Islamic Questions & Answers

My dear brother, peace and prayers be upon you. As you requested, I answer your question within the framework of the fundamental principles of Hanafi jurisprudence and the general moral tenets of Islam. In Islam, it is Allah who provides sustenance (Zariyat, 58). Seeking wealth or abundant provision is a part of the servant's reliance (tawakkul) upon Allah. However, Islam establishes that sustenance is to be attained not only through prayer, but through legitimate work and effort (kasb). In the fundamental sources of Hanafi jurisprudence, such as al-Hidayah and Ibn Abidin's Radd al-Muhtar, it is emphasized that trade and work carry the nature of worship, and that a person earning a living through their own manual labor is the most virtuous form of gain. Praying for sustenance is a Sunnah; however, 'expecting to become wealthy by only praying without working' is not considered in accordance with the Islamic work ethic. You may follow these recommendations for wealth and abundance in sustenance: 1. Prayers from the Quran and Sunnah: Our Prophet (pbuh) sought refuge in Allah from debt and poverty and taught this prayer: "Allahumma-kfini bi-halalika 'an haramika wa aghnini bi-fadlika 'amman siwaka." (O Allah! Grant me enough of what You have made lawful so that I may dispense with what You have made unlawful, and make me independent by Your bounty of all others.) (Tirmidhi, Da'awat, 110). Furthermore, seeking forgiveness (saying Astaghfirullah) every day opens the doors of sustenance. In Surah Nuh, verses 10-12, it is promised that those who seek forgiveness will be aided with abundant rain and wealth from the heavens. 2. Jurisprudential Perspective: In the Hanafi school, 'kasb' (work) is viewed as a means of seeking sustenance to the degree of being fard or wajib. Imam al-Sarakhsi, in his work al-Mabsut, states that sustenance must be sought only through legitimate means and that providing for one's family is the greatest jihad. Therefore, prayer is a key; but the 'effort' of work is what will open the door. 3. Inter-school Approach: the general view of Islamic scholars is that 'adhering to the causes' (asbab al-tawassul) alongside prayer for sustenance is mandatory. Sources of the Shafi'i school (e.g., al-Majmu') also emphasize the importance of trade and craftsmanship. There is no disagreement among the schools regarding seeking sustenance; all base it on work, reliable trade, and lawful gain. In summary; ask Allah to bless your sustenance, exert your best effort, remain within the circle of the lawful, and be grateful. The true meaning of wealth is for what you possess to be blessed and for that wealth to be used for good in the path of Allah. May my Lord grant you abundant lawful earnings and a blessed life.

In the name of Allah, the Most Gracious, the Most Merciful. Dear brother/sister, Zakat is one of the five pillars of Islam and a means for the purification and blessing of wealth. According to the Hanafi school, we can summarize the amount and rulings of Zakat as follows: For Zakat to be obligatory, the basic condition is that a person possesses wealth equal to the 'nisab' amount, beyond their basic needs and debts, and that one lunar year has passed over this wealth. 1. Amount of Zakat: As stated in the foundational Hanafi texts such as al-Hidayah and Ibn Abidin's Radd al-Muhtar, the rate of Zakat is one-fortieth (2.5%). That is, if you possess the nisab amount of wealth, you must give 1/40 of it to those in need. 2. Nisab Amount: Nisab is the minimum measure of wealth determined to be liable for Zakat. According to the measures in the time of the Prophet (pbuh), the nisab for gold is 20 mithqals (approximately 80.18 grams) and for silver is 200 dirhams. Today, calculating based on gold is the most common and reliable method. If you possess 80.18 grams of gold or its equivalent in cash, trade goods, or securities, and this wealth has remained in your possession for one year, it is obligatory to pay 2.5% as Zakat. 3. Evidence: The obligation of Zakat is established in many verses of the Holy Quran with the command, 'Establish prayer and give Zakat' (Al-Baqarah, 43; Al-Hajj, 78). Regarding the amount, the Prophet (pbuh) personally practiced and encouraged the 1/40 rate for silver and trade goods (Bukhari, Zakat, 32). 4. Brief Note on Inter-School Differences: The vast majority of Islamic scholars (Hanafi, Shafi'i, Maliki, and Hanbali) have reached a consensus (ijma) that the Zakat rate is 1/40 (2.5%). The main differences between the schools focus on the types of goods subject to Zakat or some technical details in calculating the nisab; however, there is no disagreement among the four schools regarding the rate. In summary, it is your duty to calculate 1/40 of your wealth that exceeds your basic needs and has been in your possession for a year, and to deliver it to those in need for the sake of Allah. May Allah accept your worship and bless your wealth.

