--- title: "Islamic Questions & Answers | Demên Nimêjê û Dûa" description: "Authentic fatwas and answers according to the Quran and Sunnah." canonical_url: "https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar" language: "ku" source: "Dua ve Namaz Vakti (Diyanet İşleri Başkanlığı Takvimi İle Uyumlu)" content_type: "text/markdown" generated_at: "2026-11-04T03:25:40.640Z" --- # Islamic Questions & Answers | Demên Nimêjê û Dûa > **Özet:** Authentic fatwas and answers according to the Quran and Sunnah. [Demên Nimêjê û Dûa](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku) [Demên Nimêjê](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku#namaz-vakitleri)[Holy Quran](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/kuran-i-kerim) Amûrên Îslamî [Qibla CompassLive Qibla compass](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/kible-pusulasi)[Missed PrayersMissed prayers tracker](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/kaza-namazi-hesaplama)[Zakat CalculatorZakat calculator](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/zekat-hesaplama)[Prayer GuideStep-by-step prayer guide](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/namaz-nasil-kilinir)[🌙2027 Ramadan TimetableFasting & Iftar timetable](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/imsakiye)[World TimesWorldwide prayer timetable](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/dunya-namaz-vakitleri) Rêber û Naverok [Islamic Q&AIslamic Q&A Knowledgebase](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar)[Friday MessagesFriday greetings & cards](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/cuma-mesajlari)[AyetDaily Quran Verses](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku#ayetler)[HedîsAuthentic Hadith selections](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku#hadisler)[Dûa & TesbîhDaily Duas & Tasbih](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku#dualar)[Calculation MethodologyDiyanet & astronomical formulas](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/hesaplama-metodolojisi)[About & Editorial BoardMission & Fiqh Council](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/hakkimizda) ❓ Question ## [Şirk çi ye û cureyên şirkê çi ne?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/sirk-nedir-ve-sirk-cesitleri-nelerdir) 🏛️ Henefî 📗 Ruling Bismillahirrahmanirrahim. Kîbrê min a delal, ji ber ku tu yê mezheba Hanefî yî, ez ê hewl bidim ku bersiva pirsa te bidim li gorî Qur'anê û Sunnetê, û li gorî mezheba me. Bila Allah Teala gotinên me rast bike. Şirk çi ye? Şirk tê wateya hevpar danîna Allah. Ew... # şirk çi ye # cureyên şirkê # şirkê mezin # şirk li gel hevkarî kirin # tevhîd û şirk 📅 2ê mijdara 2026an [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/sirk-nedir-ve-sirk-cesitleri-nelerdir) ❓ Question ## [Gelo îbadeta bê tesettûr heye?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/tesettursuz-ibadet-var-mi) 🏛️ Henefî 📗 Ruling Li gorî mezheba Hanefî, îbadeta bê tesettûr, di îbadetên bedenî de wekî nimêjê derbasdar nîne. Nimêj, ji ber ku derketina ber Allah e, divê bi edebe were kirin. Li gorî edeba mezheba Hanefî, avreta mêr ji zik heta çok e. Avreta jinê jî hemû bedena wê ye ji bil... # namaza bê sergirtin # perestina bê tesettur # şertên nimêja li gorî mezheba hanefî # avret di nimêjê de # giringiya tesetturê di îbadetê de 📅 1ê mijdara 2026an [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/tesettursuz-ibadet-var-mi) ❓ Question ## [Di rêwîtiyê de (seferî), hukmên nimêjê û şertên kurtkirinê çi ne?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/yolculukta-seferi-namaz-hukumleri-ve-kisaltma-sartlari-nelerdir) 🏛️ Malikî 📗 Ruling Wa 'eleikum es-selam we rahmetullahi we berekatuh. Silav, rehm û bereketên Xwedê li ser we be. Li gorî mezheba Malî, ez dikarim li ser hukmên nimêja seferî û şertên kurtkirinê, li gorî Qur'anê û Sunnetê, agahiyên jêrîn bidim: Hukmê Nimêja Seferî: Ji misilmanek... # hukmên nimêja rêwî # şertên kurtkirina nimêjê # nimêja qesr di mezheba malikî # kurtkirina nimêjê di rêwîtîyê de # nimêja rêwî 📅 31ê cotmeha 2026an [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/yolculukta-seferi-namaz-hukumleri-ve-kisaltma-sartlari-nelerdir) ❓ Question ## [Çawa îbadetê bikim?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/nasil-ibadet-etmeliyim) 🏛️ Şafiî 📗 Ruling Birayê min ê ezîz, Îbadet, bilindtirîn îfadeya wezîfeya me ya bendetiyê ji Xwedayê me re ye. Pirsîna çawa îbadet kirinê, yek ji mijarên herî girîng ên jiyana me ye. Bendetî ji Xwedayê Teala re, bi awayê ku wî ji me re nîşan daye, ango li gorî Qur'ana Pîroz û S... # چۆن عیبادەت بکەم # فێربوونی عیبادەت # چۆنیەتی نوێژ کردن # حوکمەکانی ڕۆژوو # ڕێنمایی عیبادەتە ئیسلامییەکان 📅 30ê cotmeha 2026an [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/nasil-ibadet-etmeliyim) ❓ Question ## [Girtina rojiyê merc e?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/oruc-tutmak-sart-mi) 🏛️ Henefî 📗 Ruling Bê şik, ez ê bersiva pirsa we bidim li gorî mezheba Hanefî, li gorî ronahiya Qur'anê û Sunnetê. Girtina rojiyê yek ji pênc bingehên Îslamê ye û ibadeteke ferz e. Ji ber vê yekê, ji bo her Mislimanekî ku ne xwediyê uzrekî derbasdar be, girtina rojiyê ferz e. Di... # روزە واجبە # فەرزەکانی ئیسلام # حوکمەکانی ڕۆژوگرتن # کێ ناتوانێت ڕۆژو بگرێت # گرنگی ڕۆژو 📅 29ê cotmeha 2026an [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/oruc-tutmak-sart-mi) ❓ Question ## [Gerek faîza bankayên dewletê yên fermî haram e?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/resmi-devlet-banka-faizi-haram-mi) 🏛️ Henefî 📗 Ruling Birayê ezîz, Ez dixwazim wekî Misilmanekî ku mezheba Hanefî dişopîne, bersiva pirsa we ya li ser faîza ku bankayên dewletê yên fermî sepandin, li gorî Qur'anê û Sunnetê bidim. Di Îslamê de faîz (riba) bi awayekî qedexe hatiye qedexekirin. Di gelek ayetên Qur'a... # riba li gorî îslamê # faîza bankayên dewletê haram e # pirsên li ser faîzê # faîza haram # hewldana ji bo helal kirina faîzê 📅 28ê cotmeha 2026an [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/resmi-devlet-banka-faizi-haram-mi) ❓ Question ## [Gunehên ku Pêxemberê me (sallallahu aleyhi ve sellem) wan lanet kirine çi ne?