İmanın esaslarını anlatır mısınız?

Kıymetli kardeşim, Rabbimiz kalbimizi iman nuruyla aydınlatsın ve bizleri istikamet üzere sabit kılsın. İslam dininin temeli olan imanın esaslarını, Hanefi mezhebinin itikadi çizgisi olan Maturidiyye anlayışı ve klasik fıkıh kaynaklarımız ışığında şöyle özetleyebiliriz: İman, kelime olarak tasdik etmek, güvenmek ve boyun eğmek demektir. Istılahta ise Peygamber Efendimiz’in (s.a.v.) Allah katından getirdiği kesin olarak bilinen vahiyleri kalp ile tasdik, dil ile ikrar etmektir. **İmanın Altı Esası** Kur'an-ı Kerim'de (Bakara, 285; Nisa, 136) ve Cibril Hadisi olarak bilinen meşhur hadis-i şerifte belirtildiği üzere imanın esasları altıdır: 1. **Allah’a İman:** Allah’ın varlığına, birliğine, eşi ve benzeri olmadığına, tüm kemal sıfatlarla muttasıf olduğuna inanmaktır. 2. **Meleklere İman:** Allah’ın nurdan yarattığı, günah işlemeyen ve sadece O’na ibadet eden nurani varlıklara inanmaktır. 3. **Kitaplara İman:** Allah’ın peygamberlerine vahyettiği kitaplara inanmaktır. Kur’an-ı Kerim, bu kitapların sonuncusu ve tahrif edilmemiş olanıdır. 4. **Peygamberlere İman:** İnsanları hidayete erdirmek için Allah tarafından seçilen elçilere inanmaktır. İlk peygamber Hz. Adem, sonuncusu Hz. Muhammed’dir (s.a.v.). 5. **Ahiret Gününe İman:** Kıyametin kopacağına, insanların diriltilip hesap vereceğine, cennet ve cehennemin hak olduğuna inanmaktır. 6. **Kader ve Kazaya İman:** Hayır ve şer her şeyin Allah’ın ilmi, iradesi ve yaratmasıyla gerçekleştiğine inanmaktır. **Klasik Kaynaklar ve Hanefi Görüşü** İmam Azam Ebu Hanife’nin *el-Fıkhü’l-Ekber* adlı eseri, bu konudaki temel dayanağımızdır. Hanefi mezhebinin fıkıh kaynaklarında imanın mahiyeti şöyle ele alınır: * **İmanın Rükunları:** Hanefi alimlerine göre imanın aslı "kalp ile tasdik"tir. Dil ile ikrar ise, kişinin Müslüman muamelesi görmesi için gerekli olan bir şarttır. Merginânî’nin *el-Hidaye* ve İbn Âbidîn’in *Reddü’l-Muhtar* (Dürrü’l-Muhtar şerhi) isimli eserlerinde belirtildiği üzere, dilsizlik gibi bir mazereti olmayan kişinin inancını diliyle söylemesi dünyevi hükümlerin uygulanması için şarttır. * **Amel-İman İlişkisi:** Hanefi mezhebine göre amel, imanın bir parçası (rüknü) değildir. Dolayısıyla bir Müslüman, ibadetlerinde eksiklik olsa bile dinden çıkmaz, günahkar mümin sayılır. Bu husus, Şafii ve Maliki mezheplerinden ayrılan temel noktalardan biridir. Onlara göre amel imanın kemalindendir ve iman artıp eksilebilir. Hanefilerde ise imanın aslı (tasdik) artmaz ve eksilmez; ancak yakîn ve kuvvet bakımından farklılıklar olabilir. **Fıkhi İhtilaflara Kısa Değinim** İmanın esasları (altı şart) konusunda tüm Ehl-i Sünnet mezhepleri (Hanefi, Şafii, Maliki, Hanbeli) ittifak halindedir. Temel ihtilaf, imanın tanımında ve amelin imana dahil olup olmamasındadır. Şafii mezhebinin büyük imamı İmam Nevevi’nin *el-Mecmu* adlı eserinde belirttiği üzere, Şafiiler ameli imanın bir parçası kabul ederler; bu sebeple onlara göre "iman ibadetle artar, günahla azalır." Hanefiler ise imanı sarsılmaz bir tasdik olarak gördükleri için özü itibarıyla değişmeyeceğini savunurlar. Selam ve dua ile.