Allah zaman ve mekândan münezzeh ise, Arşa kuruldu, ifadesi bir çelişki değil mi?

Değerli kardeşim, sorduğunuz soru zihinleri meşgul eden ama cevabı Kur'an ve Sünnet'in rehberliğinde Ehl-i Sünnet inancıyla net bir şekilde çözülen mühim bir konudur. Hanefi mezhebinin de dahil olduğu Ehl-i Sünnet alimlerinin bu konudaki duruşu şöyledir: Öncelikle belirttiğiniz gibi Allah Teâlâ zaman ve mekândan münezzehtir; O, hiçbir mekânın sınırı içine girmez ve bir yere sığmaz. Çünkü mekânı ve zamanı yaratan O'dur. Kur'an-ı Kerim'de "Arş'a istiva etti" (Arş'a kuruldu/istiha eyledi) şeklinde geçen ifadeler (örneğin A'raf Suresi, 54), Kur'an'ın nazil olduğu Arap dilinin kurallarına ve mecaz sanatına dayanır. Ehl-i Sünnet akidesinde bu tür ayetler (müteşabihat) iki temel yöntemle ele alınır: 1. Tefviz Yolu: İfadenin gerçeğini (keyfiyetini) Allah'a havale etmek. "Biz bu ayetin Allah'ın şanına yaraşır bir manası olduğuna inanırız, ancak bunun insanlara benzetilerek (teşbih) anlaşılmaması gerekir" deriz. Zira Şura Suresi 11. ayette açıkça buyrulur: "O'nun benzeri hiçbir şey yoktur. O, işitendir, görendir." 2. Tevil Yolu: Hanefi mezhebinin büyük imamı İmam Azam Ebû Hanife ve Maturidi âlimlerin de benimsediği gibi, kelimenin Arap dilindeki mecazi anlamlarına müracaat etmek. Buna göre "istiva", bir mekâna yerleşmek veya oturmak manasına değil; Allah'ın Arş'ı ve bütün kâinatı hiçbir zafiyet göstermeden hükmü ve kudreti altında tutması, onu idare etmesi demektir. Özetle; Allah'ın Arş'a istivası, fiziki bir yerleşme veya mekân edinme asla değildir. Bu ifade, O'nun uluhiyetinin, azametinin ve kâinat üzerindeki mutlak hakimiyetinin bir mecazıdır. Akılda bir çelişki gibi durmasının sebebi, insan zihninin yaratılmışlık özellikleriyle (zaman ve mekânla) düşünmeye alışkın olmasıdır. Oysa Yaratıcı, yarattıklarının hiçbir sıfatıyla nitelenemez. Allah zihinlerimizi ve kalplerimizi hakikat üzere sabit kılsın.