia ya Mwenyezi Mungu na kushukuru. Waislamu mafukara hushiriki katika daraja hizi kwa kusubiri kwao na ibada zao. Peponi ni mahali ambapo ukarimu wa wenye uwezo na subira na uaminifu wa wale wenye uwezo mdogo hupewa tuzo. ### Tunapaswa kufanya nini ikiwa kuna dhuluma ndani ya familia? Ndugu yangu mtukufu, hebu tujaribu kujibu swali lako kwa upole kuhusu jinsi ya kushughulikia dhuluma zinazotokea ndani ya familia. Dini ya Kiislamu inatilia mkazo mkubwa kuimarisha uhusiano wa kifamilia na kuujenga juu ya msingi wa upendo, heshima, na uadilifu wa pande zote. Kuna mawaidha na hukumu nyingi kuhusu jambo hili katika Qur'an Tukufu na Sunnah. Kwanza, kunapokuwa na dhuluma ndani ya familia, ni lazima kuwa na subira na kujaribu kuelewa hali hiyo. Mwenyezi Mungu anasema: "Enyi mlioamini! Tafuteni msaada kwa subira na swala. Hakika Mwenyezi Mungu yu pamoja na wenye kusubiri." (Surah Al-Baqarah, 153). Mtu anayedhulumiwa anapaswa kwanza kumwonya upande mwingine kwa njia isiyo ya kuumiza, huku akionyesha haki yake. Lengo ni kurekebisha hali na kuweka uadilifu. Mtume (s.a.w.) amesema: "Msaidie ndugu yako, awe dhalimu au anayedhulumiwa." Maswahaba wakauliza: "Ewe Mtume wa Mwenyezi Mungu! Tunamsaidia anayedhulumiwa, lakini tunamsaidiaje dhalimu?" Mtume (s.a.w.) akajibu: "Unamzuia na dhuluma yake. Hiyo ndiyo misaada kwake." (Bukhari, Mezalim, 4). Hadith hii inatuonyesha njia ya kuzuia dhuluma ndani ya familia. Ikiwa mwanafamilia anafanya dhuluma, kumzuia na tabia hiyo ni wema mkubwa kwake. Ikiwa hali hairekebishiki kwa mazungumzo, basi kulingana na kanuni za jumla za madhehebu ya Hanafi, kuomba usuluhishi kutoka kwa wazee wa familia au mtu mwenye hekima unayemwamini kunaweza kuwa suluhisho. Hii ni jitihada ya kutatua mambo kwa njia ya upatanishi. Ikumbukwe kuwa familia ndiyo kitengo kidogo kabisa kinachounda jamii. Amani na uadilifu wa kitengo hiki ni muhimu sana kwa dunia yetu na akhera yetu. Mwenyezi Mungu anawaamrisha wanafamilia kuwa waadilifu kwa kila mmoja. Mwenyezi Mungu akusaidie katika juhudi zako hizi. ### Siku ya Hisabu, Mola wetu atawahesabu vipi waja wake? Ndugu yangu mpendwa, Na juu yako iwe salamu za Mwenyezi Mungu na rehema zake. Siku ya Hisabu ni siku tukufu ambayo uadilifu utatendeka kikamilifu, na hakuna dhuluma ndogo hata kidogo itakayofanywa kwa yeyote. Kulingana na njia ya madhehebu ya Hanafi na itikadi ya Ahl al-Sunnah, Mwenyezi Mungu (Ta'ala) atakapohisabu na waja wake, atawafunika kwa rehema zake kwa fadhila zake na pia atawatendea kwa uadilifu kamili. Kwa ufupi, asili na hatua za hisabu katika Siku ya Kiyama ni kama ifuatavyo: 1. Kutolewa Vitabu vya Matendo: Waja watapewa vitabu vyao, ambavyo vinaandika mema na mabaya waliyofanya duniani, kwa mkono wao wa kulia au wa kushoto. Katika Qur'an Tukufu, katika Surah Al-Isra aya 13 na 14, Mwenyezi Mungu anasema: "Na kila mtu tumefungamanisha na matendo yake shingoni mwake. Na tutamtolea Siku ya Kiyama kitabu atakachokikuta kimefunguliwa. Soma kitabu chako! Leo nafsi yako inatosha kukuhisabia." 