---
title: "Islamic Questions & Answers | Намаз Убактылары жана Дуба"
description: "Authentic fatwas and answers according to the Quran and Sunnah."
canonical_url: "https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar"
language: "ky"
source: "Dua ve Namaz Vakti (Diyanet İşleri Başkanlığı Takvimi İle Uyumlu)"
content_type: "text/markdown"
generated_at: "2026-11-04T00:16:36.717Z"
---

# Islamic Questions & Answers | Намаз Убактылары жана Дуба

> **Özet:** Authentic fatwas and answers according to the Quran and Sunnah.



[Намаз Убактылары жана Дуба](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky)    [Намаз Убактылары](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky#namaz-vakitleri)[Holy Quran](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/kuran-i-kerim)    Ислам куралдары  [Qiblə KompasıLive Qibla compass](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/kible-pusulasi)[Қаза намаздарMissed prayers tracker](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/kaza-namazi-hesaplama)[Зекет есептеуZakat calculator](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/zekat-hesaplama)[Намаз оқу үлгісіStep-by-step prayer guide](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/namaz-nasil-kilinir)[🌙2027 Ramadan TimetableFasting & Iftar timetable](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/imsakiye)[World TimesWorldwide prayer timetable](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/dunya-namaz-vakitleri)    Колдонмо жана мазмун  [Dini Suallar və CavablarIslamic Q&A Knowledgebase](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar)[Жұма тілектеріFriday greetings & cards](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/cuma-mesajlari)[АяттарDaily Quran Verses](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky#ayetler)[ХадистерAuthentic Hadith selections](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky#hadisler)[Дубалар & Электрондук ТасбихDaily Duas & Tasbih](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky#dualar)[Calculation MethodologyDiyanet & astronomical formulas](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/hesaplama-metodolojisi)[About & Editorial BoardMission & Fiqh Council](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/hakkimizda)            ❓  Question

## [Ширк деген эмне жана ширктердин түрлөрү кандай?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/sirk-nedir-ve-sirk-cesitleri-nelerdir)

🏛️  Ханафи     📗  Ruling   Бисмиллахир Рохманир Рохийм. Урматтуу бир тууганым, сиз Ханафий мазхабынан экениңизди эске алып, сурооңузга Куран жана Сүннөт нурунда, мазхабыбызга ылайыктуу түрдө жооп берүүгө аракет кылам. Алла Таала сөздөрүбүздү акыйкатка дал кылсын. Ширк деген эмне? Ширк –...   # ширк деген эмне  # аллахка шерик кошуу  # исламдагы эн чон куноо  # ширктердин турлору  # ширк-и акбар      📅  2026-ж., 2-ноябрь [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/sirk-nedir-ve-sirk-cesitleri-nelerdir)               ❓  Question

## [Жабынсыз (хижабсыз) сыйыну (ибадат) барбы?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/tesettursuz-ibadet-var-mi)

🏛️  Ханафи     📗  Ruling   Ханифий мазхабы боюнча, жабынсыз (хижабсыз) сыйынуу, намаз сыяктуу дене менен аткарылуучу сыйынуларда жарактуу эмес. Намаз – бул Алланын алдына чыгуу болгондуктан, адепке ылайык аткарылышы керек. Бул адепке ылайык, Ханифий мазхабы боюнча эркектин аврат жери – ...   # жоолуксуз намаз  # ханафий мазхабы  # аврат жерлери  # намазда жабуу  # хижабсыз ибадат      📅  2026-ж., 1-ноябрь [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/tesettursuz-ibadet-var-mi)               ❓  Question

## [Сапар (саякат) намазынын өкүмдөрү жана кыскартуу шарттары кандай?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/yolculukta-seferi-namaz-hukumleri-ve-kisaltma-sartlari-nelerdir)

🏛️  Малики     📗  Ruling   Ва алейкум ассалам ва рахматуллахи ва баракятух. Аллахтын саламы, ырайымы жана берекети силерге болсун. Малики мезхеби боюнча сапар намазынын өкүмдөрү жана кыскартуу шарттары тууралуу Куран жана Сүннөт жарыгында төмөнкүдөй маалымат бере алам: Сапар Намазынын Ө...   # sapar namazy  # namazdy kyzyktyruu  # kyzyktyruu sharttary  # malyki mezhebi  # sapar ubagyndagy namaz      📅  2026-ж., 31-октябрь [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/yolculukta-seferi-namaz-hukumleri-ve-kisaltma-sartlari-nelerdir)               ❓  Question

## [Кантип сыйынуум керек?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/nasil-ibadet-etmeliyim)

🏛️  Шафии     📗  Ruling   Урматтуу бир тууганым, Ибадат – бул биздин Раббибизге болгон кулдук милдетибиздин эң жогорку көрүнүшү. Кантип сыйынуу керек деген суроо – жашообуздун эң маанилүү маселелеринин бири. Алла Тааладан кулдук, Ал бизге үйрөткөн жол менен, тактап айтканда, Куран-и Ке...   # ибадат кантип кылынат  # исламда сыйынуу  # шафий мазхабы  # орозо кармоо  # намаз окуунун тартиби      📅  2026-ж., 30-октябрь [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/nasil-ibadet-etmeliyim)               ❓  Question

## [Орузо кармоо парзбы?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/oruc-tutmak-sart-mi)

🏛️  Ханафи     📗  Ruling   Албетте, Ханафий мазхабына ылайык бул сурооңузга Куран жана Сүннөт жарыгында жооп берейин. Орозо кармоо Исламдын беш парзынын бири жана парз болгон ибадат. Ошондуктан, эч кандай жарактуу себеби жок ар бир мусулман үчүн орозо кармоо парз. Куран-и Керимде мындай...   # orozo karzby  # ramazan orozo  # orozo tutuu parzby  # orozo tuuraluu  # islamdyn besh paryzy      📅  2026-ж., 29-октябрь [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/oruc-tutmak-sart-mi)               ❓  Question

## [Расмий мамлекеттик банктын пайызы арамбы?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/resmi-devlet-banka-faizi-haram-mi)

🏛️  Ханафи     📗  Ruling   Урматтуу бир тууганым, Ханифий мазхабына таандык мусулман катары, расмий мамлекеттик банктар колдонгон пайыз маселеси боюнча сурооңузга Куран жана Сүннөт негизинде жооп бергим келет. Исламда пайыз (риба) такыр тыюу салынган. Куранда көптөгөн аяттарда пайыздан ...   # мамлекеттик банк пайызы харам  # насыя харам ислам  # риба тыюу салынган  # ханафий мазхабы пайызы  # ислам банкы пайызы      📅  2026-ж., 28-октябрь [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/resmi-devlet-banka-faizi-haram-mi)               ❓  Question

## [Пайгамбарыбыз (саллаллаху алейхи васаллам) эмнелерди каргыштаган?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/peygamberimizin-lanetledigi-gunahlar-nelerdir)

🏛️  Ханафи     📗  Ruling   Бисмиллахир Рохмаанир Рохиим. Пайгамбарыбыз (саллаллаху алейхи васаллам) каргыштаган куноолор – бул Аллахтын ырайымынан алыстатууга алып келген оор кылмыштар. Мындай аракеттер жеке адамдын да, коомдун да тынчтыгын бузат. Ханафий мазхабы боюнча да бул куноолор ...   # пайгамбар каргышлаган куноолор  # ширк  # ата-энеге акаарат келтирүү  # адам өлтүрүү  # пайыз алуу      📅  2026-ж., 28-октябрь [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/peygamberimizin-lanetledigi-gunahlar-nelerdir)               ❓  Question

## [Адамдарда күнөө жазылуу процесси канча жаштан башталат?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/insanlarda-gunah-yazilma-islemi-kac-yasinda-baslar)

🏛️  Ханафи     📗  Ruling   Урматтуу бир тууганым, Адамдарда күнөө жазылуу процесси, Ханафий мазхабы боюнча жана жалпы исламий түшүнүккө ылайык, балагатка жетүү жашына туура келет. Бул жаш, эркектер үчүн көбүнчө 15 жаш чамасында, кыздар үчүн да 15 жаш чамасында же этек кири башталганда б...   # күнөө жазыла баштаган жаш  # балагатка жетүү жашы  # исламда жоопкерчилик жашы  # балиг жашы  # күнөөлөр үчүн жоопкерчилик      📅  2026-ж., 28-октябрь [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/insanlarda-gunah-yazilma-islemi-kac-yasinda-baslar)               ❓  Question

## [Чоң күнөөлөр, жети кебаир деген эмнелер?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/buyuk-gunahlar-yedi-kebair-nelerdir)

🏛️  Ханафи     📗  Ruling   Албетте, Ханафи мазхабына ылайык, Куран жана Сүннөт нурунда чоң күнөөлөр (кебаир) жөнүндө маалымат берейин. Чоң күнөөлөр – Аллахтын так тыюу салган жана жасалган учурда олуттуу азап убада кылынган күнөөлөр. Алар кичине күнөөлөрдөн айырмаланып, чоңураак кесепет...   # исламдагы чоң күнөөлөр  # жети кебира күнөө  # ханафи мазхабындагы чоң күнөөлөр  # аллага шерик кошуу  # киши өлтүрүү күнөөсү ислам      📅  2026-ж., 28-октябрь [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/buyuk-gunahlar-yedi-kebair-nelerdir)               ❓  Question

## [Арам жол менен иштеген адам менен соода кылууга болобу?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/haram-yolla-is-yapan-kisiyle-ticaret-yapmak-caiz-mi)

🏛️  Ханафи     📗  Ruling   Уа алейкум ассалам уа рахматуллахи уа баракятух. Арам жол менен киреше тапкан адам менен соода кылуунун маселеси, биринчи кезекте, арам кирешенин булагына жана сооданын мүнөзүнө байланыштуу. Ханафий мазхабы боюнча, арам экендиги аныкталган мүлктү сатып алуу-са...   # арам жол менен тапкан адам менен соодалашуу  # арам киреше менен соода кылуу  # тыйуу салынган буюмдарды сатуу  # исламда соода эрежелери  # арам акча менен соода      📅  2026-ж., 28-октябрь [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/haram-yolla-is-yapan-kisiyle-ticaret-yapmak-caiz-mi)               ❓  Question

## [Пайгамберлердин агаштар жана өнүгүү тәртиби жөнүндө маалымат бере аласызбы?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/peygamberlerin-soy-agaci-ve-gelis-sirasi-hakkinda-bilgi-verir-misiniz)

🏛️  Ханафи     📗  Ruling   Ээ, Пайгамберлердин агаштар жана өнүгүү тәртиби жөнүндө маалымат берүүгө аракет кылаарын. Ислам Пайгамберлери - Алла тарабынан адамдарга жөнөтүлгөн элчилер. Куранга караганда, бардык Пайгамберлер, Адамдан баштап, Исага чейин бир сызык түзөт. Пайгамберлердин өн...   # пегэмберлердин тукуму  # пегэмберлердин орду  # исламдын пегэмберлери  # курандын пегэмберлери  # ордунун тууралыгы      📅  2026-ж., 28-октябрь [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/peygamberlerin-soy-agaci-ve-gelis-sirasi-hakkinda-bilgi-verir-misiniz)               ❓  Question

## [Исламда ниееттин мааниси эмнеде?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/islamda-niyetin-onemi-nedir)

🏛️  Ханафи     📗  Ruling   Исламда ниеет - жасалган ар бир ибадаттын жана амалдын руху, сооптун жана кабыл алуунун булагы.   # исламда ниетинин мааниси  # ният ибадатта  # максаттын исламдагы мааниси  # сооптуу иштер учун сыйлык  # исламдын негиздери      📅  2026-ж., 28-октябрь [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/islamda-niyetin-onemi-nedir)               ❓  Question

## [Күтпөгөн нерсе болгондо эмне үчүн субханаллах дейбиз?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/beklenmedik-bir-sey-olunca-neden-subhanallah-deriz)

🏛️  Ханафи     📗  Ruling   Урматтуу бир тууганым, Күтпөгөн кырдаалга туш болгондо «Субханаллах» дегенибиз – Алла Тааланы ар кандай кемчиликтерден аруулоо жана Анын чексиз кудуретин мойнубузга алуу дегенди билдирет. Ханафи мазхабында жана жалпы Ислам салтында бул зикирдин таңданган учурл...   # субханаллах мааниси  # исламда таң калууну билдирүү  # качан субханаллах деп айтылат  # аллахтын кудурети жана улуулугу  # сүннөт таң калган учурда      📅  2026-ж., 27-октябрь [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/beklenmedik-bir-sey-olunca-neden-subhanallah-deriz)               ❓  Question

## [Алла каалаганын кечиреби же татыктуу болгондубу?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/allah-diledigini-mi-hak-edeni-mi-affeder)

🏛️  Ханафи     📗  Ruling   Урматтуу бир тууганым, Ислам ишенимине жана өзгөчө Ханафи-Матуриди багытына ылайык, бул суроонун жообу Алланын абсолюттук эрки менен чексиз хикматынын (даналыгынын) бириккен жеринде жатат. Алла Таала абсолюттук бийлик ээси жана каалаганын кечирүү укугуна ээ. К...   # алланын кечирими  # исламдагы тообо  # алланын каалоосу  # күнөөлөрдүн кечирилиши  # алланын мээрими      📅  2026-ж., 26-октябрь [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/allah-diledigini-mi-hak-edeni-mi-affeder)               ❓  Question

## [Намаздан кийинки тасбихтин пазилети](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/namazdan-sonra-yapilan-tesbihatin-fazileti)

🏛️  Ханафи     📗  Ruling   Ассаламу алейкум, урматтуу бир тууганым! Намаздан кийин аткарылган тасбих – ибадаттын руханий климатын толуктаган жана пенденин Аллахка болгон шүгүрүн билдирген өтө баалуу сүннөт. Ханафи мазхабы боюнча, парз намаздан кийин (эгер болсо, акыркы сүннөт окулгандан...   # namazdan kiyin tasbih  # tasbih aytuu parz  # zikir namazdan kiyin  # kunoolordon achyluu  # allaһka tasbih      📅  2026-ж., 25-октябрь [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/namazdan-sonra-yapilan-tesbihatin-fazileti)               ❓  Question

## [Бай мусулмандар бейиштин жогорку даражаларына жетиштиби?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/varlikli-muslumanlar-cennetin-yuksek-derecelerini-aldilar-mi)