Esselamu aleykum ve rahmetullah. Aziz kardeşim, namaz dinin direği, müminin miracıdır. Hanefi mezhebine göre namazın kılınışı, fıkıh kaynaklarımızda "namazın şartları" ve "namazın rükünleri" çerçevesinde teferruatıyla anlatılmıştır. İşte Hanefi fıkhının temel kaynakları ışığında namazın kılınışı: Namazın Hazırlığı (Şartlar) Namazın dışındaki şartlar (hadesten taharet, necasetten taharet, setr-i avret, istikbal-i kıble, vakit, niyet ve iftitah tekbiri) tamamlandıktan sonra namaza başlanır. Namazın Kılınışı 1. İftitah Tekbiri: Niyet ettikten sonra eller kulak hizasına kaldırılır ve "Allahuekber" denilerek tekbir alınır. Hanefi mezhebinde erkekler ellerini kulak hizasına, kadınlar ise omuz hizasına kaldırır. Eller göbek altında bağlanır. 2. Kıyam ve Kıraat: Ayaktayken önce "Sübhaneke" okunur, ardından "Euzü Besmele" çekilerek Fatiha ve üzerine bir miktar Kur'an (zamm-ı sure) okunur. (el-Hidaye, I/50) 3. Rükû: Tekbir getirilerek rükûya gidilir. Burada en az üç defa "Sübhane Rabbiyel Azim" denir. Rükûda sırtın düz tutulması sünnettir. 4. Kıyam ve Secde: Rükûdan doğrulurken "Semi Allahu limen hamideh", tam dikleşince "Rabbena lekel hamd" denir. Ardından "Allahuekber" diyerek secdeye varılır. Secdede üç defa "Sübhane Rabbiyel Ala" denir. İki secde arası kısa bir oturuş yapılır. 5. Oturuşlar (Kaide): İki rekâtlı namazlarda ikinci rekâtın sonunda, dört rekâtlılarda ise ikinci ve son rekâtlarda oturulur. İlk oturuşta "Ettehiyyatü" okunur. Son oturuşta ise "Ettehiyyatü, Salli-Barik ve Rabbena" duaları okunur. 6. Selam: "Esselamu aleykum ve rahmetullah" diyerek önce sağa, sonra sola selam verilerek namazdan çıkılır. (Reddü'l-Muhtar, I/450) Fıkhi İhtilaflara Dair Kısa Not Hanefi mezhebinde namazın rükünleri ve şartları bu şekildeyken, diğer mezheplerde bazı farklılıklar mevcuttur. Örneğin; Şafii mezhebinde Fatiha okumak rükündür ve imama uyanın da okuması gerekir; ancak Hanefi mezhebinde imama uyan kişi (muktedi) kıraat etmez, sadece dinler. (el-Mebsut, I/160). Ayrıca ellerin bağlanacağı yer (göbek altı vs. göğüs üstü) gibi hususlar, sünnetin farklı rivayetlerinin yorumlanmasından kaynaklanan usul farklılıklarıdır. Önemli Not: Namazın her hareketinde (intikallerde) "Allahuekber" demek sünnettir. Namazın huşu içerisinde, hareketlerin tam hakkı verilerek (ta'dil-i erkân) kılınması ise vaciptir. Rabbim kıldığın namazları kabul eylesin.