2. Mizani (Kupimwa): Mitindo ya uadilifu itawekwa ili kupima matendo. Yeyote ambaye mizani ya matendo yake mema itakuwa nzito, atafanikiwa wokovu wa milele. Katika Surah Al-A'raf aya 8 na 9, inasemekana: "Na siku hiyo mizani (ya kupimia) ni haki. Basi wenye mizani zao zitakapokuwa nzito, hao ndio wenye kufanikiwa. Na wenye mizani zao zitakapokuwa nyepesi, hao ndio waliojidhulumu nafsi zao kwa sababu ya kwamba walikuwa wakizikanusha aya zetu." 3. Kuhojiwa na Kuhisabiwa: Katika Hadith Tukufu, ambazo ni vyanzo vikuu vya madhehebu ya Hanafi, Mtume wetu Muhammad (SAW) ameeleza jinsi hisabu itakavyokuwa: "Hataondolewa mja mguu mmoja siku ya Kiyama mpaka aombwe kuhusu umri wake ameutumia wapi, na elimu yake ameifanyia nini, na mali yake ameipata wapi na ameitumia wapi, na mwili wake ameuchuja wapi." (Tirmidhi, Qiyamah, 1). Kwa waumini, hisabu hii itakuwa kama mazungumzo ya huruma, ambapo Mwenyezi Mungu atakaa faragha na waja wake, atawafanya wakiri dhambi zao na kuwasamehe. Lakini kwa makafiri na madhalimu, itakuwa ni mahojiano ya haki na magumu. Ni Mola wa walimwengu wote pekee ndiye anayejua. Yeye ni Mwingi wa Rehema na Mwenye Haki kwa waja wake. Mola wetu atufanyie hesabu iwe rahisi. ### Je, kusikiliza muziki wa heavy metal au rock ni halali (caiz)? Ndugu yangu mpendwa, katika dini ya Kiislamu na madhehebu ya Hanafi unayofuata, uhalali au uharamu wa jambo hutegemea kiini chake, maudhui yake, na athari zake kwa roho na matendo ya mwanadamu. Hii ndiyo kanuni ya msingi kuhusu muziki pia. Hukumu ya kusikiliza muziki wa heavy metal au rock hupimwa kwa vigezo vifuatavyo: 1. Maudhui ya maneno: Ikiwa maneno ya muziki yana shirk (kumshirikisha Mwenyezi Mungu), uasi dhidi ya dini au Muumba, kufuru, uasherati, ukatili, au kuhimiza matumizi ya pombe au dawa za kulevya, basi kusikiliza muziki huu si halali. 2. Athari kwa mwanadamu: Ikiwa muziki unaosikilizwa unamzuia mtu na ibada zake kama vile swala, unaleta giza moyoni, unachochea hasira na ukatili, au unamfanya mtu asahau kumkumbuka Mwenyezi Mungu, basi unaingia katika kundi la haramu. 3. Alama na mada: Alama za kishetani (satanic), kukata tamaa, na mada za imani potofu zinazopatikana katika baadhi ya aina za muziki wa heavy metal na rock haziendani na adabu na misingi ya imani ya Kiislamu. Vyanzo: Katika Qur'an Tukufu, katika Surah Luqman aya ya 6, imesemwa: 'Na miongoni mwa watu yupo anayenunua maneno ya upuuzi (lahw al-hadith) ili kupoteza watu katika njia ya Mwenyezi Mungu bila ujuzi, na kuifanya njia hiyo kuwa kitu cha mchezo...' Wafasiri wengi na wanazuoni wa Hanafi wamechukulia kila aina ya maneno mabaya na muziki unaomtoa mtu mbali na Mwenyezi Mungu na majukumu yake kuwa ni sehemu ya aya hii. ### Kwa nini Mwenyezi Mungu alikataza uhusiano wa jinsia moja? Ndugu yangu mpendwa, amani na rehema za Mwenyezi Mungu ziwe juu yako. Swali lako hili ni la thamani kuelewa umuhimu ambao Uislamu unaupa asili ya mwanadamu (fitra) na utaratibu wa jamii. Tunaweza kufupisha hekima za msingi za marufuku hii kulingana na madhehebu ya Hanafi na sheria ya Kiislamu kwa ujumla kama ifuatavyo: 1. Kuhifadhi Asili na Kusudi la Uumbaji Mwenyezi Mungu aliumba mwanadamu mwanamume na mwanamke ili wajikamilishe. Katika Qur'ani Tukufu, imeelezwa kuwa wenzi hufanywa kuwa chanzo cha utulivu na upendo kwa kila mmoja. Uhusiano wa jinsia moja umefanywa haramu kwa sababu unaonekana kinyume na mpangilio huu wa asili wa uumbaji wa mwanadamu (fitra). 