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/peygamberimizin-lanetledigi-gunahlar-nelerdir) 🏛️ Henefî 📗 Ruling Bismillahirrahmanirrahim. Gunehên ku Pêxemberê me (sallallahu aleyhi ve sellem) wan lanet kirine, ew sûcên mezin in ku meriv ji rehma Xwedê dûr dixin. Van kiryaran hem aramîya ferdî û hem jî ya civakî xera dikin. Li gorî mezheba Hanefî jî ev guneh heram in û d... # گوناهانی که پێغەمبەر لەعنەتی کردوون # هاوبەشی بۆ خودا دانان # ئازاردانی دایک و باوک # کوشتنی بێتاوان # خواردنی سوود 📅 28ê cotmeha 2026an [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/peygamberimizin-lanetledigi-gunahlar-nelerdir) ❓ Question ## [Di mirov de, ji kîjan temenî de dest bi nivîsandina gunehan tê kirin?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/insanlarda-gunah-yazilma-islemi-kac-yasinda-baslar) 🏛️ Henefî 📗 Ruling Birayê min ê delal, Nivîsandina gunehan di mirovan de, li gorî mezheba Hanefî û li gorî têgihiştina giştî ya Îslamê, bi temenê balixbûnê re tê. Ev temen bi gelemperî ji bo mêran dora 15 salî û ji bo jinan jî dora 15 salî an jî destpêkirina heyza wan tê destnîş... # چۆن گوناه د نوسراو دەست پێ دەکات # تەمەنی بالیغ بوون # گوناهی منداڵان # نیشانەکانی بالیغ بوون # حوکمەکانی ئیسلام 📅 28ê cotmeha 2026an [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/insanlarda-gunah-yazilma-islemi-kac-yasinda-baslar) ❓ Question ## [Gunehên mezin, heft gunehên mezin çi ne?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/buyuk-gunahlar-yedi-kebair-nelerdir) 🏛️ Henefî 📗 Ruling Bê guman, li gorî mezheba Hanefî, li gorî ronahiya Qur'anê û Sunnetê, ez ê agahdariya gunehên mezin (kebair) bidim we. Gunehên mezin ew guneh in ku Xwedê bi awayekî teqez qedexe kiriye û ji bo kirina wan sozê cezekî giran hatiye dayîn. Ev kirinên ku encamên wa... # گوناهه گهوره کان # حه وت گوناهه گهوره کان # هاوبه ري # کوشتن # هاوبه ري کردنه وه خوا 📅 28ê cotmeha 2026an [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/buyuk-gunahlar-yedi-kebair-nelerdir) ❓ Question ## [Gerek bi karê haram re mijûl dibe, gelo kirîn û firotina bi wî kesî re destûrdar e?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/haram-yolla-is-yapan-kisiyle-ticaret-yapmak-caiz-mi) 🏛️ Henefî 📗 Ruling Wa aleykumusselam û rehmetullahi û berekatuh. Mijara kirîn û firotina bi kesekî ku qezenca xwe bi riya haram bi dest dixe, bi ser de girêdayî çavkaniya qezenca haram û cureya bazirganiyê ye. Li gorî mezheba Hanefî, kirîn û firotina malekî ku haramtiya wî hatiy... # bazirganî bi kesê heram # keda heram # kirîn û firotin bi dravê heram # hukmê bazirganiya bi heram # malê heram 📅 28ê cotmeha 2026an [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/haram-yolla-is-yapan-kisiyle-ticaret-yapmak-caiz-mi) ❓ Question ## [هه‌ڵی پێغەمبەرانەوە بەرھەمھێنانی دەستەواژەی نەوەیی وەکەی پێغەمبەران و ڕێکخستنی پێغەمبەران بەڵێنە؟](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/peygamberlerin-soy-agaci-ve-gelis-sirasi-hakkinda-bilgi-verir-misiniz) 🏛️ Henefî 📗 Ruling بەڵێ، بۆ بەڵگەدەرکردنی پێغەمبەرانەوە بەرھەمھێنانی دەستەواژەی نەوەیی وەکەی پێغەمبەران و ڕێکخستنی پێغەمبەران بەڵێنە، لە ڕێگەی پێغەمبەرەکانیانەوە بەڵگەدەرکردن. # pêxemberên dinê # reya pêxemberan # adem # nûh # îbrahîm 📅 28ê cotmeha 2026an [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/peygamberlerin-soy-agaci-ve-gelis-sirasi-hakkinda-bilgi-verir-misiniz) ❓ Question ## [گرنگی نیازی له ئیسلامدا چییه؟](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/islamda-niyetin-onemi-nedir) 🏛️ Henefî 📗 Ruling له ئیسلامدا، نیهت ڕۆحی هه ر عیباده ت و کرده وه یه، و سه رچاوه ی پاداش و قبوڵکردنه. # girîngiya niyeta di îslamê de # feyzên niyeta baş # qebûlkirina emelan # xilata niyeta pak # îslam û niyeta 📅 28ê cotmeha 2026an [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/islamda-niyetin-onemi-nedir) ❓ Question ## [Gava tiştekî neçaverêkirî diqewime çima em dibêjin Subhanallah?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/beklenmedik-bir-sey-olunca-neden-subhanallah-deriz) 🏛️ Henefî 📗 Ruling Birayê min ê biqîmet, Gava ku em rastî rewşeke neçaverêkirî tên, gotina me ya "Subhanallah" tê wateya ku mirov Xwedayê Teala ji her cûre kêmasiyan bêpar bihêle û îqrar bike ku hêza Wî ya bêdawî heye. Di mezheba Hənefî û çanda giştî ya Îslamî de sedemên bingehî... # çima subhanallah dibêjin # gotinên di dema ecêbmayî de # navên û sifatên xwedê # sunetên pêxember # fêrkirina baweriya îslamî 📅 27ê cotmeha 2026an [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/beklenmedik-bir-sey-olunca-neden-subhanallah-deriz) ❓ Question ## [Gelo Xwedê yê ku bixwaze dibexşîne yan yê ku heq dike?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/allah-diledigini-mi-hak-edeni-mi-affeder) 🏛️ Henefî 📗 Ruling Birayê min ê hêja, li gorî baweriya Îslamê û bi taybetî rêbaza Henefî-Matûrîdî, bersiva vê pirsê di wê xala ku îradeya mutleq a Xwedê bi hîkmeta wî ya bêdawî re digihîje hev de ye. Xwedayê Teala xwediyê serweriya mutleq e û desthilata wî heye ku her kî bixwaze... # lêborîna xwedê # qebûlkirina tobeyê # gelo xwedê her kesî efû dike # mexfîret di îslamê de # rehm û hîkmeta xwedê 📅 26ê cotmeha 2026an [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/allah-diledigini-mi-hak-edeni-mi-affeder) ❓ Question ## [Fezîleta tesbîhatên piştî nimêjê](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/namazdan-sonra-yapilan-tesbihatin-fazileti) 🏛️ Henefî 📗 Ruling Selamun Aleykum birayê min ê hêja, Tesbîhatên ku piştî nimêjan tên kirin, sunneteke gelek biqîmet e ku hewaya manewî ya îbadetê temam dike û şukra bendeyê ya li hemberî Xwedê tîne ziman. Li gorî mezhebê Henefî, ev zikrên ku piştî nimêja ferz (eger hebe, piştî ... # tesbîhatên piştî nimêjê # feydeya tesbîhatê # zîkrên piştî nimêjê # sunetên nimêjê # efûkirina gunehan 📅 25ê cotmeha 2026an [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/namazdan-sonra-yapilan-tesbihatin-fazileti) ❓ Question ## [Xwediyên dewlemend ên misilman dereceyên bilind ên cennetê bi dest xistine?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/varlikli-muslumanlar-cennetin-yuksek-derecelerini-aldilar-mi) 🏛️ Henefî 📗 Ruling Birayê min ê delal, ev pirs ku te kirî, di serdema pêxembertiyê de bixwe ji aliyê hevalên feqîr ve ji Pêxemberê me (s.a.s.) hatiye pirsîn. Em dikarin vê mijarê di çarçoveya Quranê û Sunnetê de bi vî awayî rave bikin: Dereceyên bilind ên cennetê ne tenê bi dewl... # pileyên bihiştê # dewlemendî û feqîrî di îslamê de # teqwa û îxlas # xelata feqîran # sedeqe û zekat 📅 25ê cotmeha 2026an [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/varlikli-muslumanlar-cennetin-yuksek-derecelerini-aldilar-mi) ❓ Question ## [Eger di nav malbatê de neheqî hebe, divê em çi bikin?