Оё ҳадиse вуҷуд дорад, ки маънояш чунин бошад: «Имони касе комил намешавад, магар ин ки ба ӯ девона гӯянд»?

Бародари азиз, ассалому алайкум ва раҳматуллоҳ. Ин сухане, ки шумо зикр кардед, яке аз он гуфтаҳое мебошад, ки баъзан дар байни мардум бо роҳи хато ҳамчун ҳадис ривоят карда мешавад. Ин сухани машҳур дар шакли «Имони касе комил намешавад, магар ин ки ба ӯ девона гӯянд» дар ҳеҷ як аз сарчашмаҳои ҳадиси саҳеҳ ё заиф вуҷуд надорад. Бинобар ин, он сухан (ҳадис)-и Ҳазрати Муҳаммад (с.а.в.) нест. Ин ҳамчун сухани ҳикматомез ё таҷрибаи баъзе бузургони исломӣ ва орифон нақл шудааст. Аммо дар бораи маъное, ки ин сухани мехоҳад баён кунад; Вақте ки як муъмини ҳақиқӣ дар иҷрои дастурҳои Худованд ба муқобили одатҳои ботил ва рафторҳои нодурусти ҷомеа мехезад, шояд аз ҷониби атрофиён бегона пиндошта шавад. Бинобар ҳассосиятҳои исломии ӯ, баъзе одамон ӯро дарк карда наметавонанд ва чунин нисбатҳоро медиҳанд. Чунонки дар Қуръони Карим омадааст, ки кофирон дар ҳаққи Паёмбарон гуфтаанд: «Ӯ як девона аст» (Сураи Ҳиҷр, 6). Хулоса; ин ибора ҳадис нест, балки танҳо як ташбеҳ ва мушоҳидаест, ки ба маломату танҳоиҳое, ки роҳравони содиқи роҳи Худо дучор мешаванд, ишора мекунад. Меъёри мазҳаби Ҳанафӣ ва Аҳли Суннат ин аст, ки ҳар суханро аз элвиги Қуръон ва Суннат гузаронанд. Аллоҳи Таъоло шумо ва ҳамаи моро аз касоне гардонад, ки аз роҳи рост (сироти мустақим) намеғалтанд.