2. Kuendelea kwa Kizazi na Taasisi ya Familia Moja ya malengo makuu ya sheria ya Kiislamu ni "kuhifadhi kizazi" (hifzu'n-nasl). Kuendelea kwa vizazi vya binadamu kwa njia yenye afya kunawezekana tu kupitia muundo halali wa familia unaojumuisha mwanamume na mwanamke. Muungano wa jinsia moja umefanywa marufuku kwa sababu hauchangii uzazi wa binadamu na uhifadhi wa muundo wa familia. 3. Usafi wa Kimaadili na Kiroho Uislamu unataka matamanio ya kingono yashuhudiwe tu ndani ya nidhamu maalum na uhalali (ndoa). Katika Qur'ani, kupitia kaumu ya Nabii Lut, kitendo hiki kimeelezewa kama "kuzidisha mipaka" na "fedheha". Vyanzo (Aya na Hadith): Aya: "Na Lut pia alipo waambia kaumu yake: Je! Mnafanya uchafu ambao hakuna yeyote kati ya walimwengu aliyetangulia kufanya kabla yenu? Hakika nyinyi mnajamia wanaume kwa matamanio badala ya wanawake. Bali nyinyi ni watu wa kupita mipaka." (Surah Al-A'raf, 80-81) Hadith: Mtume wa Mwenyezi Mungu (s.a.w.) ametoa maonyo makali dhidi ya wale wanaofanya vitendo kama hivyo na ameamuru kuepukana na vitendo vinavyokwenda kinyume na asili. (Tirmidhi, Hudud, 24) Mtazamo wa Madhehebu ya Hanafi: Kulingana na Imam Abu Hanifa na wanafunzi wake, kitendo hiki ni dhambi kubwa na ni kuvunja mipaka iliyowekwa na Mwenyezi Mungu. Wanazuoni wa fiqhi wa Hanafi wanatilia mkazo kuwa kitendo hiki kinadhuru muundo wa maadili wa jamii na kinapingana na hekima ya uumbaji. Kwa muhtasari; marufuku hii inatokana na hekima ya kimungu inayolenga kulinda heshima ya mwanadamu, muundo wake wa kibiolojia, mustakabali wa kizazi chake, na usafi wake wa kiroho. Mwenyezi Mungu anatamani yaliyo bora kwa mja wake kwa kila amri yake. ### Uteka, yaani Swala ya Walioachwa Huru, imetajwa katika Hadithi? Mwanangu mpendwa, "Swala ya Uteka" (Swala ya Walioachwa Huru) uliyoiuliza haipo katika vyanzo vyetu vya msingi vya Hadithi (kama vile Kütüb-i Sitte) vilivyopokelewa kutoka kwa Mtume wetu (s.a.w.) kwa mlolongo sahihi wa wapokeaji. Wengi wa wanazuoni wa Hadithi wameeleza kuwa riwaya zinazosambaa kuhusu namna ya kuswali swala hii na fadhila zake ni za "mawduu" (za kutunga) au zisizo na asili. Katika sheria za Kiislamu na madhehebu ya Hanafi unayoyafuata, ili ibada ikubaliwe kwa jina maalum na umbo maalum kama "Sunnah" au "ibada yenye fadhila", lazima itegemee ushahidi sahihi. Badala ya mambo haya yasiyo na asili na yaliyozuliwa baadaye katika dini (bida'a), ni bora zaidi na thawabu nyingi kwako kuswali swala za sunnah ambazo nafasi yake imethibitishwa katika Quran na Sunnah, kama vile Tahajjud, Duha, au Awwabeen. Mola wetu atuepushe na kututenga na Sunnah sahihi ya Mtume wetu (s.a.w.). ### Je, unaweza kutoa taarifa kuhusu nasaba na mfuatano wa manabii? Ndugu yangu mpendwa, assalamu alaykum wa rahmatullah. Mwenyezi Mungu Mtukufu, ili kuangaza ubinadamu na kuonyesha njia ya haki, ametuma manabii wengi sana kuanzia Adam (alayhisselam) hadi kwa Bwana wetu Muhammad Mustafa (sallallahu alayhi wa sellem). Idadi ya manabii waliotajwa katika Qur'ani Tukufu ni 25; hata hivyo, kulingana na hadithi za Mtume, idadi kamili ya