Aziz kardeşim, Rabbim kıldığın ve kılacağın namazları kabul buyursun. Şafii mezhebine göre namazın kılınışı, temel rükünler ve sünnetler çerçevesinde şu şekilde tertip edilir: Namazın Sıhhati İçin Şartlar: Abdestli olmak, setr-i avret, kıbleye yönelmek, niyet etmek ve vaktin girmiş olmasıdır. 1. Niyet ve İftitah Tekbiri: Kıbleye yönelerek namaza niyet edilir ve eller kulak hizasına kaldırılarak "Allahu Ekber" denir. Şafii mezhebinde niyet, tekbir esnasında kalpten geçirilmelidir. 2. Kıyam ve Kıraat: Eller göbek ile göğüs arasında, sol elin üzerine sağ el konularak bağlanır (kabz). Subhaneke (Veccehtu) okunur, Euzu-Besmele çekilerek Fatiha Suresi okunur. Şafii mezhebinde Fatiha okumak namazın rükünlerindendir, terk edilirse namaz sahih olmaz. Ardından bir sure veya ayet okunur. 3. Rüku: "Allahu Ekber" diyerek rükuya gidilir. Elleri dizlere koyup düz bir şekilde durmak sünnettir. En az üç kez "Subhane Rabbiye'l-Azim" denir. 4. Kıyam ve İtidal: Rükudan doğrulurken "Semi'allahu limen hamideh", doğrulunca "Rabbena leke'l-hamd" denir. Bu esnada tam dikleşmek (itidal) rükündür. 5. Secde: "Allahu Ekber" diyerek secdeye gidilir. Alın, burun, iki el, iki diz ve ayak parmak uçları yere temas etmelidir. Üç kez "Subhane Rabbiye'l-A'la" denir. İki secde arasında kısa bir oturuş (celse) yapılır. 6. Oturuş (Teşehhüd): İki rekatta bir (ilk oturuş) ve namazın sonunda (son oturuş) oturulur. İlk oturuşta sadece Ettehiyyatü okunur. Son oturuşta ise Ettehiyyatü, Salli-Barik duaları okunur. 7. Selam: "Esselamu aleykum ve rahmetullah" diyerek önce sağa, sonra sola selam verilir. Fıkhi İhtilaflar ve Kaynaklar: Şafii mezhebinin temel kaynakları olan İmam Şafii'nin el-Ümm ve Nevevi'nin el-Mecmu eserlerinde belirtildiği üzere; Şafii mezhebinde Fatiha okumak farzdır. Hanefi mezhebinde ise Fatiha'nın yanında bir sure okumak (zamm-ı sure) vaciptir. Ayrıca Şafii mezhebinde Fatiha'dan önce Besmele çekmek ve onu ayetten saymak esastır. Namazın rükünleri ve tertibi hususunda İmam Şafii, Hazreti Peygamber'in (s.a.v.) "Beni nasıl namaz kılarken görüyorsanız, öyle kılın" (Buhari, Ezan, 18) hadisini esas almıştır. Namaz, kulun Rabbi ile en yakın olduğu andır. Bu ibadeti huşu içerisinde, rükünlerine riayet ederek yerine getirmek esastır. Rabbim ibadetlerimizde istikamet nasip eylesin.