🏛️  Ханафи     📗  Ruling   Урматтуу бир тууганым, сиз сураган бул суроону Аср-ы Саадат (Пайгамбар заманы) учурунда эле жакыр сахабалар Пайгамбарыбызга (с.а.в.) беришкен. Бул маселени Куран жана Сүннөт алкагында төмөнкүчө түшүндүрүп берели: Бейиштеги жогорку даражалар байлыкка же жакырчы...   # бейиштин даражалары  # исламдагы байлык жана кедейлик  # такыбалык жана ыклас  # садака жана сооп  # кедей сахабалар      📅  2026-ж., 25-октябрь [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/varlikli-muslumanlar-cennetin-yuksek-derecelerini-aldilar-mi)               ❓  Question

## [Үй-бүлөдө адилетсиздиктер болсо, эмне кылышыбыз керек?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/aile-icinde-haksizliklar-varsa-buna-ne-yapmaliyiz)

🏛️  Ханафи     📗  Ruling   Урматтуу бир тууганым, үй-бүлөдө орун алган адилетсиздиктерге байланыштуу сурооңузга кылдаттык менен жооп берүүгө аракет кылалы. Ислам дини үй-бүлөлүк байланыштардын бекем болушуна, өз ара сүйүү, сый-урмат жана адилеттүүлүккө негизделишине чоң маани берет. Ыйы...   # үй-бүлөдөгү адилетсиздик ислам  # исламдагы үй-бүлө укуктары  # үй-бүлөдөгү сабыр жана адилеттүүлүк  # үй-бүлөлүк маселелерди чечүү  # туугандардын укуктары ислам      📅  2026-ж., 24-октябрь [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/aile-icinde-haksizliklar-varsa-buna-ne-yapmaliyiz)               ❓  Question

## [Кыямат күнү Раббибиз кулдарынан кантип эсеп алат?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/hesap-gununde-rabbimiz-nasil-kullardan-hesap-soracaktir)

🏛️  Ханафи     📗  Ruling   Урматтуу бир тууганым, Алейкум ассалам ва рахматуллохи ва барокатух. Кыямат күнү – адилеттүүлүк толук орун ала турган, эч кимге кичине да болсо адилетсиздик жасалбай турган ыйык күн. Ханафий мазхабынын усулуна жана Ахли сүннөт акыйдасына ылайык, Алла Таала кул...   # эсеп күнү  # амал дептери  # кыямат күнү  # исламда эсеп берүү  # акырет жашоосу      📅  2026-ж., 24-октябрь [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/hesap-gununde-rabbimiz-nasil-kullardan-hesap-soracaktir)               ❓  Question

## [Heavy metal же рок музыка угуу жаизбы?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/heavy-metal-muzigi-veya-rock-muzigi-dinlemek-caiz-mi)

🏛️  Ханафи     📗  Ruling   Урматтуу бир тууган, Ислам дининде жана сиз карманган Ханафий мазхабында бир нерсенин адал же арам болушу анын өзүнө, мазмунуна жана адамдын рухуна, иш-аракеттерине тийгизген таасирине жараша болот. Музыкага карата негизги эреже да ушул. Heavy metal же рок муз...   # музыка угуу арамбы  # исламда рок музыка  # хеви-метал угууга болобу  # музыканын шариаттагы өкүмү  # музыканын жан дүйнөгө таасири      📅  2026-ж., 24-октябрь [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/heavy-metal-muzigi-veya-rock-muzigi-dinlemek-caiz-mi)               ❓  Question

## [Эмне үчүн Аллах жыныстык катнашты арам кылган?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/allah-neden-escinsel-iliskiyi-haram-kilmis)

🏛️  Ханафи     📗  Ruling   Урматтуу бир тууганым, Аллахтын саламы жана ырайымы сизге болсун. Сиздин бул сурооңуз Исламдын адам табиятына (фитратына) жана коомдук тартипке берген маанисин түшүнүү үчүн баалуу. Ханафий мазхабы жана жалпы ислам укугу боюнча, бул тыюунун негизги сырларын төм...   # исламда гомосексуализм өкүмү  # эмне үчүн гомосексуализм арам  # фитратты сактоо мааниси  # тукумду сактоо хикматы  # исламдагы үй-бүлө баалуулуктары      📅  2026-ж., 24-октябрь [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/allah-neden-escinsel-iliskiyi-haram-kilmis)               ❓  Question

## [Утека, б.а. азат кылынгандар намазы хадистерде кезигеби?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/uteka-yani-azatlilar-namazi-hadislerde-gecer-mi)

🏛️  Ханафи     📗  Ruling   Урматтуу балам, сен сураган "Утека намазы" (Азат кылынгандар намазы) Пайгамбарыбыздан (с.а.в.) сахих санжар менен жеткен негизги хадис булактарыбызда (Кутуби Ситта сыяктуу) орун алган эмес. Хадис аалымдарынын басым көпчүлүгү бул намаздын окулуш тартиби жана ка...   # утека намазы  # ойдон чыгарылган хадистер  # диндеги бидъат  # нафил намаздар  # азаттылар намазы      📅  2026-ж., 24-октябрь [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/uteka-yani-azatlilar-namazi-hadislerde-gecer-mi)               ❓  Question

## [Пайгамбарлардын тукум куучулук тартиби жана келиши боюнча маалымат бере аласызбы?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/peygamberlerin-soy-agaci-ve-gelis-sirasi-hakkinda-bilgi-verir-misiniz)

🏛️  Ханафи     📗  Ruling   Урматтуу бир тууганым, салам алейкум ва рахматуллах. Улуу Аллах адамзатты агартуу жана туура жол көрсөтүү үчүн Адам атадан (ага Аллахтын саламдары болсун) Пайгамбарыбыз Мухаммед Мустафага (саллаллаху алейхи ва саллам) чейин сансыз пайгамбарларды жөнөткөн. Кура...   # пайгамбарлардын санжырасы  # пайгамбарлардын кезеги  # курандагы пайгамбарлар  # пайгамбарлар тарыхы  # пайгамбарлардын ысымдары      📅  2026-ж., 23-октябрь [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/peygamberlerin-soy-agaci-ve-gelis-sirasi-hakkinda-bilgi-verir-misiniz)               ❓  Question

## [Ханефи жана Шафии аср намазынын эсептөөлөрүнүн ортосундагы айырмачылык эмнеде?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/hanefi-ve-safi-ikindi-asr-hesaplamasi-arasindaki-fark-nedir)

🏛️  Ханафи     📗  Ruling   Ассаламу алейкум ва рахматуллоху ва баракятуху, кымбаттуу бир тууганым. Аср намазынын убактысынын кириши боюнча Ханефи жана Шафиий мазхабдарынын негизги айырмасы – бул нерсенин көлөкөсүнүн өлчөмүнө карата колдонулган ыкмадан келип чыгат: 1. Шафиий мазхабы (жан...   # аср намаз убактысы  # ханафи шафи айырмасы  # аср аввал аср сани  # екинти намазы качан  # көлөкө узундугу намаз      📅  2026-ж., 23-октябрь [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/hanefi-ve-safi-ikindi-asr-hesaplamasi-arasindaki-fark-nedir)               ❓  Question

## [Азанчылык кантип аткарылат?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/muezzinlik-nasil-yapilir)

🏛️  Ханафи     📗  Ruling   Ва алейкум ассалам ва рахматуллохи ва баракатуху. Азанчылык – мусулмандарды ибадатка чакырган жана Пайгамбарыбыздын (с.а.в.) мактоосуна татыган өтө ардактуу кызмат. Сүйүктүү Пайгамбарыбыз бир хадисинде мындай деген: "Азанчылар кыямат күнү адамдардын бою эң узу...   # азанчылык кандай кылынат  # азан айтуунун эрежелери  # коомат айтуу  # азанчынын пазилети  # исламда азанчылык      📅  2026-ж., 23-октябрь [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/muezzinlik-nasil-yapilir)               ❓  Question

## [Аллага ыйман келтирбөө жазасынын себеби эмне үчүн түбөлүктүү тозокто калуу болуп саналат?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/allaha-iman-etmemenin-cezasi-neden-ebedi-cehennemde-kalmaktir)

🏛️  Ханафи     📗  Ruling   Кадырлуу бир тууганым, Сурооңуз адам акыл-эси жана жүрөгү эң көп кызыккан, хикметин түшүнүүгө аракет кылган терең маселелердин бири. Алла Тааланын адилеттиги жана ырайымы алкагында бул маселени Куран жана Сүннөт жарыгында төмөнкүчө жыйынтыктай алабыз: Бир кылм...   # түбөлүк тозок  # каапырлыктын жазасы  # аллахтын адилеттүүлүгү  # эмне үчүн түбөлүк азап  # исламдагы күпүрлүк      📅  2026-ж., 22-октябрь [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/allaha-iman-etmemenin-cezasi-neden-ebedi-cehennemde-kalmaktir)               ❓  Question

## [Аяз ата барбы?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/noel-baba-var-mi)

🏛️  Ханафи     📗  Ruling   Балам, Ислам ишенимине ылайык, Аяз ата фигурасы реалдуу бар болгон нерсе эмес; ал маданий бир уламыштан гана турат. Ислам ишениминин негизи – таухид, б.а. Алланын жалгыздыгы. Исламда ырыскы берүүчү, дубаларды угуучу жана муктаждыктарды чечүүчү бир гана Алла Та...   # исламда аяз ата  # аяз ата барбы  # ислам акыйдасы  # балдарды тарбиялоо  # тоохид жана ырыскы      📅  2026-ж., 22-октябрь [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/noel-baba-var-mi)               ❓  Question

## [Сехив саждасы кайсы учурларда керек жана кантип жасалат?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/sehiv-secdesi-hangi-durumlarda-gerekir-ve-nasil-yapilir)

🏛️  Ханафи     📗  Ruling   Урматтуу бир тууганым, Ханифи мазхабы боюнча сехив саждасы; намаздын парздарынын бири жаңылыштык менен (унутуп же жаңылтып) кечиктирилгенде же важиптеринин бири ташталганда же кечиктирилгенде жасалышы важип болгон толуктоочу сажда. Атайылап жасалган каталарда ...   # саждаи сахв  # саждаи сахв кантип кылынат  # намаздагы каталар  # саждаи сахв качан кылынат  # ханафи мазхабы намаз      📅  2026-ж., 22-октябрь [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/sehiv-secdesi-hangi-durumlarda-gerekir-ve-nasil-yapilir)               ❓  Question

## [Sapar namazynyñ ökmöndörü jana кыскартуу шарттары кандай?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/yolculukta-seferi-namaz-hukumleri-ve-kisaltma-sartlari-nelerdir)

🏛️  Ханафи     📗  Ruling   Ырайымдуу жана Мээримдүү Аллахтын ысымы менен. Урматтуу бир тууганым, Улуу Раббибиз динибизде жеңилдикти негиз кылган жана сапардагы пенделерине өзгөчө бир сыйлык берген. Куран-Каримде мындай деп айтылат: "Жер жүзүндө сапарга чыкканыңарда... намазды кыскартууң...   # мусапыр намазы  # намазды кыскартуу  # сапардагы намаз  # каср намазы  # сапар шарттары      📅  2026-ж., 22-октябрь [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/yolculukta-seferi-namaz-hukumleri-ve-kisaltma-sartlari-nelerdir)               ❓  Question

## [Гусул даараттын парздары жана сүннөттөрү эмнелер?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/gusul-abdestinin-farzlari-ve-sunnetleri-nelerdir)

🏛️  Ханафи     📗  Ruling   Ва алейкум ассалам, урматтуу бир тууганым. Аллахым ибадаттарыбызды жана тазалыгыбызды кабыл кылсын. Ханифий мазхабы боюнча гусул (толук жуунуу) дааратынын парздары жана сүннөттөрү төмөнкүлөр: Гусулдун парздары (3): 1. Оозду чайкоо (Мазмаза): Ооздун ичин, тамак...   # гусул алуу тартиби  # гусулдун парздары  # гусулдун сүннөттөрү  # толук даарат алуу  # исламдагы тазалык эрежелери      📅  2026-ж., 22-октябрь [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/gusul-abdestinin-farzlari-ve-sunnetleri-nelerdir)               ❓  Question

## [Адамды азгынчылыкка эмнелер алып келет?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/insani-aldanmaya-goturen-sebepler-nelerdir)

🏛️  Ханафи     📗  Ruling   Ырайымдуу, Боорукер Аллахтын аты менен. Урматтуу бир тууганым, Адамзаттын бул дүйнөдөгү сыноосундагы эң чоң коркунучтардын бири – бул "азгырылуу" (гурр) жана чындыктан алыстоо. Ислам аалымдары Куран Карим жана Сүннөт-и Сания жарыгында адамды азгынчылыкка алып ...   # адамды алданууга алып келген себептер  # дүйнө жашоосунун азгырыгы  # шайтандын айла-амалдары жана азгырыктары  # акыретти унутуунун кесепеттери  # исламдагы текебердик жана алдануу      📅  2026-ж., 22-октябрь [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/insani-aldanmaya-goturen-sebepler-nelerdir)               ❓  Question

## [Чүштүк (духа) намазы качан окулат жана анын пазилети кандай?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/kusluk-duha-namazi-ne-zaman-kilinir-ve-fazileti-nedir)

🏛️  Ханафи     📗  Ruling   Урматтуу перзентим, Чүштүк (Духа) намазы Роббибизге болгон шүгүрүбүздүн бир белгиси катары окулуучу абдан берекелүү напил намаз болуп саналат. Ханафи мазхабынын негиздерине ылайык бул намаз тууралуу төмөнкүлөр айтылат: Убактысы Качан? Чүштүк намазынын убактысы...   # духа намазы  # духа намазынын убактысы  # духа намазынын пазилети  # духа намазы канча рекет  # напил намаздар      📅  2026-ж., 22-октябрь [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/kusluk-duha-namazi-ne-zaman-kilinir-ve-fazileti-nedir)               ❓  Question

## [Ыймандын негиздерин түшүндүрүп бересизби?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/soru-imanin-esaslarini-anlatir-misiniz-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-kaynak)

🏛️  Ханафи     📗  Ruling   Урматтуу бир тууганым, Раббибиз жүрөгүбүздү ыйман нуру менен жарык кылсын жана бизди туруктуулукка бекемдесин. Ислам дининин негизи болгон ыймандын негиздерин, Ханафий мазхабынын ишеним багыты болгон Матуридийлик түшүнүгү жана классикалык фикх булактарыбыздын ...   # ыйман негиздери  # ыйман шарттары  # ыйман деген эмне  # ханафи мазхабы акыйдасы  # исламдагы ыйман      📅  2026-ж., 22-октябрь [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/soru-imanin-esaslarini-anlatir-misiniz-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-kaynak)               ❓  Question