manabii ni kubwa zaidi (Musnad, V, 178). Kwa mujibu wa wanachuoni wa madhehebu ya Hanafi na wanahistoria wa Kiislamu, nasaba na mfuatano wa manabii kwa ujumla ni kama ifuatavyo: 1. Hz. Adam (binadamu wa kwanza na nabii wa kwanza), 2. Hz. Idris, 3. Hz. Nuh, 4. Hz. Hud, 5. Hz. Salih, 6. Hz. Ibrahim, 7. Hz. Lut, 8. Hz. Ismail na Hz. Ishaq, 9. Hz. Yaqub, 10. Hz. Yusuf, 11. Hz. Ayyub, 12. Hz. Shuayb, 13. Hz. Musa na ndugu yake Hz. Harun, 14. Hz. Zulkifl, 15. Hz. Dawud, 16. Hz. Sulayman, 17. Hz. Ilyas, 18. Hz. Elyasa, 19. Hz. Yunus, 20. Hz. Zakariya, 21. Hz. Yahya, 22. Hz. Isa, 23. Hz. Muhammad Mustafa (sallallahu alayhi wa sellem - Nabii wa mwisho, Khatamul-Anbiya). Aidha, kuhusu watu kama Hz. Uzayr, Hz. Luqman au Hz. Zulqarnayn ambao majina yao yametajwa katika Qur'ani lakini kuna maoni tofauti kuhusu nasaba na wakati wao, wanachuoni wetu wamechukua msimamo wa tahadhari. Mola wetu Mtukufu katika Qur'ani Tukufu anatuambia kuwa hatupaswi kubagua kati ya manabii: "Mtume ameamini yale yaliyoteremshwa kwake kutoka kwa Mola wake Mlezi, na Waumini pia. Wote wamemwamini Mwenyezi Mungu, na Malaika wake, na Vitabu vyake, na Mitume wake. (Wakasema): 'Hatubagui baina ya yeyote katika Mitume wake...'" (Surah Al-Baqarah, 285). Rehema na baraka za Mwenyezi Mungu ziwe juu yako. Ikiwa una swali lingine lolote, nitafurahi kukusaidia. ### Kuna tofauti gani kati ya hesabu ya Alasiri (Asr) ya Hanafi na Shafi? Amani iwe juu yako na rehema za Mwenyezi Mungu na Baraka zake, ndugu yangu mtukufu. Tofauti kuu kati ya madhehebu ya Hanafi na Shafi kuhusu kuingia kwa wakati wa swala ya Alasiri inatokana na jinsi urefu wa kivuli cha kitu unavyochukuliwa kuwa msingi: 1. Madhehebu ya Shafi (na Jamii/Wengi): Bila kuhesabu kivuli kilichopo wakati jua lipo katikati kabisa ya kichwa (fay-i zawal), wakati wa Alasiri huanza mara kivuli cha kitu kinapokuwa kina sawa na urefu wake mwenyewe. Katika fiqh ya Kiislamu, hii inaitwa "Asr-i Evvel" (Alasiri ya Kwanza). 2. Madhehebu ya Hanafi (Mtazamo wa Imam al-Azam Abu Hanifah): Bila kuhesabu kivuli kilichopo wakati jua lipo katikati kabisa ya kichwa, wakati wa Alasiri huanza mara kivuli cha kitu kinapofikia mara mbili ya urefu wake mwenyewe. Hii inaitwa "Asr-i Sani" (Alasiri ya Pili). (Kumbuka: Imam Abu Yusuf na Imam Muhammad kutoka madhehebu ya Hanafi wana mtazamo sawa na madhehebu ya Shafi, lakini mtazamo uliothibitishwa kwa ajili ya kutoa fatwa katika madhehebu haya ni wa Imam al-Azam). Msingi wake (Hadithi Tukufu): Tofauti hii ya ijtihadi inatokana na riwaya kwamba Jibril (amani imshukie) alimfundisha Mtume wetu (s.a.w.s.) nyakati za swala kwa kuiswali naye. Jibril (a.s.) alimswalisha swala ya Alasiri siku ya kwanza kivuli kilipokuwa na urefu sawa na kitu chenyewe, na siku ya pili kivuli kilipokuwa na urefu mara mbili ya kitu chenyewe (Tirmidhi, Mawaqit, 1; Abu Dawud, Salat, 2). Imam al-Azam, kwa kuchukua tahadhari katika ibada (njia iliyo salama zaidi), alifanya kivuli cha mara mbili kuwa msingi ili kuwa na uhakika kamili kwamba wakati wa adhuhuri umemalizika. Hali hii si mgongano, bali ni ruhusa na upana wa rehema katika Sunnah za Mtume wetu (s.a.w.s.). Unaweza kutekeleza ibada yako kwa amani