Değerli kardeşim, Allah’ın selamı, rahmeti ve bereketi üzerine olsun. İstiğfar, müminin Rabbine dönüşünün en güzel nişanıdır. Hanefi mezhebimiz ve genel İslam geleneğinde istiğfarın hem Kur’an’dan hem de Sünnet’ten gelen pek çok güzel örneği vardır. İstiğfar için en faziletli dua, Efendimiz (sav)’in "Seyyidü'l-İstiğfar" (İstiğfarın Efendisi) olarak nitelendirdiği şu duadır: "Allahümme ente Rabbî lâ ilâhe illâ ente, halaktenî ve ene abdüke ve ene alâ ahdike ve va’dike mesteta’tü. Eûzü bike min şerri mâ sanâtü, ebûü leke bi-ni’metike aleyye ve ebûü bi-zenbî fağfirlî fe innehû lâ yağfirü’z-zünûbe illâ ente." Anlamı: "Allah’ım! Sen benim Rabbimsin. Senden başka hiçbir ilâh yoktur. Beni sen yarattın. Ben senin kulunum. Gücüm yettiği kadar senin ahdin ve va’din üzereyim. Yaptığım fenalıkların şerrinden sana sığınırım. Üzerimdeki nimetlerini itiraf eder, günahlarımı da itiraf ederim. Beni bağışla; çünkü günahları senden başka bağışlayacak yoktur." (Buhari, Deavât, 2; Tirmizî, Deavât, 15) Hanefi fıkıh kaynaklarımızda, özellikle İbn Âbidîn’in "Reddü'l-Muhtar" adlı eserinde, istiğfarın kulun Allah'a olan boyun eğmişliğini ifade ettiği ve tövbenin kabulü için pişmanlık, terk etme ve geri dönmeme azmi şartlarının (şurutu't-tövbe) önemi vurgulanır. Yine el-Hidaye gibi temel kaynaklarımızda, istiğfarın sadece dil ile değil, kalbi bir pişmanlıkla yapılması gerektiği üzerinde durulur. Bunun yanı sıra Kur’an-ı Kerim’de geçen şu kısa ve özlü duaları da her zaman yapabilirsin: 1. "Rabbiğfir lî" (Rabbim, beni bağışla.) 2. "Rabbenâ zalemnâ enfüsenâ ve in lem tağfirlenâ ve terhamnâ lenekûnenne mine’l-hâsirîn." (Rabbimiz! Biz kendimize zulmettik. Eğer bizi bağışlamaz ve bize acımazsan, mutlaka kaybedenlerden oluruz.) (Araf, 23) Fıkhi açıdan mezhepler arasında istiğfarın içeriği konusunda bir ihtilaf yoktur; tüm mezhepler istiğfarın kalben pişmanlık duyularak yapılmasını esas alır. Şafii mezhebinde de istiğfarın bu lafızlarla yapılması büyük bir fazilet olarak kabul edilir. Allah tövbelerinizi kabul etsin, kalbinizi huzurla doldursun.

In the name of Allah, the Most Gracious, the Most Merciful. All praise is due to Allah, Lord of the worlds, and may peace and blessings be upon our Prophet Muhammad, his family, and his companions. It is a blessed habit for a believer to begin their day by remembering Allah, seeking His protection, and renewing their intention to live in accordance with His pleasure. In the Hanafi school, we emphasize following the Sunnah of the Prophet Muhammad (peace and blessings be upon him) as the primary source of morning supplications (Adhkar). Here are the most authentic and recommended supplications for the morning, derived from the Sunnah, which hold great virtue according to the scholars of our Madhab. ### 1. The Opening of the Day The Prophet (peace and blessings be upon him) taught us to acknowledge our dependence on Allah immediately upon waking. "Alhamdulillahil-ladhi ahyana ba'da ma amatana wa ilayhin-nushur." (Praise is to Allah who gave us life after having taken it from us and unto Him is the resurrection.) [Sahih al-Bukhari] ### 2. Seeking Protection for the Day The Prophet (peace and blessings be upon him) said that whoever says this three times in the morning will not be harmed by anything: "Bismillahil-ladhi la yadurru ma'as-mihi shay'un fil-ardi wa la fis-sama'i wa Huwas-Sami'ul-'Alim." (In the name of Allah, with whose name nothing is harmed on earth nor in the heavens, and He is the All-Hearing, the All-Knowing.) [Sunan Abi Dawud, Sunan Tirmidhi] ### 3. Seeking Allah’s Sustenance and Guidance It is reported in the Sunnah that the Prophet (peace and blessings be upon him) would recite this after the Fajr prayer: "Allahumma inni as'aluka 'ilman nafi'an, wa rizqan tayyiban, wa 'amalan mutaqabbalan." (O