## [Бул түш жооруу боюнча суроо. Ислам булактарына (Ибн Сирин, Наблуси ж.б.) таянып, жакшылыкка жооруп, кубанычтуу жана эскертүүчү тилде чечмелеңиз. Түш көргөн адамга руханий кеңештер бериңиз. Так сүйлөөдөн алыс болуңуз (Аллах билет). Түш көргөн адам төмөнкүлөрдү көрдү: Түшүндө көп адамды көрүү, агам менен урушуп жатканымды көрүү](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/bu-bir-ruya-tabiri-istegidir-islami-kaynaklara-ibn-i-sirin-nablusi-vb-gore-hayra)

🏛️  Ханафи     📗  Ruling   Бисмиллахир Рохмаанир Рохиим. Урматтуу бир тууганым, түшүңүз жакшылыкка болсун. Көргөн түшүңүздү ислам аалымдарынын (Ибн Сирин жана Наблуси сыяктуу) ыкмасы боюнча жана Ханафий мазхабынын тарбиясы менен мындайча чечмелесек болот: Түшүндө көп адамды көрүү, адатт...   # исламий түш жоруу  # түшүндө көп эл көрүү  # түшүндө агасы менен урушуу  # ибн сирин түш жоруулары  # түш жоруу китеби      📅  2026-ж., 22-октябрь [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/bu-bir-ruya-tabiri-istegidir-islami-kaynaklara-ibn-i-sirin-nablusi-vb-gore-hayra)               ❓  Question

## [Суроо: Багымдат намазында кайсы дубалар окулат?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/soru-sabah-namazinda-hangi-dualar-okunur-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-kayn)

🏛️  Ханафи     📗  Ruling   Уа алейкум ассалам уа рахматуллаһ, Урматтуу бир тууганым, Алла таала ибадаттарыңызды кабыл кылсын. Багымдат намазы – сүннөтү менен да, парзы менен да мүминдин күндү бейпилдик менен башташын камсыз кылган мүбарек ибадат. Ханафи мазхабынын фикх китептерине (миса...   # багымдат намазы дубалары  # ханафи мазхабы багымдат намазы  # намазда окулуучу дубалар  # субханака дубасы  # багымдат намазы кандай окулат      📅  2026-ж., 21-октябрь [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/soru-sabah-namazinda-hangi-dualar-okunur-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-kayn)               ❓  Question

## [Суроо: Акşam (кечки) намазында кайсы дубалар окулушу керек?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/soru-aksam-namazinda-hangi-dualar-okunmali-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-ka)

🏛️  Ханафи     📗  Ruling   Ассаламу алейкум ва рахматуллах, Кадырлуу бир тууганым, акşam намазында окула турган дубалар намаздын рукндарына жана сүнөттөрүнө жараша өзгөрөт. Ханафи мазхабынын кадырлуу фикх булактары болгон "ал-Хидая" жана Ибн Абидиндин "Раддул-мухтар" эмгектеринде айтылг...   # шам намазы дубалары  # ханафи мазхабы намаз  # намазда окулуучу дубалар  # шам намазын окуу тартиби  # субханака дубасы      📅  2026-ж., 21-октябрь [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/soru-aksam-namazinda-hangi-dualar-okunmali-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-ka)               ❓  Question

## [Суроо: Атеист деген эмне?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/soru-ateist-nedir-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-kaynaklarini-hanefi-icin-el)

🏛️  Ханафи     📗  Ruling   Урматтуу бир тууганым, алейкум ассалам ва рахматуллах. Атеист сөзү тилдик мааниде «Кудайды тааныбаган» дегенди билдирет. Ислам терминологиясында жана фикх адабиятында бул түшүнүк так мааниде «зындык», «мүлхид» же «дөөрөчү (дэхрий)» терминдери менен туюнтулат. ...   # атеист деген эмне  # исламдагы атеизм  # аллахты танган адам  # ислам дини  # атеисттер куранда      📅  2026-ж., 21-октябрь [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/soru-ateist-nedir-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-kaynaklarini-hanefi-icin-el)               ❓  Question

## [Суроо: Сүйүү деген эмне?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/soru-ask-nedir-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-kaynaklarini-hanefi-icin-el-me)

🏛️  Ханафи     📗  Ruling   Бисмиллахиррахманиррахим. Урматтуу уулум, ислам ой жүгүртүүсүндө жана фикх салтыбызда "сүйүү" (ашк) түшүнүгү жүрөктүн абалы катары да, адеп-ахлактык жана укуктук натыйжалары бар сезим катары да каралган. Сүйүү – эң жөнөкөй сөз менен айтканда, бир жандыкка кара...   # исламдагы суйуу  # аллага болгон суйуу  # мухаббат  # ышк  # исламий сезимдер      📅  2026-ж., 21-октябрь [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/soru-ask-nedir-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-kaynaklarini-hanefi-icin-el-me)               ❓  Question

## [Суроо: Пайгамбарыбыз Мухаммеддин (САВ) өмүр баянын баяндаңыз.](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/soru-hz-muhammed-hayatini-anlat-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-kaynaklarini)

🏛️  Ханафи     📗  Ruling   Бисмиллахир-Рахманир-Рахим. Ааламдардын Раббиси Аллахка мактоо, Анын кулу жана элчиси болгон Пайгамбарыбыз Мухаммед Мустафага (САВ), анын үй-бүлөсүнө жана сахабаларына салам-салават болсун. Урматтуу уулум, эки дүйнө Сардары Пайгамбарыбыз Мухаммеддин (САВ) өмүр...   # мухаммед пайгамбардын өмүрү  # сира  # ислам тарыхы  # ханафи мазхабы  # пайгамбардын өмүр баяны      📅  2026-ж., 21-октябрь [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/soru-hz-muhammed-hayatini-anlat-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-kaynaklarini)               ❓  Question

## [Кимге зекет берүгө болот?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/soru-kime-zekat-verilebilir-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-kaynaklarini-hane)

🏛️  Ханафи     📗  Ruling   Құрметті қарыңыз, Аллаһтың сәлемі, рахабы және берекеті болсын. Зекет — Исламдын бес негізгі қағидаларынын бири, ол мүлктерді тазалауга жана жалпы адамзаттык әділеттүүлүк жүргөнүнө жардам берүүгө чейинки чоң мааниге ээ.   # кимдерге зекет берилет  # зекет алуучулар  # ханафий мазхабы боюнча зекет  # зекеттин мааниси  # зекет кимге берилет      📅  2026-ж., 21-октябрь [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/soru-kime-zekat-verilebilir-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-kaynaklarini-hane)               ❓  Question

## [Суроо: Кәрахат деген эмне?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/soru-kerahat-nedir-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-kaynaklarini-hanefi-icin-e)

🏛️  Ханафи     📗  Ruling   Уа алейкум ассалам уа рахматуллахи уа баракатух. Ханафи фикхинде кәрахат – бир иштин арам болбогону менен, аны аткарбоо кааланган, жактырылбаган абалды билдирет. Башкача айтканда, бир амал арам даражасына жетпегени менен, аны аткарбоо сооптуураак болгон абал. ...     📅  2026-ж., 21-октябрь [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/soru-kerahat-nedir-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-kaynaklarini-hanefi-icin-e)               ❓  Question

## [Ишенүү муктаждыгы тубаса болобу?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/inanmak-ihtiyaci-dogustan-midir)

🏛️  Ханафи     📗  Ruling   Урматтуу бир тууганым, Ишенүү муктаждыгы, ооба, инсанга тубаса берилген. Ислам ишенимине ылайык ар бир адам Алланы танууга жана Ага бой сунууга ыктаган таза бир фитрат менен дүйнөгө келет. Улуу Алла Курани Каримде Араф сүрөсүнүн 172-аятында (Элест безми) Адамд...     📅  2026-ж., 21-октябрь [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/inanmak-ihtiyaci-dogustan-midir)               ❓  Question

## [Кудай түшүнүгү логиканын алкагында тынымсыз карама-каршылыктарга айланып кетеби?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/tanri-kavrami-mantik-cercevesinde-surekli-celiskilere-donusuyor)

🏛️  Ханафи     📗  Ruling   Урматтуу бир тууганым, Акылдын Кудай түшүнүгүндө карама-каршылыкка кабылышы Жаратканды чектелген адам акылы жана жаратылыштын өлчөмдөрү менен түшүнүүгө аракет кылуусунан келип чыгат. Имам Азам Абу Ханифа жана Ханафи-Матуриди келам салты боюнча, адам акылы Жара...     📅  2026-ж., 21-октябрь [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/tanri-kavrami-mantik-cercevesinde-surekli-celiskilere-donusuyor)               ❓  Question

## [Сагыз чайноо орозону бузабы?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/soru-sakiz-cignemek-orucu-bozar-mi-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-kaynaklari)

🏛️  Ханафи     📗  Ruling   Ассаламу алейкум ва рахматуллахи ва баракатух. Ханифий мазхабы боюнча, сагыз чайноо орозону бузабы же бузбайбы деген маселеде аалымдар арасында ар кандай пикирлер бар. Бул маселени Куран жана Сүннөт нурунда, Ханифий мазхабынын классикалык булактарына таянып тү...   # сагыз чайноо орозону бузабы  # орозону бузуучу нерселер  # ханафи мазхабы боюнча орозо  # рамазан орозосу  # орозонун өкүмдөрү      📅  2026-ж., 21-октябрь [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/soru-sakiz-cignemek-orucu-bozar-mi-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-kaynaklari)               ❓  Question

## [Белоктордын пайда болуы үчүн башка белоктордун болушу шартпы?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/proteinlerin-meydana-gelmesi-icin-baska-proteinlerin-var-olmasi-mi-gerekir)

🏛️  Ханафи     📗  Ruling   Урматтуу бир тууганым, ассаламу алейкум. Бул суроо заманбап илимди да, ааламдагы улуу илахий тартипти да түшүнүүбүз үчүн абдан баалуу. Илимий жактан белоктор синтезделиши үчүн ДНК, РНК жана атайын ферменттер (белоктор) сыяктуу көптөгөн татаал түзүлүштөрдүн бир...   # белоктордын келип чыгышы  # жашоонун башталышы  # жаратылыш теориясы  # ислам жана илим  # аллахтын жаратуусу      📅  2026-ж., 21-октябрь [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/proteinlerin-meydana-gelmesi-icin-baska-proteinlerin-var-olmasi-mi-gerekir)               ❓  Question

## [Окуяларды, жаратылыстарды үстүрт баалоо аларды туура эмес түшүнүүгө алып келиши мүмкүнбү? Каайнатта байкалган кемчиликсиз ишмердүүлүктү кантип баалоо керек?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/hadiseleri-varliklari-yuzeysel-olarak-degerlendirmek-onlari-yanlis-algilamaya-se)

🏛️  Ханафи     📗  Ruling   Урматтуу бир тууганым, Окуяларды жана жаратылыштарды жөн гана тышкы көрүнүшү менен, б.а. үстүртөн баалоо албетте чоң жаңылыштыкка алып келет. Инсан көргөн көрүнөө парданын артындагы хикметти, максатты жана ыйык өнөрдү көөй албаса, каайнаттагы улуу чындыкты кол...   # окуяларды сырткы кароо  # ааламдагы кемчиликсиз иш  # терең ой жүгүртүүнүн мааниси  # куран аяттары  # ыйманды жана марифатты көбөйтүү      📅  2026-ж., 21-октябрь [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/hadiseleri-varliklari-yuzeysel-olarak-degerlendirmek-onlari-yanlis-algilamaya-se)               ❓  Question

## [Суроо: Бай болуу үчүн кайсы дубаны окушум керек?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/soru-zengin-olmak-icin-hangi-duayi-okumaliyim-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih)

🏛️  Ханафи     📗  Ruling   Урматтуу бир тууганым, салам жана дуба менен. Сиздин суранычыңыз боюнча, Ханафий фикхинин негизги принциптери жана Исламдын жалпы адеп-ахлак принциптеринин алкагында сурооңузга жооп берем. Исламда ырыскы берүүчү – Аллах (Зарият, 58). Байлык же кенен ырыскы сур...   # бай болуу үчүн дуба  # ырыскы дубасы  # исламда эмгек  # халал табуу  # береке дубасы      📅  2026-ж., 20-октябрь [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/soru-zengin-olmak-icin-hangi-duayi-okumaliyim-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih)               ❓  Question

## [Суроо: Төлөй турган зекеттин өлчөмү канча?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/soru-vermem-gereken-zekat-miktari-ne-kadar-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-ka)

🏛️  Ханафи     📗  Ruling   Бисмиллахир Рохманир Рохийм. Урматтуу бир тууганым, зекет – Исламдын беш түркү מיטтеринин бири, мал-мүлктү тазалоо жана берекелөө үчүн себепчи болот. Ханафий мазхабы боюнча зекеттин өлчөмү жана өкүмдөрү төмөнкүчө жалпыланат: Зекет парз болушу үчүн негизги шарт...   # зекет өлчөмү  # зекет кантип берилет  # нисап өлчөмү  # зекет эсептөө  # зекеттин шарттары      📅  2026-ж., 20-октябрь [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/soru-vermem-gereken-zekat-miktari-ne-kadar-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-ka)               ❓  Question

## [Мусулман ким?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/musluman-kimdir)

🏛️  Ханафи     📗  Ruling   Урматтуу бир тууганым, ассаламу алейкум ва рахматуллах. Мусулман, сөзмө-сөз маанисинде Аллахка жана Ислам динине моюн сунган адам дегенди билдирет. Шарият термининде болсо, Исламдын ишеним негиздерин жүрөгү менен тастыктап, тили менен икрар кылган жана анын өк...   # мусулман ким  # мусулман деген эмне  # мусулман болуунун шарттары  # ислам динине ишенүү  # аллахка баш ийүү      📅  2026-ж., 20-октябрь [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/musluman-kimdir)               ❓  Question

## [Илимпоздор Алланын бар экенин дүйнөдө жакшылык болсун деп гана жакташат деген көз карашка кандай жооп берсе болот?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/bilim-adamlari-allahin-varligini-dunyada-iyilik-olsun-diye-savunmaktadirlar-iddi)

🏛️  Ханафи     📗  Ruling   Урматтуу перзентим, бул жоромол чындыкты тек гаа социалдык пайдага гана келип такайт, бул түп тамырынан бери ката. Алланын бар экендиги адамдардын Ага муктаждыгынан же дүйнөдө тартип орнотуу каалоосунан көз каранды эмес, абсолюттүү жана объективдүү чындык. Хан...   # аллахтын бар экендиги  # илим жана ыйман  # акыл менен аллахтын бар экенин далилдөө  # ааламдагы тартип  # жаратуучу      📅  2026-ж., 20-октябрь [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/bilim-adamlari-allahin-varligini-dunyada-iyilik-olsun-diye-savunmaktadirlar-iddi)               ❓  Question

## [Көмүртек жерде жок болсо да, адамда кантип пайда болот?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/karbonun-toprakta-olmadigi-halde-insanda-olmasi-nasil-aciklanabilir)

🏛️  Ханафи     📗  Ruling   Саламу алейкум, уулум, Биринчиден, заманбап илимий маалыматтар көмүртектин жерде (органикалык заттар, көмүр жана ар кандай бирикмелер түрүндө) көп санда кездешерин тастыктайт. Бирок, сиздин сурооңузду адамдын жаратылышындагы акылмандык жана Куран-и Керимдин ая...   # адамдын топурактан жаратылышы  # адамдын келип чыгышы исламда  # көмүртектин адамда болушу  # курандагы жаратылыш түшүндүрмөлөрү  # адам жаралган зат      📅  2026-ж., 20-октябрь [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar/karbonun-toprakta-olmadigi-halde-insanda-olmasi-nasil-aciklanabilir)

### 📱  Have an Islamic Question?

Ask scholars 24/7 directly and for free through our mobile app.