kulingana na kalenda ya madhehebu ya Hanafi unayofuata. Mwenyezi Mungu akubali ibada zenu. ### Uadhini unafanywaje? Wa alaykumus-salam wa rahmatullahi wa barakatuh. Uadhini ni huduma tukufu sana inayowaita Waislamu kwenye ibada na imepata sifa kutoka kwa Mtume (s.a.w.). Mtume wetu mpendwa amesema katika hadithi tukufu: «Waadhini watakuwa na shingo ndefu zaidi (wenye heshima na thawabu nyingi zaidi) kuliko watu wote Siku ya Kiyama.» (Muslim, Salat, 14). Kwa mujibu wa madhehebu ya Hanafi, utaratibu sahihi wa uadhini kulingana na Sunnah ni kama ifuatavyo: 1. Matayarisho na Adabu: Kuwa na udhu, kuelekea Qibla, na kuweka vidole masikioni. 2. Kusoma Adhana: Adhana husomwa kwa sauti kubwa na kwa utaratibu. Kugeuka kulia wakati wa «Hayya 'alas-salah» na kushoto wakati wa «Hayya 'alal-falah». Katika adhana ya alfajiri, baada ya «Hayya 'alal-falah» huongezwa mara mbili «Assalatu khayrun minan-nawm». 3. Iqama: Iqama husomwa kabla ya kuanza swala ya faradhi. Maneno ya Iqama ni sawa na ya Adhana, lakini husomwa haraka zaidi. Katika Iqama, baada ya «Hayya 'alal-falah» husemwa mara mbili «Qad qamatis-salah». Katika Iqama, vidole haviwekwi masikioni na kichwa hakigeuzwi. Mwenyezi Mungu aipokee huduma yenu. ### Kwa nini adhabu ya kutomwamini Mwenyezi Mungu ni kukubaliwa milele katika moto wa Jahannamu? Ndugu yangu mtukufu, Swali lako ni moja ya mambo ya ndani kabisa ambayo akili na moyo wa mwanadamu huulizia sana na kujaribu kuelewa hekima yake. Katika mfumo wa uadilifu na rehema za Mwenyezi Mungu Mtukufu, tunaweza kufupisha suala hili kwa mwanga wa Qur'ani na Sunnah hivi: Ukubwa wa kosa haupimwi kwa wakati au mahali ambapo tendo limetendwa, bali kwa nani limetendwa dhidi yake na asili ya kosa lenyewe. Mwenyezi Mungu Mtukufu ni Mkuu asiye na kikomo, Mwenye rehema isiyo na kikomo, na Muumba wetu wa kweli. Kutomwamini na kumkanusha ni kwa mwanadamu kwa hiari yake mwenyewe kufunga milango ya rehema yake, na kukataa uwepo wake na neema zake juu yake. Katika Qur'ani Tukufu, hali ya makafiri imeelezwa hivi: "Na wale waliokufuru na kuzikanusha aya zetu, hao ndio watu wa Moto, na watakaa humo milele." (Surah Al-Baqarah, 39) Imani ndiyo ufunguo wa maisha ya milele. Na ukafiri ni moyo kuchagua kubaki umefungwa kwa ukweli milele. Kudumu milele kwa Pepo na Jahannamu kunategemea nia na mwelekeo wa mtu katika dunia hii. Sababu ya watu wa Pepo kupewa neema za milele ni kwa sababu wangeamini milele, na vilevile watu wa Jahannamu (kama ilivyoelezwa katika aya) kama wangerudishweshwa duniani wangendelea na ukafiri ule ule. Mwenyezi Mungu Mtukufu amewapa wanadamu akili, ametuma manabii na ameeleza haki na batili. Imani ndiyo fadhila ya thamani zaidi iliyochaguliwa na uhuru wa hiari wa mwanadamu. Mwenyezi Mungu Mtukufu aidhibitishe mioyo yetu juu ya haki na asitutenge na itikadi ya Ahlus-Sunnah wal-Jama'ah. Amani na dua ziwe nanyi. ### Je, Santa Claus yupo? Mwanangu, kulingana na imani ya Kiislamu, sura ya Santa Claus (Noel Baba) si kiumbe halisi; ni ngano ya kitamaduni tu. Msingi wa imani ya Kiislamu ni Tawhid, yaani umoja wa Mwenyezi Mungu. Katika Uislamu, Mwenyezi Mungu pekee ndiye anayetoa riziki, anayesikia dua, na anayekidhi