Allah, I ask You for beneficial knowledge, goodly provision, and deeds that are accepted.) [Sunan Ibn Majah] ### 4. The Master of Supplications (Sayyid al-Istighfar) Though it can be recited at any time, starting the day with this is a means of immense forgiveness and closeness to Allah: "Allahumma anta Rabbi la ilaha illa anta, khalaqtani wa ana 'abduka, wa ana 'ala 'ahdika wa wa'dika mastata'tu. A'udhu bika min sharri ma sana'tu, abu'u laka bini'matika 'alayya, wa abu'u bidhanbi faghfir li fa'innahu la yaghfirudh-dhunuba illa anta." (O Allah, You are my Lord, there is no god but You. You created me and I am Your servant, and I am abiding by Your covenant and promise as best as I can. I seek refuge in You from the evil of what I have done. I acknowledge Your favor upon me and I acknowledge my sin, so forgive me, for none can forgive sins except You.) [Sahih al-Bukhari] ### 5. Quranic Protection Recite the "Three Quls" (Surah Al-Ikhlas, Surah Al-Falaq, and Surah An-Nas) three times each. The Prophet (peace and blessings be upon him) informed us that they are sufficient for one in every respect (protecting one from all harm). [Sunan Abi Dawud] ### Guidance from the Hanafi Perspective In our tradition, consistency is more beloved to Allah than a large volume of deeds performed sporadically. If you find these too many, begin by reciting the "Bismillahil-ladhi..." and the "Sayyid al-Istighfar." Furthermore, as a Hanafi, remember that these supplications are most effective when performed with a present heart (hudur al-qalb). Ensure your morning begins with the performance of the Fajr prayer in its prescribed time, as this is the most important act of worship to start the day. May Allah grant you a day filled with barakah, ease, and acceptance of your deeds.

Muhterem kardeşim, Akşam vakti, günün yorgunluğunun ardından ruhun huzura erdiği, Rabbimizle baş başa kalmaya en uygun vakitlerden biridir. Hanefi fıkhının temel kaynaklarında ve nebevî gelenekte, akşam vaktinde okunması tavsiye edilen dua ve zikirler hususunda şu hususlar öne çıkar: Kur'an-ı Kerim'de akşam vaktinin önemine işaret eden pek çok ayet vardır. Mümin Suresi 55. ayette geçen "Rabbini akşam sabah tesbih et" emri, bu vaktin zikirle ihya edilmesinin önemini gösterir. Resulullah (s.a.v.) akşam vaktine eriştiğinde şu duayı okumayı tavsiye etmişlerdir: "Amsaynâ ve emsa'l-mülkü lillâhi ve'l-hamdü lillâhi lâ şerîke leh, lâ ilâhe illâ hû ve ileyhi'l-masîr." (Akşama erdik; mülk Allah'ındır, hamd Allah'a mahsustur. Allah'tan başka ilah yoktur, O tektir, ortağı yoktur; dönüş ancak O'nadır.) (Müslim, Zikir, 74). Hanefi mezhebinin temel kaynaklarından olan İbn Âbidîn'in "Reddü'l-Muhtar" adlı eserinde, akşam namazından sonra tesbihat yapmanın ve dua ile meşgul olmanın faziletine dair nakiller mevcuttur. Ayrıca akşam ile yatsı arasındaki vaktin (evvâbin vakti) namaz ve dua ile değerlendirilmesi, salihlerin bir adeti olarak kabul edilmiştir. Bu vakitte şu zikirleri de alışkanlık haline getirmeniz tavsiye edilir: 1. Ayetü'l-Kürsi: Geceye girerken okuyanın muhafaza edileceğine dair hadisler mevcuttur. 2. İhlas, Felak ve Nas sureleri: Üçer defa okunması sünnettir. 3. "Estağfirullah el-Azim": Günün yorgunluğu ve bilmeden işlenen hatalar için istiğfar etmek, kulun Rabbine olan en güzel yakarışıdır. Diğer mezheplerle kıyaslandığında, zikir ve dua konusunda temel bir ihtilaf yoktur; ancak Şafii mezhebinde "Ezkâru'l-Mesâ" (akşam zikirleri) daha detaylı metinlerle tasnif edilmiştir. Bizim geleneğimizde ise esas olan, samimiyetle ve kalbin huzuruyla yapılan her türlü duadır. Özetle; akşam vaktinde Allah'a hamd etmek, günün muhasebesini yapmak ve Resulullah'ın (s.a.v.) öğrettiği dualarla korunmayı talep etmek en güzel akşam duasıdır. Rabbim dualarınızı kabul, vaktinizi bereketli kılsın.