[▶ Ask via Mobile App](https://play.google.com/store/apps/details?id=com.troya.duavenamazvakti&hl=ky)


## Sıkça Sorulan Sorular ve Cevaplar

### Ширк деген эмне жана ширктердин түрлөрү кандай?

Бисмиллахир Рохманир Рохийм. Урматтуу бир тууганым, сиз Ханафий мазхабынан экениңизди эске алып, сурооңузга Куран жана Сүннөт нурунда, мазхабыбызга ылайыктуу түрдө жооп берүүгө аракет кылам. Алла Таала сөздөрүбүздү акыйкатка дал кылсын. Ширк деген эмне? Ширк – Аллахка шерик кошуу дегенди билдирет. Бул эң чоң күнөө болуп саналат жана Аллах кечирбей турган жалгыз күнөө. Алла Таала Куранда мындай дейт: "Чынында, Аллах Өзүнө шерик кошулганды кечирбейт. Ага чейинки (күнөөлөрдү) болсо, каалаган пендеси үчүн кечирет." (Ниса сүрөсү, 48-аят) Ширк – Аллахтын затында, сыпаттарында же иш-аракеттеринде Ага тең же теңдеш бир затты кабыл алуу. Бул Аллахтын бирдигин (тахвидди) тангандык болуп саналат. Ширктин Түрлөрү Кандай? Ширк, жалпысынан, эки негизги бөлүмгө бөлүнөт: 1. Ширк-и Акбар (Чоң Ширк): Бул адамды Ислам дининен чыгарып салуучу, Аллахтын затына же сыпаттарына тең эч кандай зат жок экенин анык билип, кабыл алганы менен, жаратуу, ырыскы берүү, башкаруу сыяктуу маселелерде Аллахтан башка бирөөгө баш ийүү же андан жардам суроо сыяктуу аракеттер менен пайда болгон ширк түрү. Мындай ширк, амалдардын текке кетишине себеп болот. Рубубият Ширки: Аллахтын жаратуучулугу, ырыскы берүүчүлүгү, иштерди башкаруусу сыяктуу маселелерде Андан башканы да ушул сыпаттарда көрүү же Аны менен бирге башкалардын да бийлик ээси экенине ишенүү. Улухият Ширки: Аллахка сыйынгандай эле, Андан башкага да сыйынуу, дуба кылуу, курмандык чалуу, назр кылуу сыяктуу аракеттер менен Аллахка шерик кошуу. Бул эң кеңири таралган жана эң коркунучтуу ширк түрү. Ысым жана Сыпат Ширки: Аллахтын ысымдары жана сыпаттарында Ага теңдеш заттар бар экенин кабыл алуу же Аллахтын ысымдарын жана сыпаттарын башкаларга берүү. 2. Ширк-и Асгар (Кичинекей Ширк): Бул адамды динден чыгарбаса да, соопту азайтуучу же амалдарды текке кетирүүчү ширк түрү. Көбүнчө рийа (көрсөтүүчүлүк) менен байланышкан ширк түрү. Рийа (Көрсөтүүчүлүк): Бир ибадатты же жакшы амалды, Аллахтын ыраазычылыгы үчүн эмес, адамдардын мактоосун алуу, алкыш топтоо сыяктуу дүйнө-мүлк максаттарында аткаруу. Пайгамбарыбыз (саллаллаху алейхи ва саллам) бул тууралуу мындай деген: "Үммөтүм үчүн эң көп корккон нерсем – кичинекей ширк (рийа)." Сахабалар сурашты: "О, Аллахтын Элчиси, кичинекей ширк деген эмне?" Пайгамбар мындай деди: "Рийа. Кыямат күнү Аллах пенделерине: 'Амалдарыңарды ким үчүн кылдыңар? Карагыла, ошол адамдардан өз соопторуңарды тапкыла!' дейт." (Хадис-и шариф) Ширктен алыс болуу, Аллахтын ыраазычылыгына жетүүнүн жана бейишке кире алуунун жалгыз жолу. Аллахтын бирдигине (тахвидге) ишенүү жана тек гана Ага сыйынуу – момундуктун негизи. Алла баарыбызды ширктен сактасын. Вассалам.

### Жабынсыз (хижабсыз) сыйыну (ибадат) барбы?

Ханифий мазхабы боюнча, жабынсыз (хижабсыз) сыйынуу, намаз сыяктуу дене менен аткарылуучу сыйынуларда жарактуу эмес. Намаз – бул Алланын алдына чыгуу болгондуктан, адепке ылайык аткарылышы керек. Бул адепке ылайык, Ханифий мазхабы боюнча эркектин аврат жери – киндиги менен тизесинин ортосу. Ал эми аялдын аврат жери – бети, колдору жана буттарынан башка бүт денеси. Намазда бул аврат жерлерди жабуу – фарз. Эгер намаз окуган адам бул аврат жерлерди жаппай намаз окуса, намазы жарактуу болбойт. Демек, жабынсыз (хижабсыз) сыйынуу, башкача айтканда намаз, Ханифий мазхабы боюнча жарактуу эмес. Бирок, жабынуунун (хижаб кийүүнүн) тек гана намаз менен чектелбестигин, күнүмдүк жашоодо да мусулман аялдардын Алланын буйругу боюнча жабынуусу (хижаб кийүүсү) керектигин да белгилеп кетүү зарыл. Бул маселеде Куран Каримде жана Сүннөт-и Санийяда ачык далилдер бар. Алла Таала мындай дейт: «О, Пайгамбар! Аялдарыңарга, кыздарыңарга жана момундардын аялдарына айткыла: (сыртка чыкканда) үстүлөрүнө жабынып жүрүшсүн (жоолуктарын жамынышсын). Бул аларды (эркектер тарабынан) таанылып, азапка кабылбоосу үчүн эң ылайыктуу. Алла – Кечиримдүү, Боорукер.» (Ахзаб сүрөөсү, 59-аят) Пайгамбарыбыз (САВ) да жабынуу (хижаб) тууралуу көптөгөн хадистерди айткан. Бул хадистер, жабынуунун фарз экендигин жана аялдардын абийирин коргоодо маанилүү роль ойной тургандыгын ачык-айкын көрсөтүп турат.

### Сапар (саякат) намазынын өкүмдөрү жана кыскартуу шарттары кандай?

Ва алейкум ассалам ва рахматуллахи ва баракятух. Аллахтын саламы, ырайымы жана берекети силерге болсун. Малики мезхеби боюнча сапар намазынын өкүмдөрү жана кыскартуу шарттары тууралуу Куран жана Сүннөт жарыгында төмөнкүдөй маалымат бере алам: Сапар Намазынын Өкүмү: Саякаттап жүргөн мусулмандын фарз намаздарын (бешим, аср, шам, куптан) кыскартып (каср) окуусу рухсат, б.а. важиб эмес. Бирок бул рухсатты колдонуу артыкчылыктуу. Багымдат жана шам намаздары болсо кыскартылбайт. Кыскартуу (Каср) Шарттары: Малики мезхеби боюнча бир адамдын сапарда деп эсептелиниши жана намаздарын кыскарта алышы үчүн төмөнкү шарттардын баары бирге аткарылышы керек: 1. Ниет: Сапарга ниет кылып, үйүнөн чыгуусу. Сапар ниети жок жолго чыкса да сапарда деп эсептелбейт. 2. Аралык: Бара турган аралыктын, кадимки салт боюнча сапар деп эсептелгидей болушу. Малики мезхебинде бул аралык көбүнчө эки күндүк жол деп кабыл алынат. Бул болжол менен 80-85 километрге туура келет. Ханафи жана башка мезхептерде бул аралык ар кандай болушу мүмкүн. 3. Жашаган жери: Өзүнүн туруктуу жашаган жеринен (үйүнөн) чыккан болушу. Үйүнөн, жумуш ордунан же дайыма жашаган жеринен чыгуусу керек. 4. Мөөнөт: Сапардын үзгүлтүксүз үч күн (түнү-күнү) уланышы. Эгер саякатчы бир жерде үч күн же андан көп турууну ниет кылса, сапарда болуу абалы аяктайт жана намаздарын толук окуйт. Бирок, так мөөнөт белгилебестен же үч күндөн аз туруу ниети менен жолун улантса, сапар өкүмү уланат. 5. Макрух эмес сапар: Сапардын харам же макрух себеп менен болбоосу керек. Сапар Намазын Окуу: Сапарда болгон адам, бешим жана аср намаздарын бириктирип (жам кылып) окуй алат (жам-и такдим же жам-и тахир менен). Ошол сыяктуу эле шам жана куптан намаздарын да бириктирип окуй алат. Бешим жана Аср Намазы: Бешим намазын өз убагында окуп, дароо андан кийин аср намазын да окуй алат (жам-и такдим). Же болбосо бешим намазын өз убагында окуп, аср намазынын убактысына чейин кечиктирип, аср убактысы киргенде экөөнү катары менен окуй алат (жам-и тахир). Шам жана Куптан Намазы: Шам намазын өз убагында окуп, дароо андан кийин куптан намазын да окуй алат (жам-и такдим). Же болбосо шам намазын өз убагында окуп, куптан намазынын убактысына чейин кечиктирип, куптан убактысы киргенде экөөнү катары менен окуй алат (жам-и тахир). Ар бир намаздын фарзы эки рекеттен окулат. Мисалы, бешим намазы эки рекет, аср намазы эки рекет, шам намазы үч рекет (кыскартылбайт), куптан намазы болсо эки рекет болуп окулат. Маанилүү Эскертүү: Сапарда болуу абалы аяктаганда, б.а. үч күн же андан көп бир жерде турууну ниет кылганда, намаздар кайрадан толук окула берет. Куран-и Керимде бул тууралуу мындай деп айтылат: "Силер жер жүзүндө сапарда жүргөнүңөрдө намазды кыскартсаңар силерге күнөө жок." (Ниса Сүрөсү, 102-аят) Хадистерде да Пайгамбарыбыз (с.а.в.) сапарда намаздарын кыскартып окуганы риваят кылынган. Аллах сапарларыңарды жакшы жана берекелүү кылсын. Бул тууралуу кененирээк маалыматты Малики мезхебинин фикх китептеринен таба аласыздар. Аллахка аманат болуңуздар.

### Кантип сыйынуум керек?

Урматтуу бир тууганым, Ибадат – бул биздин Раббибизге болгон кулдук милдетибиздин эң жогорку көрүнүшү. Кантип сыйынуу керек деген суроо – жашообуздун эң маанилүү маселелеринин бири. Алла Тааладан кулдук, Ал бизге үйрөткөн жол менен, тактап айтканда, Куран-и Керим жана Пайгамбарыбыз (саллаллаху алейхи ва саллам)дын Сүннөтүнө ылайык аткарылат. Шафиый мазхабынын мүчөсү катары, ушул негизги принциптерге карманып, ибадаттарыңызды аткара аласыз. Негизги Ибадаттар: Намаз: Беш маал парз намазды өз убагында, ыклас жана момундук менен окуу эң маанилүү ибадаттардан болуп саналат. Намаздын шарттарын, рукндарын жана важиптерин үйрөнүп, окууга аракет кылыңыз. Шафиый мазхабы боюнча намаз окуунун кээ бир өзгөчө жагдайлары болушу мүмкүн, аларды билүү үчүн ишенимдүү илимхана китептерине кайрылсаңыз болот. Орозо: Рамазан айында орозо кармоо – парз. Ден соолугуңуздун абалына, сапар сыяктуу себептерге байланыштуу жеңилдиктер бар. Зекет: Белгилүү бир мүлккө ээ болгондордун, муктаж болгондорго берүүгө милдеттүү болгон ибадаты. Кимдер зекет берет жана канча берет деген суроолор боюнча толук маалымат алуу маанилүү. Ажылык: Колунан келген адамдардын өмүрүндө бир жолу Каабаны зыярат кылуусу – парз. Башка Ибадаттар жана Мамилелер: Куран окуу жана ой жүгүртүү: Куран-и Керимди тилават кылуу, маанисин түшүнүүгө аракет кылуу жана анын үстүндө ой жүгүртүү чоң сооп. Дуба кылуу: Ар бир кырдаалда Раббибизге дуба кылуу, Андан жардам суроо, Ага бет алуу – кулдуктун талабы. Зикир жана Тасбих: Алланы зикир кылуу, Аны тасбих кылуу жүрөктөрдү тынчтандырат жана руханий жактан өсүүгө себеп болот. Билим алуу: Диний билимдерди үйрөнүү, адал менен арамды билүү, ибадаттарыбызды туура аткаруу үчүн зарыл. Салих амалдар: Жакшылык кылуу, коңшулук укуктарын сактоо, ата-энеге жакшылык кылуу, жакырларга жардам берүү сыяктуу ар кандай салих амал – ибадат. Маанилүү Жагдайлар: Ниет: Бардык ибадаттарда ниеттин таза болуусу, бир гана Алланын ыраазычылыгын көздөө – негизги шарт. Көрсөтүүдөн алыс болуу: Ибадаттарды көрсөтүүдөн алыс, чын ыкластуулук менен аткаруу керек. Бидъаттардан алыс болуу: Пайгамбарыбыз (саллаллаху алейхи ва саллам) үйрөтпөгөн, кийинчерээк динге кошулган аракеттерден алыс болуу маанилүү. Шафиый мазхабы, ибадаттарда, айрыкча кээ бир майда-чүйдөлөрдө өзүнө таандык өзгөчөлүктөргө ээ болушу мүмкүн. Ошондуктан, намаздын, гусулдун, даараттын, тәйәммүмдүн жана башка ибадаттардын ыкмасын үйрөнүп жатканда мазхабдын фикхий көз караштарын эске алууңуз керек. Унутпаңыз, Алла Таала кулдарынан Өзүн таанууну, Ага баш ийүүнү жана Анын ыраазычылыгын ала турган амалдарды аткарууну каалайт. Эң туурасын Алла билет. Раббим ибадаттарыңызды кабыл кылсын.

