Савол: Атеист чист?

Бародари азиз, алайкумуссалом ва раҳматуллоҳ. Калимаи атеист аз рӯи мазмун ба маънои «Худоношинос» аст. Дар истилоҳоти исломӣ ва адабиёти фиқҳӣ ин мафҳум дақиқан бо номҳои «зиндӣқ», «мулҳид» ё «даҳрӣ» мувофиқат мекунад. Дар сарчашмаҳои классикии исломӣ ин афрод ҳамчун касоне муаррифӣ мешаванд, ки вуҷуд ва ягонагии Офаридгор, пайғамбарӣ ва рӯзи охираттро инкор мекунанд. Дар Қуръони Карим даъвоҳои касони дорои ин андеша чунин хабар дода мешавад: «Онҳо гуфтанд: Зиндагӣ танҳо ҳамин зиндагии дунёии мост; мемирем ва зиндагӣ мекунем ва моро танҳо замон (даҳр) нобуд мекунад.» (Сураи Ҷосия, 24) Дар сарчашмаҳои асосии фиқҳии мазҳаби Ҳанафӣ, бахусус дар «Ал-Мабсут»-и Сарахсӣ ва «Радду-л-муҳтор»-и Ибни Обидин ин мавзӯъ дар баҳsҳои калом ва ақоид баррасӣ мешавад. Бино бар фиқҳи ҳанафӣ атеизм ё инкори мутлақ чун ба маънои рад кардани тамоми рукнҳои имон аст, вазъи ҳуқуқии шахсро дар баробари ҳукмҳои исломӣ бевосита тағйир медиҳад. Равиши умумии мазҳабҳои ҳанафӣ, шофеъӣ, моликӣ ва ҳанбалӣ дар давраи классикӣ чунин аст, ки тасдиқи қалбӣ ва иқрори забонии аркони эътиқодии ислом дар асл як чизи воҳид мебошанд. Шахсе, ки Офаридгорро инкор мекунад, аз нигоҳи категорияи фиқҳӣ берун аз ақидаи исломӣ аст. Дар дигар мазҳабҳо низ (масалан, дар асари «Ал-Умм»-и Шофеъӣ) вазъияти мунокирон ба ҳамин монанд дар чаҳорчӯби ҳукмҳои ақоид ва риддат (аз дин баргаштан ё берун аз Ислом мондан) арзёбӣ шудааст. Аммо вазифаи мо ҳамчун олим ва мӯмин ин аст, ки нисбат ба ин гуна одамон на бо ғазаб, балки бо ҳикмат, панди нек ва далелҳои мантиқӣ муносибат кунем. Зеро Парвардигори Бузурги мо дар Қуръони Карим мефармояд: «Бо ҳикмат ва панди нек ба роҳи Парвардигорат даъват куn ва бо онҳо бо беҳтарин роҳ муҷодила кун.» (Сураи Наҳл, 125) Баррасии масъала бо далелҳои илмӣ ва ақлӣ, рафъи шубҳаҳо ва ба таври беҳтарин муаррифӣ кардани ҳақиқат вазифаи ҳар як мусулмон аст. Аз Аллоҳ таоло таманно дорам, ки ба ҳамаи мо имони носуст ва ҳикмате бар пояи сироти мустақим ато фармояд.