Esselamü aleyküm ve rahmetullah. Kıymetli kardeşim, güne Allah’ın zikriyle başlamak müminin en büyük kazancıdır. Hanefi mezhebimizin temel kaynaklarında, özellikle İbn Âbidîn’in "Reddü’l-Muhtar" adlı eserinde ve hadis şerhlerinde, sabah namazından sonra ve günün başlangıcında okunması tavsiye edilen dualar "Me’sur" yani Peygamber Efendimizden (s.a.v.) rivayet edilen dualardır. Sabahları şu dua ile güne başlamanız, Hanefi âlimlerince faziletli kabul edilen sünnetlerdendir: "Allahümme bike esbahnâ ve bike emseynâ ve bike nahyâ ve bike nemûtü ve ileyke'n-nüşûr." (Allah’ım! Senin izninle sabahladık, senin izninle akşamladık. Senin izninle yaşar, senin izninle ölürüz ve dönüş ancak sanadır.) Ayrıca Peygamber Efendimizden (s.a.v.) rivayet edilen şu dua da tavsiye edilir: "Allahümme innî es’elüke ilmen nâfian ve rızkan tayyiben ve amelen mütekabbelen." (Allah’ım! Senden faydalı bir ilim, temiz bir rızık ve kabul olunan bir amel dilerim.) Hanefi fıkhının önemli kaynaklarından olan "el-Mebsut" ve "el-Hidaye" gibi eserlerde, zikir ve duaların kişinin kalbini huzura kavuşturduğu ve gün içindeki meşguliyetlerde kişiyi haramlardan korumaya vesile olduğu vurgulanır. Sabah namazından sonra güneş doğana kadar geçen vakit, zikir ve dua için en kıymetli zaman dilimidir. Fıkhi İhtilaf: Mezhepler arası ihtilaf, bu duaların zorunlu olup olmaması ile ilgilidir. Tüm mezheplerde bu dualar "müstehap" ve "faziletli" görülmüştür. Şafii mezhebinde de sabah vaktinde yapılacak zikirler ve dualar teşvik edilmiştir; ancak duaların şekli ve okunacak ayetlerin sıralanmasında küçük usul farklılıkları olabilir. Hanefi mezhebinde esas olan, sünnette sabit olanı yapmak ve kalbi Allah'a yöneltmektir. Rabbim dualarınızı kabul, gününüzü bereketli eylesin.