### Орузо кармоо парзбы?

Албетте, Ханафий мазхабына ылайык бул сурооңузга Куран жана Сүннөт жарыгында жооп берейин. Орозо кармоо Исламдын беш парзынын бири жана парз болгон ибадат. Ошондуктан, эч кандай жарактуу себеби жок ар бир мусулман үчүн орозо кармоо парз. Куран-и Керимде мындай деп айтылат: «О, ыйман келтиргендер! Силерден мурункуларга парз кылынгандай эле, силерге да орозо парз кылынды. Балким, такыбаа болоорсуңар.» (Бакара сүрөсү, 183-аят) Пайгамбарыбыз (саллаллаху алейхи ва саллам) да орозонун парздыгын көптөгөн хадис-шарифтери менен баяндаган. Мисалы, Жибрийил (алейхиссалам) Исламдын негиздерин сураган белгилүү хадисте орозо да парз катары эскерилген. Ошондуктан, акыл-эси ордунда, балагатка жеткен жана орозо кармоого кудурети жеткен ар бир мусулман үчүн Рамазан айында орозо кармоо – важип. Бирок, оору, сапар, кош бойлуулук же эмизүү сыяктуу жарактуу себептери барлар үчүн орозону кийинкиге калтыруу же фидя берүү сыяктуу жеңилдиктер да бар. Бул жагдайлар үчүн Ханафий мазхабында кенен-кесири өкүмдөр бар.

### Расмий мамлекеттик банктын пайызы арамбы?

Урматтуу бир тууганым, Ханифий мазхабына таандык мусулман катары, расмий мамлекеттик банктар колдонгон пайыз маселеси боюнча сурооңузга Куран жана Сүннөт негизинде жооп бергим келет. Исламда пайыз (риба) такыр тыюу салынган. Куранда көптөгөн аяттарда пайыздан алыс болууга буйрук берилген. Мисалы, Бакара сүрөсүнүн 275-аятында мындай деп айтылат: "Аллах сооданы адал, ал эми пайыздан тыйган." Пайгамбарыбыз (саллаллаху алейхи ва саллам) да хадистеринде пайыз алганды, бергенди, жазганды жана күбө болгонду каргышка калтырган. Бул жалпы өкүм мамлекеттик банктар колдонгон пайыздарга да тиешелүү. Ханифий мазхабында пайыздын арам экендиги боюнча эч кандай талаш жок. Мамлекеттик банктардын иштөөсү, соода ишмердүүлүгү сыяктуу көрүнгөнү менен, негизинде пайыз кирешесин алуусуна байланыштуу бул жагдай жаиз көрүлбөйт. Ошондуктан, расмий мамлекеттик банктардан пайыз менен акча алуу же пайыз менен акча берүү, Ханифий мазхабы боюнча арам болуп саналат. Мындай иштерге баргандарга, мүмкүн болушунча адал жолдорго багыт алуу сунушталат. Аллахтын ыраазычылыгын табуу жолунда жасаган кадамдарыңызда сизге ийгилик каалайм.

### Пайгамбарыбыз (саллаллаху алейхи васаллам) эмнелерди каргыштаган?

Бисмиллахир Рохмаанир Рохиим. Пайгамбарыбыз (саллаллаху алейхи васаллам) каргыштаган куноолор – бул Аллахтын ырайымынан алыстатууга алып келген оор кылмыштар. Мындай аракеттер жеке адамдын да, коомдун да тынчтыгын бузат. Ханафий мазхабы боюнча да бул куноолор арам болуп эсептелет жана алардан алыс болуу зарыл. Куран Карим жана Сүннөт-и Санийада каргышталган кээ бир куноолор төмөнкүлөр: Аллахка ширк келтирүү: Андан башкага сыйынуу же Ага шерик кошуу – эн чон куноо. (Нахл сүрөөсү, 105-аят) Ата-энеге азап берүү жана аларга каршы чыгуу: Аларды таарылтуу, кордоо, баш ийбөө – чон куноолордон. (Исра сүрөөсү, 23-аят) Нажаатсыз адам өлтүрүү: Бир жанды кыюу – Аллахтын алдындагы эн чон кылмыштардын бири. (Маида сүрөөсү, 32-аят) Күмүш (пайыз) жеш жана берүү: Пайыздык бүтүмдөр дүйнөдө да, акыретте да чон зыянга алып келет. (Бакара сүрөөсү, 275-аят) Зина кылуу: Намыс жана абийирге каршы болгон бул чон куноо, коомдун адеп-ахлактык түзүмүн бузат. Уурулук кылуу: Башканын мүлкүн уруксатсыз алуу – кул акысына кол салуу болуп саналат. Жалган күбөлүк берүү: Чындыкты бурмалоо жана башкаларды нажаатсыз айыптоо – чон күнөө. Адамдарга зулумдук кылуу жана алардын укуктарын жеп коюу: Адилетсиз аракеттер жана башкалардын укуктарын тартып алуу каргышталган. Жаман сөз сүйлөө жана ушак таркатуу: Адамдардын ортосун буза турган, аларды таарынткан сөздөрдү сүйлөө арам. Мазактоо жана кемсинтүү: Мусулмандар арасында кек жана душмандык жараткан аракеттерден алыс болуу керек. Өлчөм жана таразада алдоо: Соодада чынчылдык принцибине каршы чыгуу каргышталган. (Мутаффифин сүрөөсү, 1-3-аяттар) Башкалардын абийирине шек келтирүү: Абийирдүү аялдарга жалаа жабуу – эн чон күнөө. (Нур сүрөөсү, 23-аят) Бул куноолор Аллахтын ачуусун келтирген жана Пайгамбарыбыздын (саллаллаху алейхи васаллам) каргыштаган иштеринен. Мусулман мындай аракеттерден алыс болуп, тообо кылып, Аллахтан кечирим суроосу керек. Аллах Таала баарыбызды мындай куноолордон сактасын.

### Адамдарда күнөө жазылуу процесси канча жаштан башталат?

Урматтуу бир тууганым, Адамдарда күнөө жазылуу процесси, Ханафий мазхабы боюнча жана жалпы исламий түшүнүккө ылайык, балагатка жетүү жашына туура келет. Бул жаш, эркектер үчүн көбүнчө 15 жаш чамасында, кыздар үчүн да 15 жаш чамасында же этек кири башталганда белгиленет. Бул жагдайдын негизги далили, Куран Каримде жана Сүннөт-и Сенийеде жайгашкан төмөнкү принцип: «Ар ким өзүнүн тапкан нерсеси менен кепил болот.» (Муззаммил сүрөөсү, 8-аят) Бул аят, адамдын өз иш-аракеттери үчүн жооптуу болоорун билдирет. Балагатка жете элек балдардын болсо али бул жоопкерчиликти көтөрүүгө жетиштүү жетилбегендиги кабыл алынат. Пайгамбарыбыз (саллаллаху алейхи ва саллам)дын бир хадис-и шарифинде да мындай деп айтылган: «Үч адамдан калем көтөрүлгөн: ойгонгончо уктап жаткандан, акылы киргенче жиндиден жана эр жеткенче баладан.» (Тирмизи, Жанаиз, 20; Абу Давуд, Худуд, 22) Бул хадис, балагатка жетүүнүн күнөө жана сооп жазылуусу жагынан бир бурулуш чекити экендигин ачык билдирет. Демек, балагатка жетип, жоопкерчилик жашына жеткенге чейин жасалган каталар же күнөөлөр үчүн адам жоопко тартылбайт. Бирок балагатка жеткенден кийин жасалган иш-аракеттер үчүн да сооп, да күнөө жагынан жооптуу болот. Аллахка аманат болуңуз.

### Чоң күнөөлөр, жети кебаир деген эмнелер?

Албетте, Ханафи мазхабына ылайык, Куран жана Сүннөт нурунда чоң күнөөлөр (кебаир) жөнүндө маалымат берейин. Чоң күнөөлөр – Аллахтын так тыюу салган жана жасалган учурда олуттуу азап убада кылынган күнөөлөр. Алар кичине күнөөлөрдөн айырмаланып, чоңураак кесепеттери бар иш-аракеттер. Чоң күнөөлөрдүн саны боюнча аалымдар арасында ар кандай пикирлер болгону менен, белгилүү болгон жана жалпы кабыл алынган жети чоң күнөө төмөнкүлөр: 1. Аллахка ширк кошуу: Аллахка шерик кошуу – эң чоң күнөө жана кечирилбес жалгыз күнөө. Куран Каримде мындай деп айтылат: "Чындыгында, Аллах Өзүнө шерик кошулганды кечирбейт. Мындан башка күнөөлөрдү каалаган кишилери үчүн кечирет." (Ниса сүрөсү, 48-аят) 2. Адам өлтүрүү: Негизсиз бир адамды өлтүрүү – Исламдагы эң чоң күнөөлөрдүн бири. Куран Каримде бул боюнча катуу эскертүүлөр бар. 3. Сыйкыр (бүбү-бакшылык) кылуу: Сыйкыр, аны жасаганга да, жасаткандарга да чоң күнөө катары кабыл алынат. 4. Намаз окубоо: Намаз – Исламдын негизги түркүктөрүнүн бири. Узүрлүү себепсиз намазды таштоо чоң күнөөлөрдөн. 5. Зына кылуу: Мыйзамсыз мамиле болгон зына, жеке адамга да, коомго да олуттуу зыяндары бар чоң күнөөлөрдөн. 6. Уурулук кылуу: Башканын малын негизсиз алуу – Исламда арам кылынган чоң күнөөлөрдөн. 7. Жалган жерге күбөлүк берүү: Чындыкка каршы күбөлүк берүү – адилеттүүлүккө шек келтирген жана чоң күнөө саналган иш-аракеттерден. Бул саналгандар – чоң күнөөлөрдүн бир гана бөлүгү. Куран жана Сүннөттө дагы көптөгөн чоң күнөөлөр айтылган. Маанилүүсү – бул күнөөлөрдөн алыс болуу жана Аллахтын ыраазычылыгын табууга аракет кылуу. Аллах Тааладан баарыбызды чоң күнөөлөрдөн сактоосун тилейм.

### Арам жол менен иштеген адам менен соода кылууга болобу?

Уа алейкум ассалам уа рахматуллахи уа баракятух. Арам жол менен киреше тапкан адам менен соода кылуунун маселеси, биринчи кезекте, арам кирешенин булагына жана сооданын мүнөзүнө байланыштуу. Ханафий мазхабы боюнча, арам экендиги аныкталган мүлктү сатып алуу-сатууга болбойт. Бирок, адамдын арам жол менен тапкан мүлкүнүн булагы шектүү болсо же арам менен адал аралаш болсо, абал өзгөрүшү мүмкүн. Эгер бир адам арам жол менен акча таап, бирок ошол акча менен адал мүлк сатып алып сатса, бул мүлктүн өзү арам болбосо, аны сатып алуу-сатууда эч кандай зыян болбошу мүмкүн. Бирок бул абал, адамдын арам кирешесин мыйзамдаштыруу дегенди билдирбейт. Куран Каримде мындай деп айтылат: "О, ыйман келтиргендер! Мал-мүлкүңөрдү өз араңарда батыл (арам) жолдор менен жебегиле. Бирок, өз ара ыраазычылыкка негизделген соода болсо, ал башка." (Ниса сүрөөсү, 29-аят) Бул аят, ар кандай акыйкатсыз табышты тыюу салат жана мыйзамдуу сооданын өз ара ыраазычылык менен болоорун билдирет. Пайгамбарыбыз Мухаммад (саллаллаху алейхи уа саллам) да арам кирешеден алыс болуу боюнча көптөгөн хадистерди айткан. Мисалы, "Кимде-ким арам мүлк тапса, аны садака кылса да кабыл болбойт жана андан калганы өзү үчүн тозоктук болот." (Ибн Мажа, Соода, 4) деген. Бул хадис, арам кирешенин өзү жана андан алынган нерселер жөнүндө маанилүү бир эскертүү болуп саналат. Ошондуктан, арам жол менен иштеген адам менен соода кылганда этият болуу керек. Эгер сооданын предмети арам болсо (мисалы, арак сатуу сыяктуу) же адамдын кирешесинин көп бөлүгү арам болсо жана бул абал соодасына да таасир этсе, ал адамдан мүлк алуу же ага мүлк сатуу Ханафий мазхабы боюнча мүмкүн болбошу мүмкүн. Бирок, адамдын шектүү кирешеси болсо да, эгер сизге адал мүлк сатып жатса жана сиз да бул мүлктүн арамдыгына ишенбесеңиз, этияттык менен иликтөө жүргүзүү жана шектенүүлөрдү жоюу маанилүү. Жыйынтыктап айтканда, арам киреше тапкан адамдан, кирешесинин булагы арам болгон мүлктү алуу такыр мүмкүн эмес. Кирешесинин булагы шектүү болсо, ала турган мүлкүңүздүн адал экендигине ынанууңуз керек. Эң жакшысы, арамдан шектелген адамдардан алыс болуу. Алла Таала баарыбызды адал жана арам маселесинде туура жолго салсын.

### Пайгамберлердин агаштар жана өнүгүү тәртиби жөнүндө маалымат бере аласызбы?

Ээ, Пайгамберлердин агаштар жана өнүгүү тәртиби жөнүндө маалымат берүүгө аракет кылаарын. Ислам Пайгамберлери - Алла тарабынан адамдарга жөнөтүлгөн элчилер. Куранга караганда, бардык Пайгамберлер, Адамдан баштап, Исага чейин бир сызык түзөт. Пайгамберлердин өнүгүү тәртиби, Куран жана Хадис булактарына караганда:

### Исламда ниееттин мааниси эмнеде?

Исламда ниеет - жасалган ар бир ибадаттын жана амалдын руху, сооптун жана кабыл алуунун булагы.