mahitaji. Katika Qur'ani Tukufu, hali hii inaelezwa hivi: "Wote waliomo mbinguni na ardhini humuomba Yeye. Kila siku Yeye yuko katika shughuli (ya kuumba na kuendesha ulimwengu)." (Surah Ar-Rahman, aya ya 29). Kwa hivyo, sura ya "Santa Claus" ambaye huleta zawadi kwa watoto, hufanya misaada ya siri, au anadhaniwa kuwa na upande mtakatifu, ni dhana inayopingana na misingi ya itikadi ya Kiislamu. Kama Waislamu, tunapaswa kuwafundisha watoto wetu kwamba riziki na neema hutoka kwa Mwenyezi Mungu pekee, na kwamba kutenda wema si jambo la kufanywa katika nyakati fulani tu za mwaka, bali ni ibada inayopaswa kufanywa kila wakati na kwa ajili ya radhi za Mwenyezi Mungu pekee. Kwa ufupi, mhusika huyu ni shujaa wa ngano tu, hana nafasi katika imani ya Kiislamu. Badala ya ngano kama hizi, ni vyema zaidi kuwafundisha watoto wetu maadili mema na tunu za kweli za Uislamu. ### Sehemu ya kusujudu kwa kusahau (sehiv secdesi) inahitajika katika hali gani na inafanyikaje? Ndugu yangu mpendwa, Kulingana na madhehebu ya Hanafi, sehemu ya kusujudu kwa kusahau ni sijda ya kulipia ambayo ni wajibu kufanywa pale ambapo mojawapo ya nguzo za faradhi za sala ikicheleweshwa kwa kusahau (au kwa kosa), au mojawapo ya nguzo za wajibu ikifutwa au kucheleweshwa. Katika makosa yaliyofanywa kwa makusudi au pale nguzo ya faradhi ya sala inapofutwa, sehemu ya kusujudu kwa kusahau haiikomboi sala; sala inahitajika kuswaliwa upya. Hata hivyo, katika hali ya kufuta nguzo za sunna, sehemu ya kusujudu kwa kusahau haihitajiki. 1. Katika Hali Gani Sehemu ya Kusujudu kwa Kusahau Inahitajika? Kufuta nguzo ya wajibu kwa kusahau: Kwa mfano; kusahau kusoma Surat Al-Fatiha au kusoma sura ya ziada baada ya Al-Fatiha, au katika sala za rakaa nne, kusimama kabla ya kukaa kwa mara ya kwanza (qada-i ula). Kuchelewesha nguzo ya wajibu: Kwa mfano; katika kukaa kwa mara ya kwanza, baada ya kusoma "Tahiyyat", kuchelewesha kusimama kwa rakaa ya tatu kwa kusoma "Allahumma Salli". Kuchelewesha nguzo ya faradhi: Kwa mfano; baada ya kumaliza kusoma (qiraat), kuzama katika mawazo na kuchelewesha kwenda kwenye rukuu. Kurudia nguzo ya faradhi: Kwa mfano; katika rakaa moja, kufanya rukuu mara mbili au sijda mara tatu kwa kusahau. 2. Sehemu ya Kusujudu kwa Kusahau Inafanyikaje? Katika madhehebu ya Hanafi, utaratibu unaojulikana zaidi na unaopendelewa ni kama ifuatavyo: 1. Katika kukaa kwa mwisho kwa sala, dua ya "Tahiyyat" pekee husomwa. 2. Baada ya kumaliza Tahiyyat, salamu hutolewa kwa upande wa kulia tu (Ingawa kuna riwaya zinazosema kuwa salamu inaweza kutolewa kwa pande zote mbili, lakini ili kuzuia machafuko wakati wa sala ya jamaa na kwa mujibu wa mapendekezo ya wanazuoni wengi wa Hanafi, msingi ni kutoa salamu kwa upande wa kulia tu). 3. Kwa kusema "Allahu Akbar", mtu huenda kwenye sijda na husema "Subhane Rabbiyal-a'la" mara tatu. 4. Kwa kusema "Allahu Akbar", mtu hukaa, kisha kwa kusema "Allahu Akbar" sijda ya pili hufanywa. 5. Baada ya sijda ya pili, mtu hukaa; kwa mpangilio, dua za Tahiyyat, Salli-Barik na Rabbana husomwa. 