Değerli kardeşim, Allah’ın selamı, rahmeti ve bereketi üzerine olsun. İstiğfar, müminin Rabbine dönüşünün en güzel nişanıdır. Hanefi mezhebimiz ve genel İslam geleneğinde istiğfarın hem Kur’an’dan hem de Sünnet’ten gelen pek çok güzel örneği vardır. İstiğfar için en faziletli dua, Efendimiz (sav)’in "Seyyidü'l-İstiğfar" (İstiğfarın Efendisi) olarak nitelendirdiği şu duadır: "Allahümme ente Rabbî lâ ilâhe illâ ente, halaktenî ve ene abdüke ve ene alâ ahdike ve va’dike mesteta’tü. Eûzü bike min şerri mâ sanâtü, ebûü leke bi-ni’metike aleyye ve ebûü bi-zenbî fağfirlî fe innehû lâ yağfirü’z-zünûbe illâ ente." Anlamı: "Allah’ım! Sen benim Rabbimsin. Senden başka hiçbir ilâh yoktur. Beni sen yarattın. Ben senin kulunum. Gücüm yettiği kadar senin ahdin ve va’din üzereyim. Yaptığım fenalıkların şerrinden sana sığınırım. Üzerimdeki nimetlerini itiraf eder, günahlarımı da itiraf ederim. Beni bağışla; çünkü günahları senden başka bağışlayacak yoktur." (Buhari, Deavât, 2; Tirmizî, Deavât, 15) Hanefi fıkıh kaynaklarımızda, özellikle İbn Âbidîn’in "Reddü'l-Muhtar" adlı eserinde, istiğfarın kulun Allah'a olan boyun eğmişliğini ifade ettiği ve tövbenin kabulü için pişmanlık, terk etme ve geri dönmeme azmi şartlarının (şurutu't-tövbe) önemi vurgulanır. Yine el-Hidaye gibi temel kaynaklarımızda, istiğfarın sadece dil ile değil, kalbi bir pişmanlıkla yapılması gerektiği üzerinde durulur. Bunun yanı sıra Kur’an-ı Kerim’de geçen şu kısa ve özlü duaları da her zaman yapabilirsin: 1. "Rabbiğfir lî" (Rabbim, beni bağışla.) 2. "Rabbenâ zalemnâ enfüsenâ ve in lem tağfirlenâ ve terhamnâ lenekûnenne mine’l-hâsirîn." (Rabbimiz! Biz kendimize zulmettik. Eğer bizi bağışlamaz ve bize acımazsan, mutlaka kaybedenlerden oluruz.) (Araf, 23) Fıkhi açıdan mezhepler arasında istiğfarın içeriği konusunda bir ihtilaf yoktur; tüm mezhepler istiğfarın kalben pişmanlık duyularak yapılmasını esas alır. Şafii mezhebinde de istiğfarın bu lafızlarla yapılması büyük bir fazilet olarak kabul edilir. Allah tövbelerinizi kabul etsin, kalbinizi huzurla doldursun.

Благодарение Аллаху (шукр) — это одно из самых высоких проявлений поклонения. В ханафитском мазхабе выражение благодарности является обязательным (ваджиб) действием сердца и языка, так как Аллах говорит в Коране: «Будьте же благодарны Мне и не будьте неблагодарны Мне» (Сура Аль-Бакара, 152). Вот лучшие способы выражения благодарности: 1. Слова благодарности: Самая простая и важная форма — сказать «Альхамдулиллях» (Хвала Аллаху). Пророк Мухаммад (мир ему и благословение) учил, что эти слова наполняют весы деяний. 2. Дуа благодарности: Можно произносить следующие слова, переданные от Пророка (мир ему и благословение): «Аллахумма ма асбаха би мин ни’матин ау би-ахадин мин халькык, фа минкя вахдакя ля шарика ляк, фа лякяль-хамду ва лякяш-шукр». (О Аллах, все блага, которые я или кто-либо из Твоих творений получили сегодня утром, — только от Тебя, у Тебя нет сотоварищей, Тебе вся хвала и благодарность). 3. Сужда-шукр (земной поклон благодарности): Если человек получает радостное известие или избавляется от беды, в ханафитском мазхабе желательно (мустахаб) совершить земной поклон ради Аллаха. Он совершается так же, как земной поклон в намазе, с намерением поблагодарить Всевышнего. 4. Благодарность через дела: Истинная благодарность выражается в использовании даров Аллаха в соответствии с Его повелениями. Если Аллах дал здоровье — используйте его для поклонения; если дал имущество — помогайте нуждающимся. Помните, что благодарность — это ключ к приумножению благ, как сказано в Коране: «Если вы будете благодарны, то Я непременно умножу вам [милость]» (Сура Ибрахим, 7).

