سوال: خداناباور (آتئیست) کیست؟

برادر گرامی، سلام و رحمت و برکات خداوند بر تو باد. واژه آتئیست در معنی لغوی به معنای «خداناباور» یا کسی است که خدا را نمی شناسد. در اصطلاح اسلامی و ادبیات فقهی، این مفهوم دقیقاً با اصطلاحات «زندیق»، «ملحد» یا «دهری» مطابقت دارد. در منابع کلاسیک اسلامی، این اشخاص به عنوان کسانی تعریف شده اند که وجود و یگانگی آفریدگار، نبوت و روز قیامت را انکار می کنند. در قرآن کریم، ادعای کسانی که دارای چنین باوری هستند اینگونه نقل شده است: «و گفتند: جز این زندگانی دنیای ما هیچ نیست؛ می‌میریم و زنده می‌شویم و ما را جز روزگار (دهر) هلاک نمی‌کند.» (سوره جاثیه، آیه ۲۴) در منابع فقهی بنیادین مذهب حنفی، به ویژه در «المبسوط» سرخسی و «رد المحتار» ابن عابدین، این موضوع در بخش کلام و عقاید بررسی شده است. بر اساس فقه حنفی، آئیسم یا انکار مطلق به معنای رد کردن تمام ارکان ایمان است، که مستقیماً بر وضعیت حقوقی شخص در برابر احکام اسلامی تأثیر می‌گذارد. رویکرد مشترک مذاهب فقهی کلاسیک حنفی، شافعی، مالکی و حنبلی این است که تصدیق قلبی و اقرار زبانی به اصول اعتقادی اسلام در اساس یکی هستند. کسی که آفریدگار را انکار کند، به عنوان یک مقوله فقهی خارج از دایره عقیده اسلامی است. در سایر مذاهب نیز (برای نمونه در کتاب «الأم» شافعی) وضعیت منکران به همین شکل در چارچوب احکام عقیده و ردّت (بازگشت از دین یا باقی ماندن خارج از اسلام) ارزیابی شده است. با این حال، وظیفه ما به عنوان یک عالم و مؤمن این است که با کسانی که چنین تفکری دارند، نه با خشم، بلکه با حکمت، پند نیکو و استدلال‌های منطقی برخورد کنیم. چنانکه پروردگار متعال در قرآن کریم می‌فرماید: «با حکمت و پند نیکو به راه پروردگارت دعوت کن و با آنان به شیوه‌ای که نیکوتر است جدال کن.» (سوره نحل، آیه ۱۲۵) بررسی مسئله با استدلال‌های علمی و عقلی، برطرف کردن شبهات و نمایندگی کردن حق به بهترین شکل ممکن، وظیفه هر مسلمانی است. از خداوند می‌خواهم که به همه ما ایمانی استوار و حکمتی بر صراط مستقیم عطا فرماید.