6. Kwanza salamu hutolewa upande wa kulia, kisha upande wa kushoto, na sala inakamilika. Msingi (Uthibitisho kutoka Sunnah) Sehemu ya kusujudu kwa kusahau ni sunna ambayo Mtume wetu (sallallahu aleyhi wa sallam) aliifanya mwenyewe na kuiamrisha. Kama ilivyosemwa katika hadith moja tukufu: "Mmoja wenu akishuku katika sala yake na hajui ni rakaa ngapi ameswali (tatu au nne), basi aache shaka na akamilishe sala yake kulingana na idadi ambayo anaijua kwa yakini. Kabla ya kutoa salamu, afanye sijda mbili." (Muslim, Masajid, 88; Abu Dawud, Salat, 190) Allah (Subhanahu wa Ta'ala) na akubali ibada zetu na sala zetu." z." tu. ### Ni ka sheria ya salaamu ya msafiri (safari) na masharti ya kuifupisha ni yapi? Kwa jina la Mwenyezi Mungu Mwingi wa rehema, Mwenye kurehemu. Ndugu yangu mpendwa, Mola wetu Mlezi ameufanya wepesi kuwa msingi katika dini yetu na amewapa neema maalumu waja wake walio safarini. Katika Qur'ani Tukufu imesema hivi: "Na mtakapo safiri duniani... haina ubaya kwenu kuzipunguza sala." (Surat An-Nisa, 4/101) Mtume wetu (s.a.w.) pia amesema kuwa kufupisha sala safarini ni neema kutoka kwa Mwenyezi Mungu na amesema: "Pokeeni sadaka hii aliyokupeni Mwenyezi Mungu." (Muslim, Musafirin, 4) Kwa mujibu wa madhehebu ya Hanafi, sheria za sala na masharti ya kuifupisha wakati wa safari (safari) ni kama ifuatavyo: 1. Masharti ya Safari: Sharti ya Umbali: Umbali kati ya mahali ambapo safari imeanza na lengo la kufikia lazima uwe angalau kilomita 90 (kwa lugha ya zamani, safari ya siku 3). Sharti ya Muda: Ni lazima nia iwe ya kukaa chini ya siku 15 katika sehemu inayokwenda. Ikiwa utakwenda kukaa siku 15 au zaidi, basi hali ya usafiri huisha ukifika huko. Kuvuka Mipaka: Ili sheria za safari zianze, ni lazima kuondoka katika eneo linalokaliwa la mji uliopo (mipaka ya mji/kutoka). 2. Sheria na Namna ya Kuswali: Swala za Faradhi za Rakaa 4: Faradhi za rakaa 4 za sala za Adhuhuri, Alasiri na Isha huswaliwa rakaa 2. Kwa mujibu wa madhehebu ya Hanafi, kufupisha sala (qasri) wakati wa safari si ruhusa, bali ni wajib. Kuswali rakaa 4 kwa makusudi ni makruhu. Swala Ambazo Hazifupishwi: Sala ya Alfajiri (rakaa 2), Sala ya Magharibi (rakaa 3) na Sala ya Witri (rakaa 3) huswaliwa kama kawaida, hazifupishwi. Swala za Sunnah: Ikiwa kuna msongo wa safari, uchovu na kutokuwa na usalama, swala za nafila/sunnah isipokuwa faradhi zinaweza kuachwa. Hata hivyo, ikiwa wakati ni mzuri na kuna usalama katika sehemu ya kupumzika, kuswali sunnah huonekana vizuri. Allah akubali ibada zenu, na awape salama katika safari zenu. ### Ni dhambi na sunnah za ghusl ni zipi? Na juu yako salaam ndugu mpendwa. Mwenyezi Mungu akubali ibada na usafi wetu. Kulingana na madhehebu ya Hanafi, dhambi na sunnah za ghusl (kuoga) ni kama ifuatavyo: Dhambi za Ghusl (ni 3): 1. Kuingiza maji mdomoni (Mazmaza): Kupaliza maji mdomoni kwa wingi hadi kooni. 2. Kuvuta maji puani (Istishak): Kuvuta maji puani hadi koo na kusafisha. 3. Kuosha mwili mzima: Kuosha mwili mzima kutoka kichwa hadi miguu, bila kuacha hata tone dogo la sehemu kavu. Chanzo: Mwenyezi Mungu Mtukufu anasema katika Qur'ani Tukufu: "Na ikiwa ninyi ni wenye janaba, basi jihuathirisheni (oga)." (Surat Al-Ma'idah, 5/6). Kwa kuwa sehemu za ndani za mdomo na pua huhesabiwa kuwa sehemu za nje za mwili, basi kwa mujibu wa madhehebu ya Hanafi, kuziosha ni dhambi. Sunnah za Ghusl: 1. Kutengeneza nia ya ghusl na kuanza kwa "Bismillah". 