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/aile-icinde-haksizliklar-varsa-buna-ne-yapmaliyiz) 🏛️ Henefî 📗 Ruling Birayê min ê ezîz, em ê hewl bidin ku bi nermî bersiva pirsa we li ser awayê tevbigerin di rûyê neheqiyên ku di malbatê de rû didin, bidin. Dînê Îslamê girîngiyeke mezin dide bihêzbûna girêdanên malbatê, ku li ser bingeha evîn, rêz û edaletê ava bûne. Di Qur'a... # neheqiya di malbatê de îslam # mafên malbatê di îslamê de # pirsgirêkên malbatê û sebir # helwesta îslamî li hember neheqiyê # dadperwerî û evîn di malbatê de 📅 24ê cotmeha 2026an [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/aile-icinde-haksizliklar-varsa-buna-ne-yapmaliyiz) ❓ Question ## [Di roja qiyametê de Xwedayê me wê çawa ji bendeyên xwe hesab bipirse?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/hesap-gununde-rabbimiz-nasil-kullardan-hesap-soracaktir) 🏛️ Henefî 📗 Ruling Birayê min ê delal, Silav û rehmet û bereketên Xwedê li ser te be. Roja hesabdariyê, roja pîroz e ku edalet bi temamî lê bicih tê û tu zilm û neheqî li kesî nayê kirin. Li gorî usûla mezheba Henefî û aqîdeya Ehlê Sunnetê, Xwedayê Teala dema ku ji bendeyên xwe ... # roja hesabê # pirtûka kirinan # hesabdayîn di îslamê de # roja qiyametê # dadperweriya îlahî 📅 24ê cotmeha 2026an [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/hesap-gununde-rabbimiz-nasil-kullardan-hesap-soracaktir) ❓ Question ## [Guhdarkirina muzîka heavy metal an rock caîz e?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/heavy-metal-muzigi-veya-rock-muzigi-dinlemek-caiz-mi) 🏛️ Henefî 📗 Ruling Birayê min ê hêja, di ola Îslamê û mezhebê Henefî yê ku tu lê yî de, helal an heram bûna tiştekî bi naverok, wate û bandora wê ya li ser ruh û kiryarên mirov ve girêdayî ye. Di mijara muzîkê de jî rêgeza bingehîn ev e. Hukmê guhdarkirina muzîka heavy metal an ... # di îslamê de hukmê muzîkê # muzîka rock heram e # guhdarîkirina heavy metal # muzîk û dîn # stranên heram 📅 24ê cotmeha 2026an [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/heavy-metal-muzigi-veya-rock-muzigi-dinlemek-caiz-mi) ❓ Question ## [Xwedê çima têkiliya homoseksuelî qedexe kiriye?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/allah-neden-escinsel-iliskiyi-haram-kilmis) 🏛️ Henefî 📗 Ruling Birayê ezîz, silav û rehma Xwedê li ser te be. Ev pirsîna te ji bo fêmkirina girîngiya ku Îslam ji xwezaya mirov (fıtrat) û aramiya civakê re daye, hêja ye. Em dikarin hikmetên bingehîn ên vê qedexeyê li gorî mezheba Henefî û hiqûqa giştî ya Îslamê wiha kurte ... # çima hevzayendî di îslamê de heram e # nêrîna îslamê li ser lgbt # hevzayendî di quranê de # parastina neslê di îslamê de # fîtrat û îslam 📅 24ê cotmeha 2026an [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/allah-neden-escinsel-iliskiyi-haram-kilmis) ❓ Question ## [Ûteka, yanî nimêja azadbûyan di hadîsan de derbas dibe?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/uteka-yani-azatlilar-namazi-hadislerde-gecer-mi) 🏛️ Henefî 📗 Ruling Rewşenbîrê min ê hêja, "Nimêja Ûteka" (Nimêja Azadbûyan) a ku te pirsî, di çavkaniyên me yên sereke yên hadîsan de (wek Kûtûb-i Sitte) ku ji Pêxemberê me (sallallahu alejhi ve sellem) bi senedekî sahîh hatibe vegotin, tune ye. zpiraniya alimên hadîsan îfade ki... # nimêja uteka # hedîsên mewzû # bîdet çi ye # nimêjên nafile # sihheta hedîsan 📅 24ê cotmeha 2026an [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/uteka-yani-azatlilar-namazi-hadislerde-gecer-mi) ❓ Question ## [Ma hûn dikarin derbarê şecereya pêxemberan û rêza hatina wan de agahiyan bidin?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/peygamberlerin-soy-agaci-ve-gelis-sirasi-hakkinda-bilgi-verir-misiniz) 🏛️ Henefî 📗 Ruling Bira û xwişka min a hêja, selamun aleykum û rehmetullah. Xwedayê mezin ji bo ronîkirina mirovahiyê û nîşandana riya rast, ji Adem (alayhisselam) heta Efendiyê me Muhemmed Mistefa (sallallahu aleyhi we sellem) gelek pêxember şandine. Hejmara pêxemberên ku navên... # şecereya pêxemberan # rêza pêxemberan # pêxemberên di quranê de # dîroka pêxemberan # pêxemberê pêşîn û dawîn 📅 23ê cotmeha 2026an [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/peygamberlerin-soy-agaci-ve-gelis-sirasi-hakkinda-bilgi-verir-misiniz) ❓ Question ## [Di navbera hesabkirina Îkindiya (Esr) ya Henefî û Şafiî de çi ferq heye?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/hanefi-ve-safi-ikindi-asr-hesaplamasi-arasindaki-fark-nedir) 🏛️ Henefî 📗 Ruling Esselamu alejkum we rehmetullahi we berekâtuhu birayê ezîz. Ferqa bingehîn di navbera mezhebên Henefî û Şafiî de derbarê destpêkirina wextê Îkindiya de, ji awayê ku siya tiştekî tê girtin, derdikeve holê: 1. Mezheba Şafiî (û Cemaat/Piraniya aliman): Wextê Îkin... # dema nimêja esrê # cudahiya henefî û şafiî # esrê ewel û esrê sanî # hesabkirina dema nimêjê # dirêjiya siye 📅 23ê cotmeha 2026an [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/hanefi-ve-safi-ikindi-asr-hesaplamasi-arasindaki-fark-nedir) ❓ Question ## [Muezzinî çawa tê kirin?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/muezzinlik-nasil-yapilir) 🏛️ Henefî 📗 Ruling We aleykumû's-selam ve rahmetullâhi ve berekâtûhû. Muezzinî xizmeteke pir bi rûmet e ku misilmanan vedixwîne îbadetê û bûye cihê pesnê Pêxemberê me (s.a.v.). Pêxemberê me yê delal di hedîsekê de wiha ferman kiriye: «Muezzin dê di roja qiyametê de xwedî stûyên ... # muezinî çawa tê kirin # rêzikên bangdanê # fîzîleta muezin # bang û qamet # banga nimêjê 📅 23ê cotmeha 2026an [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/muezzinlik-nasil-yapilir) ❓ Question ## [Cezaya neanîna baweriyê bi Xwedê re çima maşekirina di cehennema ebî de ye?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/allaha-iman-etmemenin-cezasi-neden-ebedi-cehennemde-kalmaktir) 🏛️ Henefî 📗 Ruling Birayê min ê bi qîmet, Pirsa we yek ji wan mijarên kûr e ku hiş û dilê mirov herî zêde pê re mijûl dibe û hewl dide hikmeta wê fêm bike. Di çarçoveya edalet û rehma Xwedayê Teala de em dikarin vê meselê di nava ronahiya Quran û Sunnetê de wiha kurt bikin: Mezi... # dojeha herdemî # cezayê bêîmaniyê # edaleta xwedê # kufr di îslamê de # ezabê dojehê 📅 22ê cotmeha 2026an [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/allaha-iman-etmemenin-cezasi-neden-ebedi-cehennemde-kalmaktir) ❓ Question ## [Gelo Noel Baba heye?