Суроо: Атеист деген эмне?

Урматтуу бир тууганым, алейкум ассалам ва рахматуллах. Атеист сөзү тилдик мааниде «Кудайды тааныбаган» дегенди билдирет. Ислам терминологиясында жана фикх адабиятында бул түшүнүк так мааниде «зындык», «мүлхид» же «дөөрөчү (дэхрий)» терминдери менен туюнтулат. Классикалык Ислам булактарында бул кишилер Жаратуучунун бар экендигин жана бирдигин, пайгамбарлыкты жана акырет күнүн таныгандар катары сыпатталат. Куран Каримде бул ишенимдеги кишилердин дооматтары мындайча кабарланат: «Алар айтышты: «Жашоо биздин дүйнөдөгү жашообуз эле, өлөбүз, жашайбыз, бизди заман (дээвр) гана жок кылат». (Жасия сүрөсү, 24-аят) Ханафи мазхабынын негизги фикх булактарында, өзгөчө Серахсинин «эл-Мәбсут» жана Ибн Абидиндин «Рэддул-мухтар» китептеринде бул маселе калам жана акыда бөлүмдөрүндө каралат. Ханафи фикхи боюнча атеизм же толук тануу имандын негиздерин бүтүндөй четке кагууну билдиргендиктен, кишинин Ислам өкүмдөрүнүн алдындагы укуктук макамына түздөн-түз таасир этет. Классикалык доордогу Ханафи, Шафии, Малики жана Ханбали мазхабдарынын орток мамилеси – Исламдын ишеним негиздерин жүрөк менен тастыктап, тил менен моюнга алуу түпкү маанисинде бирдей экендигин билдирет. Жаратуучуну тааныбаган киши фикх категориясы боюнча Исламдын ишеним чөйрөсүнөн тышкары турат. Башка мазхабдарда да (мисалы, Шафиинин «эл-Үмм» аттуу эмгегинде) танып-четке каккандардын абалы ушуга окшош түрдө акыда жана риддет (динден кайтүү же Исламдан тышкары калуу) өкүмдөрүнүн алкагында бааланган. Бирок окумуштуу жана момун катары биздин милдетибиз – мындай ойдогу адамдарга ачуулануу менен эмес, даанышмандык, кооз насаат жана логикалык далилдер менен жакындоо. Чынында эле, Улуу Раббибиз Куран Каримде мындай деп буюрат: «Раббиңдин жолуна даанышмандык жана көркөм насаат менен чакыр, алар менен эң көркөм ыкмада талаш!» (Нахл сүрөсү, 125-аят) Маселени илимий жана акылга сыярлык далилдер менен кароо, шектенүүлөрдү жоюу жана чындыкты эң көркөм түрдө көрсөтүү ар бир мусулмандын милдети болуп саналат. Аллах Тааладан баарыбызга сырат ал-мустакым үстүндө чайкалбаган иман жана даанышмандык тартуулоосун тилейм.