2. Kwanza kuosha mikono na sehemu za siri, na kusafisha uchafu wowote mwilini. 3. Kabla ya ghusl, kuchukua udhu kamili kama vile wa kuswali. 4. Kumwaga maji kwanza kichwani, kisha kwenye bega la kulia, kisha kwenye bega la kushoto, na kuosha mwili mara tatu. 5. Wakati wa kumwaga maji mara ya kwanza, kusugua mwili. 6. Ikiwa maji yanakusanyika mahali pa kuogea, basi osha miguu mwishoni. Chanzo: Mama yetu Aisha (r.a.) amesimulia kwamba Mtume wetu (s.a.w.) alikuwa akichukua ghusl kwa mpangilio huu na kwa namna hii (Bukhari, Ghusl 1; Muslim, Hayz 35). Mwenyezi Mungu atupe uwezo wa kuelekea Kwake tukiwa tumejitakasa kutokana na kila aina ya uchafu wa kimwili na kiroho. ### Ni zipi sababu zinazompelekea mwanadamu kudanganyika? Kwa jina la Mwenyezi Mungu, Mwingi wa Rehema, Mwenye Kurehemu. Ndugu yangu mpendwa, Moja ya hatari kubwa katika mtihani wa maisha ya dunia kwa mwanadamu ni "kudanganyika" (ghurur) na kujitenga na ukweli. Wasomi wa Kiislamu, kwa kuzingatia Qur'ani Tukufu na Sunnah Tukufu, wamebainisha sababu kuu zinazompelekea mwanadamu kudanganyika kama ifuatavyo: 1. Kunaswa na Ushawishi wa Maisha ya Dunia Kudhani kuwa starehe za muda mfupi za dunia ni za kudumu na kusahau Akhera ni sababu kubwa ya udanganyifu. Aya Tukufu: "Enyi watu! Hakika ahadi ya Mwenyezi Mungu ni kweli. Basi maisha ya dunia yasikudanganyeni kabisa..." (Surah Fatir, 5) 2. Mitego na Waswasi wa Shetani Shetani humshawishi mwanadamu kutenda maovu, wakati mwingine huyafanya yaonekane mazuri, na wakati mwingine humpeleka mwanadamu kwenye usalama wa uongo akisema, "Mwenyezi Mungu atanisamehe tu." Aya Tukufu: "...Wala mdanganyifu mkubwa (shetani) asikudanganyeni kwa kukutegemeza msamaha wa Mwenyezi Mungu." (Surah Luqman, 33) 3. Kufuata Matamanio ya Nafsi (Hawa) Kuweka matakwa na tamaa za ubinafsi mbele ya ukweli humfunga mwanadamu macho na kumpeleka kwenye udanganyifu. Aya Tukufu: "Je, umemuona yule aliyefanya matamanio yake kuwa mungu wake?..." (Surah Jathiyah, 23) 4. Tul-i Amal (Matamanio Yasiyoisha ya Dunia na Kuahirisha Toba) Kuona kifo kiko mbali, kuahirisha matendo mema kwa mawazo ya "Bado nina umri mdogo, nitatubu baadaye" ni uzembe mkubwa na udanganyifu. Hadith Tukufu: Mtume (s.a.w.) alisema: "Mwenye akili ni yule anayejihesabu nafsi yake na kufanya kazi kwa ajili ya baada ya kifo. Na asiyejiweza ni yule anayefuata matamanio ya nafsi yake na kumtarajia Mwenyezi Mungu (msamaha)." (Tirmidhi, Qiyamah, 25) 5. Ujinga na Kujitenga na Elimu Mwanadamu asiyejifunza amri na makatazo ya dini yake hawezi kutofautisha kati ya lililo sahihi na lililo batili, na hudanganyika kwa kudhani batili ni haki. Kwa kifupi; msingi wa udanganyifu ni kumsahau Mwenyezi Mungu, kifo na Akhera, na kufuata matamanio ya nafsi na shetani. Mwenyezi Mungu atujalie busara na hekima, na atulinde na udanganyifu wa nafsi zetu na shetani. Amin. --- *Kaynak: [Dua ve Namaz Vakti](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/sw/sorular-cevaplar) - Türkiye geneli 81 il ve tüm dünya için Diyanet İşleri Başkanlığı astronomik hesaplama kriterleriyle %100 uyumludur.*