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/noel-baba-var-mi) 🏛️ Henefî 📗 Ruling Rojê min, li gorî baweriya îslamî, kesayetiya Noel Baba ne hebûneke rastîn e; ew tenê ji efsaneyeke çandî pêk tê. Bingehê baweriya îslamî tewhîd e, yanî yekbûna Xwedê ye. Di Îslamê de yê ku rizq dide, duayan dibihîze û pêdiviyan bi cih tîne tenê Xwedê ye. Di Q... # baba noel di îslamê de # pîrozkirina noelê di îslamê de # gelo baba noel heye # aqîdeya îslamê # hukmê noelê di îslamê de 📅 22ê cotmeha 2026an [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/noel-baba-var-mi) ❓ Question ## [Di kîjan rewşan de sehiv secdê pêwîst dibe û çawa tê kirin?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/sehiv-secdesi-hangi-durumlarda-gerekir-ve-nasil-yapilir) 🏛️ Henefî 📗 Ruling Birayê min ê delal, Li gorî mezheba Hanefî, sehiv secdê secdøyeke telafîkirinê ye ku vacîb e di rewşên jêrîn de: ger yek ji erkên (farzên) nimêjê bi xeletî (bi bîrçûnî an xeletî) dereng bikeve, an jî yek ji vacîbên nimêjê bê terkkirin an dereng bikeve. Di xele... # سوجدەی سەهو # چۆنیەتی سوجدەی سەهو # کەی سوجدەی سەهو پێویستە # لەبیرچوونەوە لە نوێژدا # ئەحکامەکانی نوێژ 📅 22ê cotmeha 2026an [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/sehiv-secdesi-hangi-durumlarda-gerekir-ve-nasil-yapilir) ❓ Question ## [Hukmên nimêja rêwîtiyê (seferî) û şertên kurtkirina wê çi ne?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/yolculukta-seferi-namaz-hukumleri-ve-kisaltma-sartlari-nelerdir) 🏛️ Henefî 📗 Ruling Bi navê Allah yê Dilovan û Rehîm. Birayê min ê ezîz, Xwedayê me yê Bilind di dînê me de hêsankariyê esas girtiye û ji bo bendeyên xwe yên di rêwîtiyê de taybetmendiyek daye wan. Di Qur'ana Pîroz de wiha tê gotin: “Dema hûn li ser erdê rêwîtî kirin... hûn guneh... # nimêja rêwîtiyê # kurteya nimêjê # şertên rêwîtiyê # mesafeya rêwîtiyê # hukmên nimêja rêwî 📅 22ê cotmeha 2026an [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/yolculukta-seferi-namaz-hukumleri-ve-kisaltma-sartlari-nelerdir) ❓ Question ## [Ferzên destnimêja guslê û sunnetên wê çi ne?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/gusul-abdestinin-farzlari-ve-sunnetleri-nelerdir) 🏛️ Henefî 📗 Ruling Wa aleykumusselam birayê ezîz. Xwedê îbadet û paqijiya me qebûl bike. Li gorî mezheba Henefî, ferz û sunnetên guslê (avjenî) ev in: Ferzên Guslê (3 ne): 1. Avdanî di dev (Mezmeze): Dev bi avê heta qirrikê tijî avdan û paşê derxistin. 2. Av kişandin di poz (Îst... # ghisla mezin # ferzên xuslê # sunetên xuslê # çawa ghisil tê girtin # paqijiya îslamî 📅 22ê cotmeha 2026an [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/gusul-abdestinin-farzlari-ve-sunnetleri-nelerdir) ❓ Question ## [Sedebên ku mirov ber bi xapandinê ve dibin çi ne?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/insani-aldanmaya-goturen-sebepler-nelerdir) 🏛️ Henefî 📗 Ruling Bi navê Allah yê dilovan û rehim. Birayê min ê delal, Yek ji metirsiyên herî mezin ên mirovan di îmtîhana dinya de "xapandin" (gurûr) û dûrbûna ji rastiyê ye. Li gorî alimên Îslamê, li gorî ronahiya Qur’ana Pîroz û Sunnetê, sedemên sereke yên ku mirov ber bi x... # sedemên xapandina mirovan # xapandina jiyana dinyayê # xefikên şeytan # xiflet û gurûr # terbiyeya nefsê di îslamê de 📅 22ê cotmeha 2026an [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/insani-aldanmaya-goturen-sebepler-nelerdir) ❓ Question ## [Nivêja Seherê (Duha) kîjan demê tê kirin û fezîleta wê çi ye?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/kusluk-duha-namazi-ne-zaman-kilinir-ve-fazileti-nedir) 🏛️ Henefî 📗 Ruling Kurê min ê hêja, Nivêja Seherê (Duha), nivêjekî nafile ya pir bi bereket e ku wekî nîşanekî spasiya ji bo Xudanê me tê kirin. Li gorî bingehên mezheba Henefî agahiyên derbarê vê nivêjê de wiha ne: Wextê Wê Kîjan Dem e? Demjimêra nivêja Duha nêzîkî 45-50 deqîqe... # dema nimêja duha # xêra nimêja duha # nimêja duha çend rekat e # çawa nimêja duha tê kirin # nimêjên nafile 📅 22ê cotmeha 2026an [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/kusluk-duha-namazi-ne-zaman-kilinir-ve-fazileti-nedir) ❓ Question ## [Pirs: Hûn dikarin bingehên îmanê rave bikin?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/soru-imanin-esaslarini-anlatir-misiniz-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-kaynak) 🏛️ Henefî 📗 Ruling Birayê min ê delal, Xwedê dilê me bi ronahiya îmanê geş bike û me li ser rastiyê saxlem bihêle. Bingehên îmanê, ku bingeha dînê Îslamê ye, em dikarin li gorî xeta baweriya mezheba Hanefî, têgihiştina Matureydî û li gorî çavkaniyên me yên fiqihî yên klasîk wiha... # rukanên îmanê # baweriya bi xwedê # eqîdeya îslamê # şertên îmanê # mezhebê henefî 📅 22ê cotmeha 2026an [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/soru-imanin-esaslarini-anlatir-misiniz-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-kaynak) ❓ Question ## [Ev daxwaznameyek ji bo şîrovekirina xewnê ye. Li gorî çavkaniyên Îslamî (Îbnî Sirîn, Nebulsî hwd.), bi şîrovekirina baş, bi zimanekî mizgînî û hişyarker şîrove bike. Şîretên manewî ji kesê ku xewn ditiye re bike. Ji zimanê teqez dûr bikeve (bibêje Allahu a'lem). Xwediyê xewnê ev dît: Dîtina girseya mirovan di xewnê de, dîtina min ku ez bi birayê xwe re şer dikim.](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/bu-bir-ruya-tabiri-istegidir-islami-kaynaklara-ibn-i-sirin-nablusi-vb-gore-hayra) 🏛️ Henefî 📗 Ruling Bismillahirrahmanirrahim. Birayê min ê hêja, xewna te xêr be. Vê xewna ku te dîtî, em dikarin li gorî rêbazên alimên Îslamê (wek Îbnî Sirîn û Nebulsî) û bi terbiyeya mezheba Hanefî wiha şîrove bikin: Dîtina girseya mirovan di xewnê de, bi gelemperî nîşana xêrê... # dîtina qerebalixê di xewnê de # di xewnê de bi birayê xwe re şer kirin # şirovekirina xewnan a îslamî # wateya şer di xewnê de # şiroveya xewnan a îbnî sirîn 📅 22ê cotmeha 2026an [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/bu-bir-ruya-tabiri-istegidir-islami-kaynaklara-ibn-i-sirin-nablusi-vb-gore-hayra) ❓ Question ## [Pirs: Di nimêja sibê de kîjan dua tên xwendin?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/soru-sabah-namazinda-hangi-dualar-okunur-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-kayn) 🏛️ Henefî 📗 Ruling We aleykumûselam ve rahmetullah, Birêzê min, bila Xwedê îbadetên te qebûl bike. Nimêja sibê, hem bi sunneta xwe û hem jî bi ferza xwe îbadeteke pîroz e ku ji bo misilman destpêkeke aram a roja xwe peyda dike. Li gorî kulliyeta fiqhê ya mezhebê Hənefî (mînak, '... # nimêja sibê # duayên nimêja sibê # nimêja li gorî mezheba henefî # sûreyên di nimêjê de # duaya subhaneke 📅 21ê cotmeha 2026an [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/soru-sabah-namazinda-hangi-dualar-okunur-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-kayn) ❓ Question ## [Pirs: Di nimêja êvarê de divê kîjan dua bên xwendin?