“İnsanlara yarar sağlayacak şeylerle denizde seyreden gemilerde ve yeryüzünde her çeşit canlıyı yaymasında” ifadesinde nasıl deliller vardır?

Ve aleykümselam ve rahmetullah, aziz kardeşim. Bahsettiğiniz ifade, Kur'an-ı Kerim'in Bakara Suresi'nin 164. ayetinde geçmektedir. Yüce Allah bu ayette, kainattaki muazzam nizam ve dengenin, kendisinin birliğini ve kudretini gösteren apaçık delillerle dolu olduğunu beyan buyurmaktadır. Bu ayet-i kerimede zikredilen hususlardaki ilahi deliller ve hikmetler şunlardır: Birincisi, denizde insanlara yarar sağlayacak şeylerle seyreden gemilerdir. Suyu kovan gibi içine alıp batması gereken devasa demir yığınlarının, suyun üzerinde yüzmesi ve insanları, yükleri uzak diyarlara taşıması büyük bir ilahi kanundur. Allahu Teâlâ suyu gemilerin taşıyabileceği bir kıvamda yaratmış, rüzgarları ve fizik kurallarını bu ulaşıma elverişli kılmıştır. Bu, insanın akıl nimetiyle denize hakim kılınmasının ve Yaratıcının ikramının açık bir delilidir. İkincisi, yeryüzünde her çeşit canlıyı yaymasıdır. Dünyanın dört bir yanına yayılan sayısız hayvan türü; farklı şekilleri, renkleri, dilleri (sesleri) ve rızıklarını temin ediş biçimleriyle hayranlık uyandırır. Her bir canlının doğaya ve insanın hizmetine uyumlu yaratılması, rızıklarının eksiksiz verilmesi, ilim, irade ve kudret sahibi bir Yaratıcının varlığının en büyük kanunudur. Hanefi mezhebinin usulünde ve Ehl-i Sünnet akidesinde de benimsendiği üzere, kainattaki bu intizam tesadüfe bırakılamayacak kadar kusursuzdur. Ayetin sonunda buyurulduğu gibi, bütün bunlar "akleden bir topluluk için Allah'ın varlığına ve birliğine deliller" içermektedir. Mevla, kainattaki bu hikmetleri idrak eden ve nimete şükreden kullarından eylesin. Selam ve dua ile.