Boshqa xudo bor-yo'qligi qayerdan ma'lum?

Aziz birodrim, siz bergan bu savol inson ongining fitriy ravishda intiladigan eng tub va eng muhim haqiqat qidiruvlaridan biridir. Buyuk Alloh Qur'oni Karimda bu savolga eng aniq va aqliy javobni Anbiyo surasining 22-oyatida beradi: "Agar yeru osmonda Allohdan o'zga ilohlar bo'lganida edi, ikkovining (osmonu yerning) tartibi buzilib, yo'q bo'lib ketgan bo'lur edi. Bu oyat bizga juda ochiq haqiqatni bildiradi: Koinotda benuqson uyg'unlik, ulkan muvozanat va mukammal ishlash tartibi bor. Yerimizning quyoshdan uzoqligidan tortib kecha va kunduzning muvozanatigacha, inson tanasining murakkab tizimidan koinotdagi galaktikalargacha hamma narsa ulkan tartib ichidadir. Agar bu ulkan koinotda birdan ortiq yaratuvchi, ya'ni turli irodalar va ilohlar bo'lganida edi, ularning har biri o'z istagini amalga oshirishni xohlar edi. Bu holat muqarrar ravishda ziddiyatga, qarama-qarshilikka va natijada bu tartibning buzilishiga olib kelgan bo'lar edi. Qanday qismanki, bir davlatda ikki podshoh, bir kemada ikki kapitan bo'lishi u tuzilmani tartibsizlikka yetaklasa, koinotning ham birdan ortiq ilohni ko'tarishi mutlaqo mumkindir emas. Hanafiy mazhabining buyuk olimlari ham tavhid e'tiqodini tushuntirishda mana shu aqliy dalilni asos qilib olganlar. Koinotdagi bu tengsizohang va yakkayu yagonalik yagona Yaratuvchining, ya'ni Alloh taoloning mavjudligi va birligining eng buyuk dalilidir. Chuqur o'ylab ko'rsak, bu ulkan asar uning egasining birligining eng ochiq dalilidir. Alloh iymoningiz va huzuringizni doimiy qilsin.