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/soru-aksam-namazinda-hangi-dualar-okunmali-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-ka) 🏛️ Henefî 📗 Ruling Esselamû aleykum ve rahmetullah, Birayê hêja, duayên ku di nimêja êvarê de tên xwendin li gorî rûkn û sunnetên nimêjê diguhêrin. Wekî ku di çavkaniyên fiqhê yên biirûmet ên mezhebê Henefî (el-Hidaye û Reddü'l-Muhtar ê İbn Abidîn) de hatiye gotin, edakirina nim... # nimêja axiftinê # duayên nimêja axiftinê # fîqha hanefî # xwendin di nimêjê de # recûlên nimêjê 📅 21ê cotmeha 2026an [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/soru-aksam-namazinda-hangi-dualar-okunmali-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-ka) ❓ Question ## [Pirs: Ateîst kî ye / çi ye?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/soru-ateist-nedir-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-kaynaklarini-hanefi-icin-el) 🏛️ Henefî 📗 Ruling Bira min ê hêja, silav û rehmeta Xwedê li ser te be. Peyva ateîst, di wateya xwe ya ferhengî de tê wateya "Xwedênenas". Di terme îslamî û wêjeya fiqihê de, ev têgeh tam bi gotinên "zindîq", "mulhîd" an jî "dehrî" re li hev tê. Di çavkaniyên îslamî yên klasîk d... # ateîst çi ye # di îslamê de ilhad # zindiq çi ye # dehriyye # hukmê ateîzmê 📅 21ê cotmeha 2026an [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/soru-ateist-nedir-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-kaynaklarini-hanefi-icin-el) ❓ Question ## [Pirs: Evîn çi ye?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/soru-ask-nedir-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-kaynaklarini-hanefi-icin-el-me) 🏛️ Henefî 📗 Ruling Bismillahîrrehmanîrrahîm. Evladê min ê delal, di ramanên Îslamê û kevneşopiya me ya fiqihê de, têgîna "evîn" wekî haletekî dil û hem jî hestek bi encamên exlaqî û hiqûqî hatiye nirxandin. Di îfadeya herî kurt de, evîn evîna zêde û girêdana bi hebûnekê re ye. A... # çi ye evîn # pênasa îslamî ya evînê # hikûmên fiqih yên evînê # hez ji xwedê kirin # evîna mirovî 📅 21ê cotmeha 2026an [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/soru-ask-nedir-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-kaynaklarini-hanefi-icin-el-me) ❓ Question ## [Pirs: Jiyana Hz. Muhammed bide xuyakirin](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/soru-hz-muhammed-hayatini-anlat-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-kaynaklarini) 🏛️ Henefî 📗 Ruling Bîslemîllahîr-rehmanîr-rehîm. Hemd ji bo Xwedayê Rebbê alemê re ye, selat û selam li ser kul û pêxemberê Wê yê Efendiyê me Muhammed Mustafa, li ser al û sehabiyên wî be. Lawê min ê bi qîmet, jiyana Serwerê Du Cîhanan Hz. Muhammed (s.x.l.) ji bo me bawermendan ... # jiyana hz muhammed # siyera pêxember # sunnet di fiqha henefî de # dîroka îslamê # jiyana pêxemberê me 📅 21ê cotmeha 2026an [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/soru-hz-muhammed-hayatini-anlat-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-kaynaklarini) ❓ Question ## [Kî dikare Zekatê werbigire?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/soru-kime-zekat-verilebilir-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-kaynaklarini-hane) 🏛️ Henefî 📗 Ruling Birayê ezîz, silav, rehm û bereketên Xwedê li ser we be. Zekat yek ji pênc bingehên Îslamê ye û xwedî hikmeteke mezin e ji bo paqijkirina mal û pêkanîna edaleta civakî di nav civakê de. Li gorî mezheba Hanefî, kesên ku dikarin Zekatê werbigirin, bi awayekî zel... # kî werin zekatê bidin # mustehqên zekatê # hikmên zekatê li gorî hanefî # kesên ku zekat werdigirin # zekat ji bo feqîran 📅 21ê cotmeha 2026an [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/soru-kime-zekat-verilebilir-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-kaynaklarini-hane) ❓ Question ## [Pirs: Kerahat çi ye?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/soru-kerahat-nedir-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-kaynaklarini-hanefi-icin-e) 🏛️ Henefî 📗 Ruling Ve aleykumusselam ve rahmetullahi ve berekatuh. Di fiqha Henefî de kerahat, rewşên ku ne heram bin lê terkkirina wan tê xwestin û nayên ecibandin îfade dike. Yanî ew kiryar in ku negihîştine asta heramiyê lê nekirina wan xêrtir e. Ev rewş wekî mertebeyek di na... 📅 21ê cotmeha 2026an [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/soru-kerahat-nedir-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-kaynaklarini-hanefi-icin-e) ❓ Question ## [Oxa bawermendiyê ji dayikbûnê ve ye?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/inanmak-ihtiyaci-dogustan-midir) 🏛️ Henefî 📗 Ruling Birayê min ê hêja, Erê, pêdiviya bawermendiyê ji dayikbûnê ve bi mirov re hatiye dayîn. Li gorî baweriya Îslamê, her mirov bi fîtrateke pak ku ji bo naskirina Xwedê û teslîmbûna ji Wî re amade ye, tê dinyayê. Xwedayê Mezin di Qur'ana Pîroz de, di Sûreta E'raf ... 📅 21ê cotmeha 2026an [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/inanmak-ihtiyaci-dogustan-midir) ❓ Question ## [Têgîna Xwedê di çarçoveya mentiqî de bi domdarî vediguhere nakokiyan?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/tanri-kavrami-mantik-cercevesinde-surekli-celiskilere-donusuyor) 🏛️ Henefî 📗 Ruling Birayê delal, Ketina hiş a di nava nakokiyan de derbarê têgîna Xwedê de, ji ber hewldana têgihiştina Afirîner bi hişê mirovê sînorkirî û pîvanên afirandiyan (mexlûqetan) çêdibe. Li gorî mezheba kelamê ya Îmamî Ebu Hanîfe û Henefî-Maturîdî, hişê mirov xwedî kap... 📅 21ê cotmeha 2026an [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/tanri-kavrami-mantik-cercevesinde-surekli-celiskilere-donusuyor) ❓ Question ## [Pirs: Gûçkirina benîştê rojiyê dişkîne?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/soru-sakiz-cignemek-orucu-bozar-mi-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-kaynaklari) 🏛️ Henefî 📗 Ruling Selamun aleykum û rahmetullahi û berekatuh. Li gorî mezhebê Henefî, di derbarê gûçkirina benîştê de ka rojiyê dişkîne yan na, di navbera aliman de nêrînên cuda hene. Em vê mijarê di ronahiya Quran û Sunnetê de, bi piştgiriya çavkaniyên klasîk ên mezhebê Henefî... # aya benîşt rojiyê xira dike # tiştên ku rojiyê xira dikin # hukmên rojiyê # di rojiyê de benîşt cûtin # fiqha hanefî rojî 📅 21ê cotmeha 2026an [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/soru-sakiz-cignemek-orucu-bozar-mi-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-kaynaklari) ❓ Question ## [Ji bo çêbûna proteînan pêwîst e ku proteînên din hebin?