Ma kesê ku ji dîn derdikeve mafê wî yê jiyanê tune ye?

Birayê min ê hêja, di ola Îslamê de pîroziya jiyana mirov esasê bingehîn e. Wekî ku di Quranê de di ayeta 32-yemîn a Sûreya Maîde de bi eşkereyî hatiye gotin: "Kî mirovekî bêyî ku wî kesî mirovekî din bikujin an jî li ser rûyê erdê fesadî kiribin bikuje, ew wekî ku hemû mirovan kuştibe ye." Di Îslamê de rewşa ji dîn derketinê (irtidad), di pirtûkên fiqhê de di çarçoveya tercîha dînî ya kes û têkiliya wê bi nîzama civakî re hatiye nirxandin. Li gorî damezrînerê mezheba Henefî Îmam Ebû Henîfe, jinên murted (yên ku ji dîn derketine) qet nayên îdamkirin; ew tên girtin û ji bo ku vegerin Îslamê tên vexwendin. Di derbarê mêrên murted de jî, ev hukm ne ji ber bêbaweriya şexsî, bêtir bi sûcên siyasî û leşkerî yên wekî serhildana li dijî nîzama civakî ya wê demê, xiyaneta li welat û rewşa şer (bi derxistina fitneyê xirabkirina aştiya civakî) ve girêdayî ye. Di fiqha Henefî de ji bo mêrekî murted dem tê dayîn ku tobe bike. Heke tobe neke, di serdema klasîk de ji ber ku ev rewş wekî sûcên xiyaneta li welat û hevkariya bi dijmin re dihat dîtin, ji aliyê desthilatdariya dewletê ve dikaribû cezayê îdamê were sepandin. Lê belê, bi berçavgirtina hiqûqa navneteweyî ya îroyîn, têkiliyên navdewletî û nîzama dewleta modern, piraniya zanyarên Îslamê diyar dikin ku ev mijar bi şert û mercên siyasî û sosyolojîk ên wê demê ve girêdayî ye. Bi kurtasî, di Îslamê de bi awayekî neheq dawîanîna li jiyana mirovekî bêguneh qet ne caîz e. Cezakirina kesekî ku ji dîn vegeriyaye jî, ne ji ber azadiya baweriya şexsî, bêtir ji bo parastina ewlehiya civakî û yekitiya siyasî ya civaka Îslamî, sepandineke demkî û hiqûqî ye. Xwedê çêtir dizane.