### Күтпөгөн нерсе болгондо эмне үчүн субханаллах дейбиз?

Урматтуу бир тууганым, Күтпөгөн кырдаалга туш болгондо «Субханаллах» дегенибиз – Алла Тааланы ар кандай кемчиликтерден аруулоо жана Анын чексиз кудуретин мойнубузга алуу дегенди билдирет. Ханафи мазхабында жана жалпы Ислам салтында бул зикирдин таңданган учурларда колдонулушунун негизги себептери төмөнкүлөр: 1. Таңданууну жана суктанууну билдирүү: Мүмин күтпөгөн окуяга кабылганда бул окуя Алланын тагдыры менен болгонун эстейт. «Алла андай улуу, Ал ар кандай кемчиликтен аруу» деп Анын жаратуу чеберчилигине жана кудуретине суктанганын тилге тийек кылат. 2. Сүннөткө берилгендик: Сүйүктүү Пайгамбарыбыз (с.а.в.) таңданган же таң калган учурларда «Субханаллах» деп жооп кайтарчу. Бир жолу хазирети Абу Хурайра менен жолукканда, анын жунуп болгондуктан тартынганын көрүп, Пайгамбарыбыз (с.а.в.) таңданып: «Субханаллах! Мүмин эч качан (нажис менен) кирдебейт» деген (Бухари, Гусул 23; Муслим, Хайыз 115). 3. Алланы эстөө: Курани Каримде: «Асманда жана жерде эмне болсо, баары Алланы аруулайт» (Хашр сүрөсү, 1) деп буюрулган. Күтпөгөн кырдаалда бул тасбихти айтуу – пенденин ар бир көз ирмемде Алланын көзөмөлүндө экенин билгенинин белгиси. Жыйынтыктап айтканда, бир окуяга байланыштуу «Субханаллах» деүү – бул таңдануунун гана белгиси эмес, ошол көз ирмемди зикир жана ибадатка айландыруунун бир жолу. Алла бизди ар дайым Өзүн зикир кылган пенделеринен кылсын.

### Алла каалаганын кечиреби же татыктуу болгондубу?

Урматтуу бир тууганым, Ислам ишенимине жана өзгөчө Ханафи-Матуриди багытына ылайык, бул суроонун жообу Алланын абсолюттук эрки менен чексиз хикматынын (даналыгынын) бириккен жеринде жатат. Алла Таала абсолюттук бийлик ээси жана каалаганын кечирүү укугуна ээ. Куранда бул чындык мындайча баяндалат: 'Асмандардагы жана жердеги нерселердин баары Алланыкы. Ал каалаганын кечирет, каалаганын азаптайт. Алла – өтө кечиримдүү, өтө мээримдүү.' (Али Имран, 129). Бирок Алланын 'каалоосу' кокустук тандоо эмес, Анын чексиз хикматына негизделет. Алла кулунун чын жүрөктөн кылган тообасын, өкүнүүсүн жана жакшы амалдарын кечирилишине себеп кылат. Башкача айтканда, кул тооба жана ыйман менен кечирилүүнү 'талап кылат', Алла болсо өзүнүн кеңчилиги менен аны кечирүүнү 'каалайт'. Пайгамбарыбыз (с.а.в.) бир хадисинде мындай деген: 'Эч ким өз амалынын аркасында (өз алдынча татыктуу болуп) бейишке кире албайт. 'Сиз дагыбы, оо Алланын Элчиси?' деп сурашты. 'Ооба, Алла мени мээрими менен оробосо, мен да кире албайм' деди.' (Муслим). Жыйынтыктап айтканда, эч ким 'мен буга татыктуумун' деп Алланын алдында акы талап кыла албайт. Кечирилүү – Алланын кеңчилиги жана каалоосу. Бирок Алла чын жүрөктөн тооба кылгандарды жана буйруктарына баш ийгендерди кечирерин сүйүнчүлөп, бизге бул каалоого жетүүнүн жолун көрсөттү. Алла бизди мээрими менен оролгон кулдарынан кылсын.

### Намаздан кийинки тасбихтин пазилети

Ассаламу алейкум, урматтуу бир тууганым! Намаздан кийин аткарылган тасбих – ибадаттын руханий климатын толуктаган жана пенденин Аллахка болгон шүгүрүн билдирген өтө баалуу сүннөт. Ханафи мазхабы боюнча, парз намаздан кийин (эгер болсо, акыркы сүннөт окулгандан кийин) аткарылган бул зикирлер муаккад сүннөт болуп эсептелет. Намаздан кийинки тасбихтин пазилетин төмөнкүдөй жыйынтыктоого болот: 1. Күнөөлөрдүн кечирилиши: Пайгамбарыбыз (с.а.в.) мындай деген: «Ким ар бир намаздан кийин 33 жолу Аллахты тасбих кылса (Субханаллах), 33 жолу Аллахка мактоо айтса (Алхамдулиллах) жана 33 жолу Аллахты улуктаса (Аллаху Акбар), мунун баары 99 болот. Жүзүнчүсүндө «Ла илаха иллаллооху вахдаху ла шарика лах, лахул мулку ва лахул хамду ва хува ала кулли шайин кодир» десе, күнөөлөрү деңиз көбүгүндөй болсо да кечирилет» (Муслим, Масажид, 146). 2. Руханий даражанын жогорулашы: Тасбих жүрөктү дүйнөлүк түйшүктөрдөн тазалайт жана пендени Аллахка жакындатат. Куранда айтылгандай: «Билип койгула, жүрөктөр Аллахты зикир кылуу менен гана тынчтык табат» (Раад сүрөсү, 28). 3. Кемчиликтердин ордун толтуруу: Намаз учурунда болушу мүмкүн болгон майда алаксуулардын жана кемчиликтердин ордун толтурууга себеп болот. 4. Бейиш казынасы: Бул зикирлер момун үчүн акыретте чоң сооп жана бейиш казынасы болуп саналат. Пайгамбарыбыз кедей мухажирлердин «Байлар жогорку даражаларга жана түбөлүктүү нематтарга жетип кетишти» деген кайгыруусуна жооп катары аларга бул тасбихти сунуштап, муну менен башкалар аларга жете албастыгын сүйүнчүлөгөн (Бухари, Азан, 155). Жыйынтыктап айтканда, намаздан кийинки тасбих – аз аракет менен чоң соопторду алуунун жана руханий тазалануунун эшиги. Жараткан ибадаттарыңызды кабыл кылсын.

### Бай мусулмандар бейиштин жогорку даражаларына жетиштиби?

Урматтуу бир тууганым, сиз сураган бул суроону Аср-ы Саадат (Пайгамбар заманы) учурунда эле жакыр сахабалар Пайгамбарыбызга (с.а.в.) беришкен. Бул маселени Куран жана Сүннөт алкагында төмөнкүчө түшүндүрүп берели: Бейиштеги жогорку даражалар байлыкка же жакырчылыкка гана байланыштуу эмес. Даражалардын негизги өлчөмү – таква (Кудайдан коркуу), ыклас (чын дилинен ишенүү) жана Аллахтын ыраазычылыгын издөө. Бир күнү жакыр сахабалар Пайгамбарыбызга келип: "Оо, Аллахтын Элчиси! Бай бир туугандарыбыз жогорку даражаларды жана түбөлүк сыйлыктарды алып кетишти. Анткени биз намаз окусак, алар да окушат, биз орозо тутсак, алар да тутушат. Бирок алар садака беришет, биз бере албайбыз, алар кул азат кылышат, биз кыла албайбыз" деп, кайгыларын билдиришкен. Пайгамбарыбыз (с.а.в.) аларга байлардын кылган мал-мүлк менен жасаган ибадаттарына тең келе турган зикирлерди (ибадаттарды) үйрөткөн (Муслим, Месажид, 142). Ханефий мазхабынын аалымдары да баса белгилегендей, Исламда артыкчылык малдын аздыгы же көптүгү менен эмес, ал малдын кандай табылганы жана кайда сарпталганы менен өлчөнөт. 1. Сабыр кылган жакыр жана шүгүр кылган бай: Ислам аалымдары "сабыр кылган жакыр" жана "шүгүр кылган бай" Аллах алдында өтө жогору бааланарын белгилешкен. Бай мусулман өз байлыгын Аллах жолунда сарптап (инфак кылып) эң жогорку даражаларга жете алат. Жакыр мусулман болсо, абалына сабыр кылып, ибадаттарын улантуу менен ошол эле даражаларга жетиши мүмкүн. 2. Эсептин оордугу: Пайгамбарыбыз (с.а.в.) "Жакырлар байлардан беш жүз жыл мурда бейишке кирерин" кабарлаган (Тирмизи, Зухд, 37). Бул жакырлардын байлардын мал-мүлкүнүн эсебин берүүсүнүн убакытты талап кылышынан улам болот. Бирок, эсебин бергенден кийин, мал-мүлкүн жакшылык жолунда колдонгон байлардын даражалары өтө жогору болушу мүмкүн. 3. Негизги өлчөм – таква: Куранда: "Аллах алдында эң урматтууңар – эң таквалууңар (Кудайдан эң көп коркконуңар)" деп айтылат (Хужурат Сүрөсү, 13). Кыскача айтканда; бай мусулмандар жөн гана бай болгондуктары үчүн эмес, байлыктарын Аллах жолунда сарптап, шүгүр кылышса, жогорку даражаларга жетишет. Жакыр мусулмандар болсо, сабырлары жана ибадаттары менен бул даражаларга шерик болушат. Бейиш – мүмкүнчүлүгү барлардын берешендиги жана мүмкүнчүлүгү чектелгендердин сабыры менен ыкласынын сыйланган жери.

### Үй-бүлөдө адилетсиздиктер болсо, эмне кылышыбыз керек?

Урматтуу бир тууганым, үй-бүлөдө орун алган адилетсиздиктерге байланыштуу сурооңузга кылдаттык менен жооп берүүгө аракет кылалы. Ислам дини үй-бүлөлүк байланыштардын бекем болушуна, өз ара сүйүү, сый-урмат жана адилеттүүлүккө негизделишине чоң маани берет. Ыйык Куран жана Сүннөт-и Сенийеде бул боюнча көптөгөн насааттар жана өкүмдөр бар. Баарынан мурда, үй-бүлөдө адилетсиздик орун алган учурда, сабырдуу болуу жана кырдаалды түшүнүүгө аракет кылуу керек. Мындай деп айтылат: «О, ыйман келтиргендер! Сабыр жана намаз менен жардам сурагыла. Албетте, Алла сабыр кылуучулар менен бирге.» (Бакара сүрөсү, 153-аят) Адилетсиздикке учураган адам, эң алды менен, өзүнүн тууралыгын далилдей турган, жагымсыз болбогон ыкма менен каршы тарапты эскертүүсү керек. Максат – кырдаалды оңдоо жана адилеттүүлүктү орнотуу. Пайгамбарыбыз Мухаммед (саллаллаху алейхи ва саллам) мындай деген: «Бир тууганыңа жардам бер, ал заалым болсо да, же мазлум болсо да.» Сахабалар сурашты: «О, Алланын Элчиси! Мазлумга жардам берели, ал эми заалымга кантип жардам беребиз?» Пайгамбарыбыз (саллаллаху алейхи ва саллам) мындай деди: «Аны зулумдуктан токтотосуң. Мына ушул да ага жардам.» (Бухари, Мазалим, 4) Бул хадиси шариф, үй-бүлөдөгү адилетсиздиктердин алдын алуу боюнча бизге жол көрсөтөт. Эгер үй-бүлө мүчөсү адилетсиздик кылса, аны бул жоруктан кайтарууга аракет кылуу – ага жасала турган эң чоң жакшылык. Эгер сүйлөшүү же эскертүүлөр менен кырдаал оңолбосо, Ханафий мазхабынын жалпы принциптеринин алкагында, үй-бүлө аксакалдарынан же ишенимдүү, даанышман адамдан калыстык кылууну сурануу да бир чечим боло алат. Бул – ортомчулук жолу менен маселени жакшылык менен чечүүгө аракет кылуу. Унутпаш керек, үй-бүлө – коомду түзгөн эң кичинекей бөлүк. Бул бөлүктүн тынчтыгы жана адилеттүүлүгү – дүйнөбүз жана акыретибиз үчүн чоң мааниге ээ. Алла Таала, үй-бүлө мүчөлөрүнүн бири-бирине карата адилеттүү болуусун буйруган. Бул маселедеги аракетиңизге Алла жардамчыңыз болсун.

### Кыямат күнү Раббибиз кулдарынан кантип эсеп алат?

Урматтуу бир тууганым, Алейкум ассалам ва рахматуллохи ва барокатух. Кыямат күнү – адилеттүүлүк толук орун ала турган, эч кимге кичине да болсо адилетсиздик жасалбай турган ыйык күн. Ханафий мазхабынын усулуна жана Ахли сүннөт акыйдасына ылайык, Алла Таала кулдары менен эсептешкенде, аларды Өзүнүн ырайымына бөлөп, ошондой эле чыныгы адилеттүүлүк менен мамиле кылат. Кыямат күнүндөгү эсептин маңызы жана баскычтары кыскача төмөнкүдөй: 1. Амал дептерлеринин берилиши: Кулдарга дүйнөдө жасаган жакшылыктары жана жамандыктары жазылган дептерлери оң же сол жагынан берилет. Куран Каримде Исра сүрөсүнүн 13 жана 14-аяттарында мындай деп айтылат: "Ар бир адамдын моюнтундагы (амалын) Биз байлап койдук. Кыямат күнү ага ачылган бир китепти чыгарабыз. "Китебиңди оку! Бүгүн өзүң эсепкөөр катары жетиштүүсүң", деп айтылат." 2. Мизан (Тараза): Амалдарды өлчөө үчүн адилеттүүлүк таразалары орнотулат. Кимдин жакшылыктары оор келсе, түбөлүк кутулат. Аараф сүрөсүнүн 8-9-аяттарында: "Ал күнү тараза – акыйкат. Кимдин таразасы оор келсе, мына ошолор кутулуучулар. Кимдин таразасы жеңил келсе, мына ошолор Биздин аяттарыбызды четке каккандыктары үчүн өздөрүн зыянга учураткандар", деп айтылат. 3. Суракка алуу жана эсепке тартылуу: Ханафий мазхабынын негизги булактары болгон хадистерде, Пайгамбарыбыз (саллаллоху алейхи ва саллам) эсептин кандай болоорун мындай деп билдирген: "Эч бир кул кыямат күнү; өмүрүн кай жерде өткөргөндүгүнөн, илими менен эмне кылгандыгынан, малын кайдан таап, кай жерге сарптагандыгынан жана денесин кай жерде короткондугунан суралмайынча, бир кадам да жылдырылбайт." (Тирмизи, Кыямат, 1). Момундар үчүн бул эсептешүү, Алланын кулдары менен жекече жолугуп, күнөөлөрүн мойнуна алдырып, аларды кечирүүсү түрүндөгү ырайымдуу маек сыяктуу болот. Каапырлар жана заалымдар үчүн адилеттүү жана оор сурак болот. Эң туурасын тек гана Ааламдардын Раббиси болгон Алла билет. Ал кулдарына карата өтө ырайымдуу жана адилеттүү Зат. Раббим эсебибизди жеңил кылсын.