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/proteinlerin-meydana-gelmesi-icin-baska-proteinlerin-var-olmasi-mi-gerekir) 🏛️ Henefî 📗 Ruling Bira û xwişka min a hêja, silav û rehmetên Xwedê li ser we bin. Ev pirs hem ji bo têgihiştina zanista modern û hem jî ji bo têgihiştina nîzama îlahî ya mezin a li gerdûnê gelek bi qîmet e. Ji aliyê zanistî ve, ji bo ku proteîn bên sentezkirin, pêwîst e ku gele... # afirandina jiyanê # xwedê û afirandin # zanist û îslam # pêkhateya proteînan # bingeha jiyanê 📅 21ê cotmeha 2026an [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/proteinlerin-meydana-gelmesi-icin-baska-proteinlerin-var-olmasi-mi-gerekir) ❓ Question ## [Nirxandina rûvî ya bûyer û xiravoyan gelo dibe sedema têgihiştina wan a şaş? Çalakiya bêkêmasî ya ku di gerdûnê de tê dîtin divê çawa bê nirxandin?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/hadiseleri-varliklari-yuzeysel-olarak-degerlendirmek-onlari-yanlis-algilamaya-se) 🏛️ Henefî 📗 Ruling Birayê min ê hêja, Nirxandina bûyer û heyberan tenê bi xuyangiya wan a derve, yanî bi awayekî rûvî, bê guman dibe sedema şaşiyeke mezin. Ger mirov nikaribe hikmet, armanc û hunera ilahî ya li pişt perdeya zohirî ya ku dibîne bibîne, wî hingê rastiya mezin a di... # fikirkirin li ser afirîna xwedê # hikmeta li pişt rûyê derve # nirxandina rûkal a bûyeran # zêdekirina bawerî û zanînê # ne tesadufîbûna gerdûnê 📅 21ê cotmeha 2026an [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/hadiseleri-varliklari-yuzeysel-olarak-degerlendirmek-onlari-yanlis-algilamaya-se) ❓ Question ## [Ji bo dewlemend bibim, divê ez kîjan dua bixwînim?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/soru-zengin-olmak-icin-hangi-duayi-okumaliyim-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih) 🏛️ Henefî 📗 Ruling Birayê min ê ezîz, silav û dua bi we re. Li gorî daxwaza we, ez bersiva pirsgirêkê di çarçoveya prensîbên bingehîn ên fiqha Hanefî û prensîbên giştî yên exlaqî yên Îslamê de didim. Di Îslamê de, Xwedê (Zariyat, 58) rizqê dide. Dema dewlemendî an jî rizqê fireh... # duaya dewlemendiyê # duaya rizqê # xebat di îslamê de # duaya bereketê 📅 20ê cotmeha 2026an [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/soru-zengin-olmak-icin-hangi-duayi-okumaliyim-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih) ❓ Question ## [Pirs: Çiqas zekata ku divê ez bidim heye?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/soru-vermem-gereken-zekat-miktari-ne-kadar-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-ka) 🏛️ Henefî 📗 Ruling Bi navê Xwedayê dilovan û dilnerm. Birayê min ê delal, zekat yek ji pênc bingehên Îslamê ye û rê ye ji bo paqijkirina mal û zêdekirina bereketê. Li gorî mezheba Hanefî, em dikarin mîqdar û hukmên zekatê bi vî awayî kurte bikin: Şertê bingehîn ji bo ferzîna zek... # rêjeya zekatê # nîsaba zekatê # zekat çawa tê dayîn # zekat çend e # pêwîstiyên zekatê 📅 20ê cotmeha 2026an [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/soru-vermem-gereken-zekat-miktari-ne-kadar-yanit-verirken-lutfen-klasik-fikih-ka) ❓ Question ## [Misilman kî ye?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/musluman-kimdir) 🏛️ Henefî 📗 Ruling Birayê min ê hêja, Selamun aleykum û rehmetullah. Misilman, di wateya xwe ya ferhengî de tê wateya kesê ku xwe radestî Xwedê û dînê Îslamê kiriye. Di warê istilahî de jî, kesê ku bingehên baweriya Îslamê bi dilê xwe rast dibîne, bi zimanê xwe îqrar dike û serî... # موسڵمان کێیە # واتای موسڵمان # بنەماکانی ئیسلام # شەهادەتین # مەرجەکانی موسڵمان بوون 📅 20ê cotmeha 2026an [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/musluman-kimdir) ❓ Question ## [Çawa dikare bersiva îdiaya ku dibêje "Zanyar hebûna Xwedê diparêzin daku di cîhanê de qencî hebe" bê dayîn?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/bilim-adamlari-allahin-varligini-dunyada-iyilik-olsun-diye-savunmaktadirlar-iddi) 🏛️ Henefî 📗 Ruling Zarokê min ê hêja, ev îdîa rastiyê tenê dadixîne nava berjewendiyekî civakî ku ev ji bingeh ve xelet e. Hebûna Xwedê serbixwe ji pêdiviya dengan a bi Wî re an jî ji daxwaza pêkanîna nîzamê ya li cîhanê re, rastiyeke mutleq û nesnî ye. Li gorî nêrîna Maturîdî k... # hebûna xwedê # zanist û ol # delîlên hebûna xwedê # rêkûpêkiya gerdûnê # rastiya baweriyê 📅 20ê cotmeha 2026an [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/bilim-adamlari-allahin-varligini-dunyada-iyilik-olsun-diye-savunmaktadirlar-iddi) ❓ Question ## [Çawa dikare bê dîtin ku karbon li axê tune lê di mirov de heye?](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/karbonun-toprakta-olmadigi-halde-insanda-olmasi-nasil-aciklanabilir) 🏛️ Henefî 📗 Ruling Silav li we be lawê min, Pêşî divê ez bibêjim ku daneyên zanistî yên nûjen piştrast dikin ku karbon bi berfirehî di axê de heye (di forma madeyên organîk, komir û cûrbecûr pêkhateyan de). Lêbelê, em dikarin pirsa te ji ronahiya hikmeta afirîna mirov û daxuyani... # derketina mirov ji axê # karbon û derketina mirov # derketina mirov di qur'anê de # maturidî derketina mirov # sîrên derketinê di îslamê de 📅 20ê cotmeha 2026an [↗ Open Full Page](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar/karbonun-toprakta-olmadigi-halde-insanda-olmasi-nasil-aciklanabilir) ### 📱 Have an Islamic Question? Ask scholars 24/7 directly and for free through our mobile app. [▶ Ask via Mobile App](https://play.google.com/store/apps/details?id=com.troya.duavenamazvakti&hl=ku) ## Sıkça Sorulan Sorular ve Cevaplar ### Şirk çi ye û cureyên şirkê çi ne? Bismillahirrahmanirrahim. Kîbrê min a delal, ji ber ku tu yê mezheba Hanefî yî, ez ê hewl bidim ku bersiva pirsa te bidim li gorî Qur'anê û Sunnetê, û li gorî mezheba me. Bila Allah Teala gotinên me rast bike. Şirk çi ye? Şirk tê wateya hevpar danîna Allah. Ew gunehê herî mezin e û tenê gunehê ku Allah efû nake. Allah Teala di Qur'ana Pîroz de wiha dibêje: "Bê guman Allah hevpar danîna bi wî re efû nake. Lê gunehên ji vî jêrî ji kîjan kesî re bixwaze efû dike." (Sûreya Nîsa, Ayet 48) Şirk ew e ku meriv di zatê, sifatên an jî kirinên Allah de, kesekî wekî wî an jî wekî wî qebûl bike. Ev înkarkirina yekîtiya Allah (tevhîd) e. Cureyên Şirkê Çi Ne? Şirk bi gelemperî di bin du sernavên sereke de tê lêkolîn kirin: 1. Şirk-i Ekber (Şirka Mezin): Ev cure şirke ku mirov ji dîn derdixe, û her çend mirov bi teqez dizane û