Allah’a şükretmek, kulun O’nun nimetlerini ikrar etmesi ve bu nimetleri O’nun rızası doğrultusunda kullanmasıdır. Hanefi fıkhına göre şükür, dil ile hamd etmek, kalp ile nimetin sahibinin Allah olduğunu bilmek ve beden ile bu nimeti ibadete dönüştürmektir. Şükür için okunabilecek en güzel ve kapsamlı dualardan biri, Hz. Süleyman'ın (a.s.) Kur'an-ı Kerim'de geçen şu duasıdır: Rabbi evzi'ni en eşküra ni'metekelleti en'amte aleyye ve ala valideyye ve en a'mele salihan terdahü ve edhilni bi rahmetike fi ibadikes salihin. Anlamı: Ey Rabbim! Bana ve anne babama verdiğin nimetlere şükretmemi ve senin razı olacağın salih ameller işlememi bana ilham et. Rahmetinle beni salih kullarının arasına dahil eyle. (Neml Suresi, 19. Ayet) Ayrıca Peygamber Efendimiz'in (s.a.v.) öğrettiği şu kısa ve öz dua da şükür için çok kıymetlidir: Allahümme ma esbaha bi min ni'metin ev bi ehadin min halkıke fe minke vahdeke la şerike leke, fe lekel hamdü ve lekeş şükrü. Anlamı: Allah'ım! Bana veya yarattıklarından herhangi birine ulaşan her nimet, yalnız sendendir; senin ortağın yoktur. Hamd da şükür de yalnızca sanadır. (Ebu Davud, Edeb, 110) Bu duaları dilediğiniz vakit okuyabilir, ayrıca kalbinizden geldiği gibi kendi cümlelerinizle de Allah’a olan minnettarlığınızı ifade edebilirsiniz. Rabbim şükrünüzü daim ve makbul eylesin.

Dear brother/sister, the most famous supplication recited when setting out on a journey, in accordance with the Sunnah of our Prophet (peace be upon him), is as follows: Transliteration: Allahu akbar, Allahu akbar, Allahu akbar. Subhanalladhi sakhara lana hadha wa ma kunna lahu muqrinin. Wa inna ila Rabbina la-munqalibun. Allahumma inna nas'aluka fi safarina hadhal-birra wat-taqwa wa minal-'amali ma tarda. Allahumma hawwin 'alayna safarana hadha watwi 'anna bu'dah. Allahumma antas-sahibu fis-safari wal-khalifatu fil-ahl. Allahumma inni a'udhu bika min wa'tha'is-safari wa ka'abatil-manzari wa su'il-munqalabi fil-mali wal-ahl. Meaning: Allah is the Greatest, Allah is the Greatest, Allah is the Greatest. Glory be to Him who has subjected this to us, and we were not able to do it. And indeed, to our Lord we will return. O Allah, we ask You in this journey of ours for righteousness, piety, and deeds that are pleasing to You. O Allah, make this journey easy for us and shorten its distance. O Allah, You are the Companion in the journey and the Successor (Guardian) over the family left behind. O Allah, I seek refuge in You from the hardships of travel, from seeing bad sights, and from a bad outcome regarding my wealth and family. When returning, it is Sunnah to add this part: Ayibuna, ta'ibuna, 'abiduna, li-Rabbina hamidun. (We are returning, repenting, worshipping, and praising our Lord.) Source: Muslim, Hajj, 425; Tirmidhi, Da'awat, 45. May Allah make your journey blessed and your departure and return safe.