### Heavy metal же рок музыка угуу жаизбы?

Урматтуу бир тууган, Ислам дининде жана сиз карманган Ханафий мазхабында бир нерсенин адал же арам болушу анын өзүнө, мазмунуна жана адамдын рухуна, иш-аракеттерине тийгизген таасирине жараша болот. Музыкага карата негизги эреже да ушул. Heavy metal же рок музыка угуунун өкүмү төмөнкү критерийлерге ылайык бааланат: 1. Сөздөрдүн мазмуну: Эгер музыканын сөздөрүндө ширк (Аллахка шерик кошуу), динге же Жаратканга каршы чыгуу, күфүр, адепсиздик, зомбулук, ичкилик же баңгизатка үндөө болсо, анда мындай музыканы угуу жаиз эмес. 2. Адамга тийгизген таасири: Угулуп жаткан музыка адамды намаз сыяктуу ибадаттардан алаксытса, жүрөккө муң-кайгы берсе, ачууну жана агрессияны козгосо же рухту Аллахты эскерүүдөн алыстатса, анда ал арамга кирет. 3. Символдор жана темалар: Heavy metal жана рок музыканын кээ бир түрлөрүндө кездешүүчү жин-шайтанга (сатанисттик) таандык символдор, караңгылык жана жалган ишенимдердин темалары Исламдын адеп-ахлак жана ишеним принциптерине туура келбейт. Булактар (Аят жана Хадис): Куран-и Карим: Лукман сүрөсүнүн 6-аятында мааниси боюнча мындай деп айтылат: "Адамдардан ошондой кишилер бар, алар билбестиктен Аллахтын жолунан адаштыруу жана аны (ал жолду) шылдыңдоо үчүн бош/пайдасыз сөздөрдү (лахвал-хадис) сатып алышат..." Муфассирлердин жана Ханафий аалымдарынын көбү, адамды Аллахтан жана анын жоопкерчилигинен алыстаткан ар кандай жаман сөздү жана музыканы ушул аяттын чегинде баалашат. Хадис-и Шариф: Пайгамбарыбыз (саллаллаху алейхи васаллам) мындай деген: "Адал нерсе арам нерсе сыяктуу эле ачык...

### Эмне үчүн Аллах жыныстык катнашты арам кылган?

Урматтуу бир тууганым, Аллахтын саламы жана ырайымы сизге болсун. Сиздин бул сурооңуз Исламдын адам табиятына (фитратына) жана коомдук тартипке берген маанисин түшүнүү үчүн баалуу. Ханафий мазхабы жана жалпы ислам укугу боюнча, бул тыюунун негизги сырларын төмөнкүчө жыйынтыктасак болот: 1. Табиятты жана жаратылуу максатын коргоо Аллах адамды эркек жана аял катары, бири-бирин толуктап тургандай кылып жараткан. Куранда жубайлар бири-бири үчүн тынчтык жана сүйүү булагы катары айтылат. Жыныстык катнаш, адамдын бул табигый жаратылуу жөндөөсүнө (фитратына) каршы келгендиктен арам кылынган. 2. Урпактын уланышы жана үй-бүлө институту Ислам укугунун негизги максаттарынын бири – "урпакты коргоо" (хифзун-несл). Адам урпагынын саламаттыкта уланышы, аял жана эркектен турган мыйзамдуу үй-бүлө курулушу менен гана мүмкүн. Жыныстык катнаштар урпактын көбөйүшүнө жана үй-бүлө курулушун сактоого кызмат кылбагандыктан тыюу салынган. 3. Адептүүлүк жана руханий тазалануу Ислам жыныстык каалоолордун белгилүү бир тартип жана мыйзамдуулук (нике) чегинде гана ишке ашышын талап кылат. Куранда Лут пайгамбардын коому аркылуу бул иш "чектен чыгуу" жана "уятсыздык" деп сыпатталган. Булактар (Аят жана Хадис): Аят: "Лут пайгамбар өз элине: «Силерден мурда дүйнөдө эч ким жасабаган уятсыздыкты кылып жатасыңарбы? Силер аялдарды таштап, шахуатыңар менен эркектерге барасыңарбы? Жок, силер чектен чыккан элсиңер»,- деди." (Аъраф сүрөсү, 80-81) Хадис: Пайгамбарыбыз (саллаллаху алейхи васаллам) мындай иштерди жасагандар тууралуу оор эскертүүлөрдү берип, табиятка каршы келген иштерден сактанууну буйруган. (Тирмизи, Худуд, 24) Ханафий мазхабынын көз карашы: Имам Абу Ханифа жана анын окуучулары боюнча бул иш чоң күнөө жана Аллах койгон чекти бузуу болуп саналат. Ханафий факихтери бул иштин коомдун адептүүлүк түзүмүнө зыян келтирерин жана жаратылуу сырына каршы келерин баса белгилешет. Жыйынтыктап айтканда, бул тыюу адамдын кадыр-баркын, биологиялык түзүлүшүн, урпагынын келечегин жана руханий тазалыгын коргоону максат кылган илахий сырга негизделген. Аллах ар бир буйругу менен пендеси үчүн эң жакшысын каалайт.

### Утека, б.а. азат кылынгандар намазы хадистерде кезигеби?

Урматтуу балам, сен сураган "Утека намазы" (Азат кылынгандар намазы) Пайгамбарыбыздан (с.а.в.) сахих санжар менен жеткен негизги хадис булактарыбызда (Кутуби Ситта сыяктуу) орун алган эмес. Хадис аалымдарынын басым көпчүлүгү бул намаздын окулуш тартиби жана касиети тууралуу тараган риваяттардын "маузу" (ойдон чыгарылган) же негизсиз экенин билдиришкен. Ислам укугунда жана өзүң карманган Ханафи мазхабында бир ибадаттын атайын ат жана форма менен "сүннөт" же "касиеттүү ибадат" катары кабыл алынышы үчүн сөзсүз түрдө сахих далилге таянышы керек. Негизи жок жана динде кийинчерээк пайда болгон (бидъат) мындай амалдардын ордуна; Куран жана Сүннөттө орду бекитилген тахажжуд, духа же аввабин сыяктуу напил намаздарын окууң сен үчүн алда канча кайырлуу жана сооптуу. Раббибиз бизди Пайгамбарыбыздын (с.а.в.) сахих сүннөтүнөн ажыратпасын.

### Пайгамбарлардын тукум куучулук тартиби жана келиши боюнча маалымат бере аласызбы?

Урматтуу бир тууганым, салам алейкум ва рахматуллах. Улуу Аллах адамзатты агартуу жана туура жол көрсөтүү үчүн Адам атадан (ага Аллахтын саламдары болсун) Пайгамбарыбыз Мухаммед Мустафага (саллаллаху алейхи ва саллам) чейин сансыз пайгамбарларды жөнөткөн. Куранда ысымдары аталган пайгамбарлардын саны 25, бирок хадистерде айтылгандай, пайгамбарлардын жалпы саны мындан алда канча көп (Муснад, V, 178). Ханефий мазхабынын аалымдары жана ислам тарыхчылары боюнча, пайгамбарлардын тукум куучулук тартиби жана келиши жалпысынан төмөнкүдөй: 1. Адам пайгамбар (Биринчи адам жана биринчи пайгамбар) 2. Идрис пайгамбар 3. Нух пайгамбар (Адамзаттын экинчи атасы болуп эсептелет) 4. Худ пайгамбар (Ад коомуна жиберилген) 5. Салих пайгамбар (Самуд коомуна жиберилген) 6. Ибрахим пайгамбар (Халилуллах, пайгамбарлардын атасы) 7. Лот пайгамбар (Ибрахим пайгамбардын жээни) 8. Исмаил жана Исхак пайгамбарлар (Ибрахим пайгамбардын уулдары) 9. Жакуп пайгамбар 10. Жусуп пайгамбар (Жакуп пайгамбардын уулу) 11. Айюб пайгамбар 12. Шуайб пайгамбар (Мадьян элине жиберилген) 13. Муса пайгамбар жана анын бир тууганы Харун пайгамбар 14. Зулкифл пайгамбар 15. Дауд пайгамбар 16. Сулайман пайгамбар (Дауд пайгамбардын уулу) 17. Ильяс пайгамбар 18. Элиса пайгамбар 19. Юнус пайгамбар 20. Закария пайгамбар 21. Жахия пайгамбар (Закария пайгамбардын уулу) 22. Иса пайгамбар (Атасыз, Марям энеден төрөлгөн) 23. Мухаммед Мустафа (саллаллаху алейхи ва саллам - Акыркы пайгамбар, Хатамул-Анбия) Ошондой эле Куранда ысымдары аталган, бирок алардын тукумдук жана мезгилдик байланышы боюнча ар кандай пикирлер болгон Узайр пайгамбар, Лукман пайгамбар же Зулкарнайн сыяктуу инсандар тууралуу аалымдарыбыз этият мамиле жасашкан. Улуу Раббибиз Куранда пайгамбарлардын ортосунда айырмачылык кылбоо керектигин мындайча билдирет: "Пайгамбар өзүнө Раббиси тарабынан түшүрүлгөнгө ыйман келтирди, момундар да (ыйман келтиршти). Ар бири Аллахка, Анын периштелерине, китептерине жана пайгамбарларына ыйман келтирди жана "Алардын пайгамбарларынын эч кимисин экинчисинен айырмалабайбыз" дешти..." (Бакара Сүрөсү, 285). Аллахтын ырайымы жана берекеси силерге болсун. Дагы суроолоруңуз болсо, мен жардам берүүгө кубанычтамын.

### Ханефи жана Шафии аср намазынын эсептөөлөрүнүн ортосундагы айырмачылык эмнеде?

Ассаламу алейкум ва рахматуллоху ва баракятуху, кымбаттуу бир тууганым. Аср намазынын убактысынын кириши боюнча Ханефи жана Шафиий мазхабдарынын негизги айырмасы – бул нерсенин көлөкөсүнүн өлчөмүнө карата колдонулган ыкмадан келип чыгат: 1. Шафиий мазхабы (жана Жумхур/Көпчүлүк): Күн тике башында турган учурдагы көлөкө (фейи зеваал) эске алынбастан, бир нерсенин көлөкөсү өзүнүн бийиктигине барабар болгондо аср убактысы кирет. Буга ислам фикхинде "Аср-ы Эввел" (Биринчи Аср) деп аталат. 2. Ханефий мазхабы (Имам Азам Абу Ханифанын пикири): Күн тике башында турган учурдагы көлөкө эске алынбастан, бир нерсенин көлөкөсү өзүнүн бийиктигинен эки эсе болгондо аср убактысы кирет. Буга "Аср-ы Сани" (Экинчи Аср) деп аталат. (Эскертүү: Ханефий мазхабындагы Имам Абу Юсуф жана Имам Мухаммад Шафиий мазхабы сыяктуу ойлошот, бирок мазхабда фатвага негиз болгон Имам Азамдын пикири болуп саналат). Негизи (Хадис-и Шариф): Бул ижтихаддык айырмачылык, Жебрейил алейхиссалам Пайгамбарыбызга (саллаллоху алейхи ва саллам) намаз убакыттарын үйрөткөн риваятка негизделген. Жебрейил (алейхиссалам) биринчи күнү аср намазын көлөкө бир эсе болгондо, экинчи күнү көлөкө эки эсе болгондо окуткан (Тирмизи, Мавакит, 1; Абу Дауд, Салат, 2). Имам Азам хазреттери, ибадатта сактыкты (эң ишенимдүүсүн) негиз кылып, бешим убактысынын чыккандыгына так ишенүү үчүн эки эсе көлөкөнү негиз кылган. Бул карама-каршылык эмес, Пайгамбарыбыздын (саллаллоху алейхи ва саллам) сүннөтүндөгү жеңилдик жана ырайымдуулук кеңдиги. Сиз карманган Ханефий мазхабынын календарына ылайык ибадатыңызды тынчтык менен аткара аласыз. Аллах ибадаттарыңызды кабыл кылсын.

### Азанчылык кантип аткарылат?

Ва алейкум ассалам ва рахматуллохи ва баракатуху. Азанчылык – мусулмандарды ибадатка чакырган жана Пайгамбарыбыздын (с.а.в.) мактоосуна татыган өтө ардактуу кызмат. Сүйүктүү Пайгамбарыбыз бир хадисинде мындай деген: "Азанчылар кыямат күнү адамдардын бою эң узуну (эң кадырлуусу жана сообу эң көп болгону) болушат." (Муслим, Салат, 14). Ханафи мазхабы боюнча азанчылыктын сүннөткө ылайык жана туура аткарылышы кыскача мындай: 1. Даярдык жана адептери: Даараттуу болуу: азан жана кооматты даараттуу абалда окуу сүннөт. Кыбылага карап туруу: азан окууда тик туруп, кыбылага жүзүн буруу негизги шарт. Манжаларды кулакка коюу: үндү катуураак чыгаруу жана сырттагыларга азан айтылып жатканын билдирүү үчүн сөөмөйлөрдү кулактын тешигине коюу же колдорду кулакка алып баруу сүннөт. 2. Азандын окулушу: Азан сөздөрү бийик үн менен, даана жана үндү кооздоп (жай) окулат. Оңго жана солго бурулуу: көкүрөктү кыбыладан бурбай; "Хайя алас-салах" (намазга шашылгыла) дегенде башты оңго, "Хайя алал-фалах" (кутулууга шашылгыла) дегенде башты солго бурат. Багымдат азанынын айырмасы: багымдат азанында "Хайя алал-фалах"-тан кийин эки жолу "Ас-салату хайрум минан-наум" (намаз уйкудан кайырлуу) сүйлөмү кошулат. 3. Коомат айтуу: Коомат жамаат менен же жалгыз парз намазын баштоодон дароо мурун айтылат. Кооматтын сөздөрү азан менен бирдей, бирок азанга караганда тезирээк окулат. Кооматта "Хайя алал-фалах"-тан кийин эки жолу "Код коматис-салах" (намаз башталды) делет. Коомат айтып жатканда манжалар кулакка коюлбайт жана баш оңго-солго бурулбайт. Азанчынын чынчыл, намаз убакыттарын жакшы билген жана жамаатка карата сылык адам болушу адептен. Жараткан Аллах кызматыңыздарды кабыл кылсын.