qebûl dike ku tu kesek wekî Allah di zatê an jî sifatên wî de nîne, lê bi kirinên wekî îtaetkirina kesên din di mijarên wekî afirandin, rızık dayîn, rêvebirinê de, an jî ji wan alîkarî xwestinê derdikeve. Ev cure şirk dibe sedema vala derketina emelan. Şirka Rububiyyet: Di mijarên wekî afirînerî, rızık dayîn, rêvebirina karên Allah de, dîtina kesên din di van sifatên de, an jî bawerkirina ku kesên din jî di van karên de xwediyê desthilatê ne. Şirka Uluhiyyet: Hevpar danîna Allah di îbadetê de, wekî îbadetkirina kesên din, dua kirin, qurban birîn, bexşîn kirin. Ev cure şirka herî belav û herî xeternak e. Şirka Esma û Sifat: Qebûlkirina ku di navên û sifatên Allah de kesên wekî wî hene, an jî dayîna nav û sifatên Allah ji kesên din re. 2. Şirk-i Asğar (Şirka Biçûk): Ev cure şirke ku mirov ji dîn dernekeve, lê xelata emelan kêm dike an jî emelan vala derdixe. Bi gelemperî şirka ku bi riya (xuyangkirinê) ve girêdayî ye. Riya (Xuyangkirin): Kirina îbadetekê an jî emelekî qenc ji bo ne ji bo razîbûna Allah, lê ji bo qezenckirina pesnê mirovan, komkirina pesindan û armancên din yên dunyayî. Pêxemberê me (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) di vê derbarê de wiha gotiye: "Ya herî zêde ez ji ummeta xwe ditirsim, şirka biçûk (riya) ye." Sahabeyan pirsî: "Ya Resûlê Allah, şirka biçûk çi ye?" Pêxember wiha got: "Riya ye. Di roja qiyametê de Allah ji bendeyên xwe re dibêje: 'Hûn emelên xwe ji bo kê dikirin? Binêrin, xelata xwe li cem wan kesên ku we ji bo wan dikirin, bibînin!'" (Hedîsa Şerîf) Durketina ji şirkê, riya herî bibandor ji bo qezenckirina razîbûna Allah û gihîştina bihuştê ye. Bawerkirina bi yekîtiya Allah (tevhîd) û tenê îbadetkirina wî bingehê bawermendiyê ye. Bila Allah hemûyan ji şirkê biparêze. Vesselam. ### Gelo îbadeta bê tesettûr heye? Li gorî mezheba Hanefî, îbadeta bê tesettûr, di îbadetên bedenî de wekî nimêjê derbasdar nîne. Nimêj, ji ber ku derketina ber Allah e, divê bi edebe were kirin. Li gorî edeba mezheba Hanefî, avreta mêr ji zik heta çok e. Avreta jinê jî hemû bedena wê ye ji bilî rû û dest û pêyên wê. Di nimêjê de vegirtina van cihên avretê farz e. Heger kesê nimêj dikare bêyî vegirtina van cihên avretê nimêj bike, nimêja wî derbasdar nabe. Ji ber vê yekê, îbadeta bê tesettûr, ango nimêj, li gorî mezheba Hanefî derbasdar nîne. Lê belê divê bê diyarkirin ku tesettûr tenê bi nimêjê ve sînordar nîne, di jiyana rojane de jî jinên misilman divê li gorî emrê Allah tesettûrî bin. Di vê derbarê de di Qur'ana Pîroz û Sûnnetê de delîlên eşkere hene. Allah Teala wiha dibêje: "Ey Pêxember! Ji jinên xwe, keçên xwe û jinên bawermendan re bêje: Dema derdikevin derve, sergirtên xwe (cilbabên xwe) li xwe bikin. Ev ji bo wan rehetirîn e ku werin naskirin û bêందిlar nebin. Û Allah Efûkar e, Rehîm e." (Sûreya Ahzab, Ayet 59) Pêxemberê me (s.a.s.) jî gelek hedîsên pîroz di derbarê tesettûrê de gotine. Ev hedîs, eşkere dikin ku tesettûr hem farz e û hem jî di parastina iffeta jinan de roleke girîng dilîze. ### Di rêwîtiyê de (seferî), hukmên nimêjê û şertên kurtkirinê çi ne? Wa 'eleikum es-selam we rahmetullahi we berekatuh. Silav, rehm û bereketên Xwedê li ser we be. Li gorî mezheba Malî, ez dikarim li ser hukmên nimêja seferî û şertên kurtkirinê, li gorî Qur'anê û Sunnetê, agahiyên jêrîn bidim: Hukmê Nimêja Seferî: Ji misilmanekî ku di rêwîtiyê de ye re, destûr e ku nimêjên farz (nîvro, sêyemîn, êvar û şev) kurt bike (qesr). Lê ev destûr ne ferz e, lê bikaranîna vê destûrê bêtir qenc e. Nimêjên sibê û êvarê nayên kurtkirin. Şertên Kurtkirinê (Qesr): Li gorî mezheba Malî, da ku kesekî wekî seferî bê hesibandin û nimêjên xwe kurt bike, divê ev şert bi hev re cih bên: 1. Niyet: Divê nîyeta rêwîtiyê bike û ji mala xwe derkeve. Heger bê niyetê derkeve rê, wekî seferî nayê hesibandin. 2. Mese: Divê mesafeya ku dê were çûn, ji aliyê örfê ve wekî rêwîtiyê bê hesibandin. Di mezheba Malî de ev mesafe bi gelemperî wekî rêwîtiya du rojan tê qebûlkirin. Ev jî bi qasî 80-85 kîlometreyan e. Di mezhebên Henefî û yên din de ev mesafe dikare cûda be. 3. Cihê Îqametê: Divê ji cihê xwe yê îqametê (ku lê dimîne) dûr bikeve. Divê ji mala xwe, cihê karê xwe an jî cihê ku lê dimîne dûr bikeve. 4. Dema: Divê rêwîtî bê navber herî kêm sê roj (şev-roj) bidome. Heger rêwî li cihekî nîyeta sê roj an jî zêdetir bimîne, rewşa seferîtiyê bi dawî dibe û nimêjên xwe temam dike. Lê belê, heger bêyî destnîşankirina demeke diyarkirî an jî bi nîyeta bimîne ji sê rojan kêmtir, rêwîtiya xwe bidomîne, hukmê seferîtiyê didome. 5. Rêwîtiya Ku Mekruh Nîne: Divê rêwîtî ji ber sedemeke haram an jî mekruh nebe. Awayê Nimêja Seferî: Kesê ku seferî ye, dikare nimêjên nîvro û sêyemîn bi hev re bike (cem'î teqdim an jî cem'î te'xîr). Her wiha dikare nimêjên êvar û şevê jî bi hev re bike. Nimêja Nîvro û Sêyemîn: Dikarê nimêja nîvro di wextê xwe de bike û yekser pişt re nimêja sêyemîn jî bike (cem'î teqdim). An jî nimêja nîvro di wextê xwe de bike, heta wextê nimêja sêyemîn dereng bixe û dema wextê sêyemîn ket, her du nimêjan li pey hev bike (cem'î te'xîr). Nimêja Êvar û Şevê: Dikarê nimêja êvar di wextê xwe de bike û yekser pişt re nimêja şevê jî bike (cem'î teqdim). An jî nimêja êvar di wextê xwe de bike, heta wextê nimêja şevê dereng bixe û dema wextê şevê ket, her du nimêjan li pey hev bike (cem'î te'xîr). Her nimêjek ji du rekatên farz tê kirin. Mînak nimêja nîvro du rekat, nimêja sêyemîn du rekat, nimêja êvar sê rekat (nadihate kurtkirin), nimêja şevê jî du rekat tê kirin. Nîşaneya Girîng: Dema rewşa seferîtiyê bi dawî bû, ango dema ku nîyeta sê roj an jî zêdetir li cihekî bimîne, nimêj dîsa temam têne kirin. Di Qur'ana Pîroz de derbarê vê mijarê de wiha tê gotin: "Û gava hûn li ser erdê rêwîtî dikin, li ser we guneh nîne ku hûn nimêjê kurt bikin." (Sûreya Nîsa, Ayet 102) Di hedîsên şerîf de jî hatiye ku Pêxemberê me (s.a.s.) di rêwîtiyê de nimêjên xwe kurt dikirin. Xwedê rêwîtiyên we bike xêr û bereket. Hûn dikarin agahiyên bêtir li ser vê mijarê ji pirtûkên fiqihê yên mezheba Malî bibînin. Xwedê we biparêze. ### Çawa îbadetê bikim? Birayê min ê ezîz, Îbadet, bilindtirîn îfadeya wezîfeya me ya bendetiyê ji Xwedayê me re ye. Pirsîna çawa îbadet kirinê, yek ji mijarên herî girîng ên jiyana me ye. Bendetî ji Xwedayê Teala re, bi awayê ku wî ji me re nîşan daye, ango li gorî Qur'ana Pîroz û Sunneta Pêxemberê me (sallallahu aleyhi ve sellem) tê kirin. Wekî endamekî mezheba Şafiî, tu dikarî îbadetên xwe bi riayetkirina van prensîbên bingehîn