Dini aklıyla ölçen kadar zararlı kimse yoktur. Ahir zamanda kocakarı gibi inanın, hadisleri sahih midir?

Kıymetli kardeşim, Selamün aleykum ve rahmetullah. Sorduğunuz soru, hem akıl-nakil dengesi hem de rivayetlerin sıhhati açısından çok mühim bir meseledir. İfade ettiğiniz "dini aklıyla ölçmek"ten kasıt, vahyi ve sünneti insanın kendi hevasına, sınırlı ve nefsi arzularına göre yargılamasıdır. Hanefi mezhebinin kurucusu İmam Azam Ebû Hanîfe hazretleri de dahil olmak üzere ehl-i sünnet alimleri, aklın dinde hüccet olduğunu ancak aklın sınırlarının vahiy ile çizilmesi gerektiğini söylerler. Akıl, nakli anlamak ve idrak etmek için vardır; onu eleştirmek veya reddetmek için değil. Nitekim Kur'an-ı Kerim'de Allah Teala, "Hala akıl etmez misiniz?" (Bakara, 44) buyurarak aklın doğru kullanılmasını ister, ancak bu kullanım vahyin rehberliğinde olur. "Ahir zamanda kocakarı gibi inanın" sözüne gelince; bu ifadenin lafzı asıl bir hadis-i şerif değildir. Ancak halk arasında, alimlerin "taklid-i iman" yani sorgulamadan, atadan kalma saf ve katışıksız bir teslimiyetle inanmanın faziletine dikkat çekmek için kullandıkları bir vecizedir. Ahir zamandaki fitnelerin çokluğundan dolayı, her şeye şüpheyle yaklaşan felsefi ve inkarcı akımlara karşı, avamın (halkın) kalbi temizliğiyle, inat ve şüpheye düşmeden tasdik etmesi övülmüştür. Hadislerin sıhhatine (sahih olup olmadığına) gelecek olursak; Hz. Peygamber'e (s.a.v.) ait sözlerin doğruluğu "kocakarı inancı" ile değil, İslam alimlerinin yüzyıllar boyunca ince eleyip sık dokuyarak oluşturduğu "Usûlü'l-Hadis" (hadis usulü) ilmiyle tespit edilir. Buhârî, Müslim gibi büyük hadis imamları, rivayetlerin ravilerini ve metinlerini çok sıkı kriterlerden geçirerek sahih olanları ayırt etmişlerdir. Dolayısıyla hissi veya kulaktan dolma bir inançla değil, ilmi ölçülerle sahihliği kanıtlanmış hadisler baş tacımızdır. Müslüman, aklını vahyi anlamak için kullanan, hadisleri usulüne göre değerlendiren ve Allah'a tam bir teslimiyetle bağlanan kimsedir. Allah ibadetlerimizi ve ilim arayışımızı kabul buyursun. Emanet olunuz.