### Аллага ыйман келтирбөө жазасынын себеби эмне үчүн түбөлүктүү тозокто калуу болуп саналат?

Кадырлуу бир тууганым, Сурооңуз адам акыл-эси жана жүрөгү эң көп кызыккан, хикметин түшүнүүгө аракет кылган терең маселелердин бири. Алла Тааланын адилеттиги жана ырайымы алкагында бул маселени Куран жана Сүннөт жарыгында төмөнкүчө жыйынтыктай алабыз: Бир кылмыштын чоңдугу аракет жасалган убакытка же мейкиндикке эмес, кимге каршы жасалганына жана кылмыштын маңызына жараша бааланат. Алла Таала чексиз улуулукка, чексиз мээримдүүлүккө ээ жана биздин чыныгы Жаратуучубуз. Ага ыйман келтирбөө жана Улук Затты тааныбоо – адамдын өз эрки менен Улук Заттын ырайым эшиктерин жаап салышы, Анын бар экенин жана өзүнө берген нематтарын четке кагышы. Курани Каримде каапырлардын абалы төмөнкүдөй баяндалган: "Каапыр болгондор жана аяттарыбызды жалганга чыгаргандар – мына ошолор тозок ээлери жана алар анда түбөлүк калышат." (Бакара сүрөсү, 39) Ыйман – түбөлүктүү жашоонун ачкычы. Ал эми тааныбоо (инкар) – жүрөктүн түбөлүккө акыйкатка жабык калууну тандашы. Бейиш менен тозоктун түбөлүктүү болуусу кишинин бул дүйнөдөгү ниетине жана багытына таянат. Бейиш ээлерине түбөлүктүү немат берилүүсүнүн себеби алардын түбөлүккө ишенүүчү боло тургандыгы болгону сыяктуу, тозок ээлеринин да (аяттарда белгиленгендей) эгер дүйнөгө кайтарылса кайра эле ошол тааныбоосун уланта турган мүнөздө боло тургандыгында. Улук Алла инсандарга акыл берди, пайгамбарларды жиберди жана хак менен батылды айкындап түшүндүрдү. Ыйман – адамдын эркин эрки менен тандаган эң баалуу аземи. Алла Таала жүрөктөрүбүздү хак үстүндө бекем кылсын жана бизди Ахли сүннөт уаль-жамаат ишениминен айрыбасын. Салам жана дуба менен.

### Аяз ата барбы?

Балам, Ислам ишенимине ылайык, Аяз ата фигурасы реалдуу бар болгон нерсе эмес; ал маданий бир уламыштан гана турат. Ислам ишениминин негизи – таухид, б.а. Алланын жалгыздыгы. Исламда ырыскы берүүчү, дубаларды угуучу жана муктаждыктарды чечүүчү бир гана Алла Таала. Куран Каримде бул абал мындайча баяндалат: "Асмандардагы жана жердегилердин баары Ошондон сурашат. Ал ар бир көз ирмемде жаратуу абалында." (Рахман сүрөсү, 29-аят). Ошондуктан, балдарга белек алып келген, жашыруун жардам берген же ыйык бир тарабы бар деп эсептелген "Аяз ата" фигурасы – Исламдын акыйда негиздерине карама-каршы келген ойдон чыгарылган нерсе. Мусулман катары биз балдарыбызга ырыскы менен нээматтын бир гана Алладан келерин, жакшылык кылуу болсо жылдын белгилүү бир убагында эмес, ар дайым жана түздөн-түз Алланын ыраазычылыгы үчүн жасалышы керек болгон ибадат экенин үйрөтүшүбүз керек. Кыскача айтканда, бул каарман жөн гана жомоктун каарманы, Ислам ишениминде анын орду жок. Балдарыбызга мындай уламыштардын ордуна Исламдын көркөм адеп-ахлагын жана чыныгы баалуулуктарын түшүндүрүү эң туурасы.

### Сехив саждасы кайсы учурларда керек жана кантип жасалат?

Урматтуу бир тууганым, Ханифи мазхабы боюнча сехив саждасы; намаздын парздарынын бири жаңылыштык менен (унутуп же жаңылтып) кечиктирилгенде же важиптеринин бири ташталганда же кечиктирилгенде жасалышы важип болгон толуктоочу сажда. Атайылап жасалган каталарда же намаздын парзы ташталганда сехив саждасы намазды куткарбайт; намазды кайра окуу керек. Сүннөттөр ташталган учурда болсо сехив саждасы талап кылынбайт. 1. Сехив Саждасы Кайсы Учурларда Керек? Бир важиптин жаңылыштык менен ташталышы: Мисалы; Фатиха сүрөсүн же Фатихадан кийин замми сүрө окууну унутуу, төрт рекеттүү намаздарда биринчи отурушту (каъда-и уула) жасабай туруп кетүү. Бир важиптин кечиктирилиши: Мисалы; биринчи отурушта "Тахиййаттан" кийин "Аллахумма Салли" окуп, үчүнчү рекетке турууну кечиктирүү. Бир парздын кечиктирилиши: Мисалы; кыраатты бүтүргөндөн кийин ойго батып, рүкүгө барууну кечиктирүү. Бир парздын кайталанышы: Мисалы; бир рекетте жаңылыштык менен эки жолу рүкү же үч жолу сажда жасоо. 2. Сехив Саждасы Кантип Жасалат? Ханифи мазхабында эң кеңири таралган жана артыкчылык берилген ыкма төмөнкүдөй: 1. Намаздын акыркы отурушунда гана "Тахиййат" дуасы окулат. 2. Тахиййат бүткөндөн кийин гана оң тарапка салам берилет (Эки тарапка тең салам берилсе болот деген риваяттар болгону менен, жамаат менен окулганда башаламандыкты болтурбоо жана Ханифи факихтеринин көпчүлүгүнүн тандоосу боюнча гана оңго салам берүү негизги болуп саналат). 3. "Аллаху Акбар" деп саждага барылат жана үч жолудан "Субхаана Раббияль-аълаа" деп айтылат. 4. "Аллаху Акбар" деп отурулат, андан кийин кайрадан "Аллаху Акбар" деп экинчи сажда жасалат. 5. Экинчи саждадан кийин отурулат; ырааттуулук менен Тахиййат, Салли-Барик жана Раббана дуалары окулат. 6. Алгач оңго, андан кийин солго салам берилип намаз аяктайт. Негизи (Сүннөттөн далил) Сехив саждасы, Пайгамбарыбыздын (саллаллаху алейхи ва саллам) өзү колдонгон жана буйруган сүннөтү. Нимки бир хадиси шарифте мындай деп айтылган: "Бириңер намазында шектенсе жана канча рекет окуганын (үчпү, төртпү) билбесе, шекти таштасын жана так билген санына жараша намазын толуктасын. Салам берүүдөн мурун да эки сажда кылсын." (Муслим, Масажид, 88; Абу Дауд, Салат, 190) Аллах Таала ибадаттарыбызды жана намаздарыбызды кабыл кылсын.

### Sapar namazynyñ ökmöndörü jana кыскартуу шарттары кандай?

Ырайымдуу жана Мээримдүү Аллахтын ысымы менен. Урматтуу бир тууганым, Улуу Раббибиз динибизде жеңилдикти негиз кылган жана сапардагы пенделерине өзгөчө бир сыйлык берген. Куран-Каримде мындай деп айтылат: "Жер жүзүндө сапарга чыкканыңарда... намазды кыскартууңарда силерге күнөө жок." (Ниса сүрөсү, 4/101) Пайгамбарыбыз (саллаллаху алейхи васаллам) да сапарда намазды кыскартуу Аллахтын бир сыйлыгы экендигин билдирип, "Аллахтын силерге берген бул садакасын кабыл алгыла" (Муслим, Мусафирин, 4) деген. Ханифий мазхабына ылайык, сапарда (мусапырчылыкта) намаз өкмөндөрү жана кыскартуу шарттары төмөнкүлөр: 1. Мусапырчылыктын Шарттары: Аралык Шарт: Сапарга чыккан жер менен бара турган жердин ортосундагы аралык эң аз 90 км (классикалык түрдө 3 күндүк жол) болушу керек. Мөөнөт Шарт: Барган жерде 15 күндөн аз болуу ниети кылынган болушу керек. Эгер 15 күн же андан көп боло турган болсо, барган жерге жеткенде эле мусапырчылык бүтөт. Чек араларды Кесип өтүү: Сапар өкмөндөрүнүн башталышы үчүн жашаган жеринен (шаардын чектеринен/чыгуусунан) чыккан болуш шарт. 2. Намаздардын Өкүмү жана Окулушу: 4 Рекеттик Парздар: Бешим, Аср жана Куптан намаздарынын 4 рекеттик парздары 2 рекет болуп окулат. Ханифий мазхабына ылайык, мусапыр кезинде намазды кыскартуу (каср кылуу) рухсат эмес, важиб. Билбей 4 рекет окуу макрух. Кыскартылбаган Намаздар: Багымдат намазы (2 рекет), Шам намазы (3 рекет) жана Витр намазы (3 рекет) ошол бойдон окулат, кыскартылбайт. Сүннөт Намаздар: Сапардын шашылышы, чарчоо жана коопсуздук болбосо, парздан тышкары нафил/сүннөт намаздар калтырылышы мүмкүн. Бирок, конуп турган жерде убакыт мүмкүнчүлүк берсе жана коопсуздук болсо, сүннөттөрдү окуу жакшы деп эсептелет. Раббим ибадаттарыңарды кабыл кылсын, сапарларыңарды саламат кылсын.

### Гусул даараттын парздары жана сүннөттөрү эмнелер?

Ва алейкум ассалам, урматтуу бир тууганым. Аллахым ибадаттарыбызды жана тазалыгыбызды кабыл кылсын. Ханифий мазхабы боюнча гусул (толук жуунуу) дааратынын парздары жана сүннөттөрү төмөнкүлөр: Гусулдун парздары (3): 1. Оозду чайкоо (Мазмаза): Ооздун ичин, тамакка чейин жете тургандай кылып, көп суу менен чайкоо. 2. Мурунга суу тартуу (Истиншак): Мурунга, таноого чейин сууну тартып тазалоо. 3. Дененин баарын жуу: Баштан бутка чейин, ийненин учундай да кургак жер калтырбай, бүт денени жуу. Маалымат: Улуу Алла Таала Куранда мындай дейт: "Эгер (жыныстык катнаштан кийин) таза эмес болсоңор, анда (толук) жуунуп тазалангыла." (Маида сүрөсү, 5/6). Ооздун жана мурундун ичи да дененин сырткы бөлүгү болуп саналгандыктан, Ханифий мазхабында аларды жуу парз. Гусулдун сүннөттөрү: 1. Гусулга ниет кылуу жана "Бисмиллах" деп баштоо. 2. Адегенде колду жана аврат жерлерди жуу, денедеги кирди тазалоо. 3. Гусулдан мурда, намаз даараты сыяктуу толук даарат алуу. 4. Сууну алды менен башына, андан кийин оң ийинге, анан сол ийинге куюп, денени үч жолудан жуу. 5. Сууну биринчи куйганда денени сүртүү. 6. Жуунган жерде суу топтолуп калса, бутту эң акырында жуу. Маалымат: Азирети Айша (Алла андан ыраазы болсун) энебиз, Пайгамбарыбыздын (саллаллаху алейхи ва саллам) гусулду ушул тартипте жана ушул ыкмада алганын баяндаган (Бухарий, Гусул 1; Муслим, Хайз 35). Алла Таала бизге материалдык жана руханий бардык кирлерден тазаланган, таза пенде катары Өзүнө бет алууну насип кылсын.

### Адамды азгынчылыкка эмнелер алып келет?

Ырайымдуу, Боорукер Аллахтын аты менен. Урматтуу бир тууганым, Адамзаттын бул дүйнөдөгү сыноосундагы эң чоң коркунучтардын бири – бул "азгырылуу" (гурр) жана чындыктан алыстоо. Ислам аалымдары Куран Карим жана Сүннөт-и Сания жарыгында адамды азгынчылыкка алып келүүчү негизги себептерди төмөнкүчө аныкташкан: 1. Дүйнө жашоосунун азгырыгына алдыруу Дүйнөнүн өткөөл ырахаттарын түбөлүктүү деп эсептеп, акыретти унутуу – азгырылуунун эң чоң себеби. Аят-и Карима: "О, адамдар! Чынында Аллахтын убадасы акыйкат. Дүйнө жашоосу силерди алдабасын..." (Фатыр Сүрөсү, 5) 2. Шайтандын тузактары жана азгырыктары Шайтан адамды жамандыкка түртүп жатканда, кээде аны кооздоп көрсөтөт, кээде "Аллах баары бир кечирет" деп, адамды жалган ишенимге жетелейт. Аят-и Карима: "...Алдап туруучу (шайтан) Аллахтын кечиримине ишендирип, силерди алдабасын." (Лукман Сүрөсү, 33) 3. Напсинин каалоолоруна (хава) баш ийүү Адамдын өз каалоолорун жана эгоисттик тилектерин чындыктын алдына коюусу анын көрүүсүн сокур кылып, аны азгынчылыкка алып барат. Аят-и Карима: "Напсисинин каалоосун кудай туткан кимди көрдүң беле?..." (Жасия Сүрөсү, 23) 4. Тул-и эмел (Түбөлүккө созулган дүйнө каалоосу жана тообону кийинкиге калтыруу) Өлүмдү алыс көрүп, "Кандай болгон күндө да, мен али жашмын, кийин тообо кылам" деген ой менен амалдарды кийинкиге калтыруу – чоң гафлет жана азгырылуу. Хадис-и Шариф: Пайгамбарыбыз (саллаллаху алейхи ва саллам) мындай деген: "Акылдуу адам – өзүн-өзү эсепке алган жана өлүмдөн кийинки жашоо үчүн аракет кылган адам. Алсыз адам – напсисинин каалоолоруна ээрчип, Алладан тилек кылган (кечирим күткөн) адам." (Тирмизи, Кыямат, 25) 5. Билимсиздик жана илимден алыс болуу Дининин буйруктарын жана тыюуларын билбеген адам эмне туура, эмне туура эмес экенин айырмалай албай, жалганды чындык деп ойлоп азгырылат. Жыйынтыктап айтканда; азгырылуунун негизинде Алланы, өлүмдү жана акыретти унутуп, напсинин жана шайтандын артынан баруу жатат. Раббим бизди көрөгөчтүк жана акылмандык менен сыйлап, напсибиздин жана шайтандын азгырыктарынан сактасын. Оомийин.


---
*Kaynak: [Dua ve Namaz Vakti](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ky/sorular-cevaplar) - Türkiye geneli 81 il ve tüm dünya için Diyanet İşleri Başkanlığı astronomik hesaplama kriterleriyle %100 uyumludur.*