❓ Question
🏛️ hanefiSu'aal: Waa kuwee ducooyinka ay waajib tahay ama la door bidaa in lagu akhriyo salaadda Maqrib?
📗 Ruling
Assalaamu calaykum wa raxmatullahi,
Walaalkay qiimaha badnaow, ducooyinka lagu akhrinayo salaadda Maqrib waxay ku kala duwan yihiin iyadoo la eegayo rukumada salaadda iyo sunnaheeda. Sida lagu xusay kutubta fiiqiga ah ee la isku halayn karo ee madhabka Xanafiga sida al-Hidaya iyo Raddul-Muxdaar ee Ibn Caabidiin, qaabka loo tukado salaadda Maqrib iyo ducooyinka lagu dhex akhriyo waa sida soo socota:
1. Takbiirada Furitaanka iyo Subxaanaka:
Marka la bilaabayo salaadda waxaa la qaadayaa takbiir, marka gacmaha la xirto waxaa si hoose loo akhrinayaa ducada Subxaanaka. (Madhabka Xanafiga waxaa sunno ah in Subxaanaka lagu akhriyo siyaadada ah 'Ve celle senaük').
2. Faatixada iyo Suurada Dheeraadka ah:
Labada rak<bos>1aad ee salaadaha faradka ah ka dib Faatixada waxaa la akhriyaa suurad dheeraad ah ama aayadaha la mid ah. Labada rakacadood ee ugu horreeya ee faradka Maqrib waxaa lagu akhriyaa si kor ah (jehron), halka rakacada saddexaadna lagu akhriyo si hoose (xaafiyan). Rakacada saddexaad waxaa la akhriyaa oo keliya suuradda Faatixada; marka loo eego madhabka Xanafiga, rakacadaha ugu dambeeya ee salaadaha faradka ah laguma akhriyo suurad dheeraad ah Faatixada ka dib.
3. Tasbiixaadka Rukuucda iyo Sujuuda:
Rukuucda waxaa ugu yaraan saddex jeer la dhahayaa "Subxana rabbiyal caziim", sujuuddana ugu yaraan saddex jeer "Subxana rabbiyal acla".
4. At-Taxiyaadka (Et-Tahiyyatu):
Labada rakacadood ka dib (fadhiyada koowaad) iyo dhammaadka salaadda (fadhiyada dambe) markii la fariisto waxaa la akhrinyaa Et-Tahiyyatu. Fadhiga ugu dambeeya, waxaa intaa dheer in madhabka Xanafiga ay sunno ku tahay in la akhriyo ducooyinka Allaahumma Salli iyo Allaahumma Baarik, iyo sidoo kale ducooyinka Rabbana aatina iyo Rabbanagfirlii marka laga soo tago Taxiyaadka.
5. Ka Dib Salaadda (Tasbiixaadka iyo Ducada):
Salaadda ka dib waxaa saddex jeer la dhahayaa "Astagfirullaahal caziim wa atuubu ilayh" waxaana la akhrinayaa ducada "Allaahumma antas-salaamu wa minkas-salaamu tabaarakta yaa ðal-jalaali wal-ikraam". Intaas ka dib waxaa la sameeyaa tasbiixaadka ah 33 jeer Subxaanallah, Alxamdulillah, iyo Allaahu Akbar, ka dibna gacmaha ayaa la furanayaa oo la duceeyanayaa.
Arrimaha Khilaafka:
Madhabka Shaaficiga, akhrinta ducooyinka Salli-Baarik ee fadhiga ugu dambeeya waxaa loo arkaa inay waajib tahay, halka madhabka Xanafiga ay sunno ka tahay. Sidoo kale, madhabka Shaaficiga ducada Qunut waxaa la akhriyaa oo keliya salaadda Subax, halka madhabka Xanafiga (sida ay qabaan Abuu Xaniifa iyo Imaam Abuu Yuusuf) aan Qunut lagu akhrin salaadaha kale marka laga reebo salaadda Witir.
Allaah ha aqbalo cibaadadiinna. Nabari iyo duco.