pêk bînî. Îbadetên Bingehîn: Namaz: Edakirina pênc nimêjên ferz di wextên wan de, bi xushu û xûşû yek ji îbadetên herî girîng e. Hewl bidin ku nimêjê bi hînbûna şert, rukn û vacibên wê bikin. Li gorî mezheba Şafiî, dibe ku di awayê nimêjê de hin rewşên taybet hebin, ji bo hînbûna wan, serî li pirtûkên îlmîhal ên pêbawer bidin. Rojî: Girtina rojî di meha Remazanê de ferz e. Li gorî rewşa tenduristiyê, ji bo hedarên wekî rêwîtîyê, destûr hene. Zekat: Îbadetek e ku kesên xwedî mal û milkên diyarkirî, divê bidin kesên hewcedar. Girîng e ku meriv agahiyên berfireh li ser kîjan kesên zekatê bidin û çiqas bidin, bistîne. Hec: Ji kesên ku îmkanên wan hene, ferz e ku carekê di jiyana xwe de serdana Kabe bikin. Îbadet û Nêzîkatiyên Din: Xwendina Qur'anê û Fikrîn: Xwendina Qur'ana Pîroz, hewl dan ji bo fêmkirina maneya wê û li ser wê fikirîn, xwedî xelateke mezin e. Dua Kirin: Di her rewşê de dua kirina ji Xwedayê me re, xwestina alîkariyê ji wî, serî lêdan ji wî re, pêwîstiyek bendetiyê ye. Zikir û Tesbîh: Zikirina Xwedê, tesbîhkirina wî dilan rehet dike û dibe sedema bilindbûna manewî. Hînbûna Îlmekî: Hînbûna zanînên olî, zanîna helal û haramê, ji bo rast kirina îbadetên me, pirr girîng e. Emelên Salih: Her cure emelê salih, wekî qencî kirin, riayetkirina mafên cîrantiyê, qencîkirina dê û bav, alîkariya feqîran, îbadet e. Xalên Girîng: Niyet: Di hemû îbadetan de, niyeta pak û tenê ji bo razîbûna Xwedê esas e. Bê Îxlasî: Îbadet divê ji nîşanîdanê dûr, bi samîmiyet bê kirin. Dûrketina Ji Bid'atan: Girîng e ku meriv ji wan kiryaran ku Pêxemberê me (sallallahu aleyhi ve sellem) hîn nekirine û paşê hatine zêdekirin, dûr bikeve. Mezheba Şafiî, di îbadetan de, bi taybetî di hin hûragahiyan de, dibe ku xwedî kiryarên xwe yên taybet be. Ji ber vê yekê, dema hînbûna awayê nimêjê, guslê, destnimêjê, teyemumê û îbadetên din, divê nêrînên fîqhiyên mezhebê bêne hesibandin. Bîr neke ku Xwedayê Teala ji bendeyên xwe dixwaze ku wî nas bikin, îtaeta wî bikin û emelên ku razîbûna wî bi dest bixin, bikin. Xwedê ji hemûyan baştir dizane. Xwedê îbadetên te qebûl bike. ### Girtina rojiyê merc e? Bê şik, ez ê bersiva pirsa we bidim li gorî mezheba Hanefî, li gorî ronahiya Qur'anê û Sunnetê. Girtina rojiyê yek ji pênc bingehên Îslamê ye û ibadeteke ferz e. Ji ber vê yekê, ji bo her Mislimanekî ku ne xwediyê uzrekî derbasdar be, girtina rojiyê ferz e. Di Qur'ana Pîroz de wiha tê gotin: "Ey kesên ku bawer kirine! Wekî ku ji bo kesên berî we ferz bû, ji bo we jî ferz bûye ku hûn rojî bigirin. Dibe ku hûn xwe biparêzin." (Sûreya Beqere, Ayet 183) Pêxemberê me (sallallahu aleyhi ve sellem) jî bi gelek hedîsên xwe fezîleta rojiyê diyar kiriye. Mînakî, di hedîsa navdar de ku Cebraîl (a.s.) li ser esasên Îslamê pirsî, rojî jî wekî ferz hate destnîşankirin. Ji ber vê yekê, ji bo her Mislimanekî ku aqilê wî sax be, gihîştibe temenê balixbûnê û bikaribe rojî bigire, di meha Remazanê de rojî girtin vacîb e. Lêbelê, ji bo kesên ku uzrên derbasdar wekî nexweşî, rêwîtî, ducanî an jî şîrdan hene, derfetên wekî paşxistina rojiyê an jî dayîna fîdyeyê jî hene. Di mezheba Hanefî de ji bo van rewşan hedên berfireh hene. ### Gerek faîza bankayên dewletê yên fermî haram e? Birayê ezîz, Ez dixwazim wekî Misilmanekî ku mezheba Hanefî dişopîne, bersiva pirsa we ya li ser faîza ku bankayên dewletê yên fermî sepandin, li gorî Qur'anê û Sunnetê bidim. Di Îslamê de faîz (riba) bi awayekî qedexe hatiye qedexekirin. Di gelek ayetên Qur'ana Pîroz de emr hatiye kirin ku ji faîzê dûr bimînin. Mînak, di ayetê 275an ê Sureya Beqere de wiha tê gotin: "Xwedê kirîn û firotin helal kiriye, lê faîz haram kiriye." Pêxemberê me (sallallahu aleyhi ve sellem) di hedîsên xwe de ewên ku faîz distînin, didin, dinivîsin û şahidî dikin, lanet kiriye. Ev hukmê giştî ji bo faîzên ku bankayên dewletê sepandin jî derbasdar e. Di mezheba Hanefî de li ser haramîtiya faîzê tu îxtilaf tuneye. Her çiqas karûbarên bankayên dewletê wekî çalakiyekî bazirganî xuya bike jî, ji ber ku di bingehê xwe de dahata faîzê bi dest dixin, ev rewş nayê qebûlkirin. Ji ber vê yekê, standina pere bi faîz ji bankayên dewletê yên fermî an jî dayîna pere bi faîz, li gorî mezheba Hanefî haram e. Tête pêşniyar kirin ku kesên ku di van karûbaran de cih digirin, heta ku ji dest tê, berê xwe bidin riyên helal. Di gavên ku ji bo bidestxistina razîbûna Xwedê diavêjin de, ez ji we re serkeftinê dixwazim. ### Gunehên ku Pêxemberê me (sallallahu aleyhi ve sellem) wan lanet kirine çi ne? Bismillahirrahmanirrahim. Gunehên ku Pêxemberê me (sallallahu aleyhi ve sellem) wan lanet kirine, ew sûcên mezin in ku meriv ji rehma Xwedê dûr dixin. Van kiryaran hem aramîya ferdî û hem jî ya civakî xera dikin. Li gorî mezheba Hanefî jî ev guneh heram in û divê ji wan dûr bikevin. Hin gunehên ku di Qur'ana Pîroz û Sunetê de hatine lanet kirin ev in: Şirk anîna Allah re: Îbadeta ji yekî din re an jî hevpar danîna wî, gunehê herî mezin e. (Sûreya Nehl, Ayet 105) Zor û zehmetî dan dê û bav û li dijî wan derketin: Wan aciz kirin, biçûk dîtin, serîhildan ji gunehên mezin e. (Sûreya Îsra, Ayet 23) Bêheq kuştina mirovekî: Jiyanek jidestdan, li cem Xwedê yek ji tawana herî mezin e. (Sûreya Maîde, Ayet 32) Xwarin û dayîna faîzê: Danûstandinên faîzî, hem li dinya û hem jî li axretê zirarên mezin dibînin. (Sûreya Beqere, Ayet 275) Zîna kirin: Ev gunehê mezin yê li hember namûs û iffetê, avahiya exlaqî ya civakê xera dike. Dizî kirin: Malê kesekî din bê destûr standin, binpêkirina mafê bendeyan e. Şahidîya derewîn kirin: Rastiyê tewandin û kesên din bêheq tawanbar kirin webalekî mezin e. Zilm li mirov kirin û mafên wan xwarin: Kiryarên ne dadmend û desteserkirina mafên kesên din hatine lanet kirin. Sözên xerab gotin û dedikoyî belav kirin: Gotinên ku dê aramiya di navbera mirovan de xera bike û wan aciz bike heram e. Bi tinazî kirin û biçûk dîtin: Divê ji kiryarên ku dê di nav mislimanan de nefret û kîn derxînin dûr bikevin. Di pîvan û giraniyê de xapandin: Li dijî prensîba rastîyê di bazirganiyê de tevgerîn hatîye lanet kirin. (Sûreya Mutaffifîn, Ayet 1-3) Li ser namûsa kesên din axaftin: Derew li jinên iffetdar kirin gunehekî pir mezin e. (Sûreya Nûr, Ayet 23) Ev guneh, hêrsa Xwedê tije dikin û kirinên ku Pêxemberê me (sallallahu aleyhi ve sellem) wan lanet kirine ne. Misliman divê ji van kiryaran dûr bikeve, tobe bike û ji Xwedê efû bixwaze. Xwedê Teala hemûyan ji van gunehan biparêze. ### Di mirov de, ji kîjan temenî de dest bi nivîsandina gunehan tê kirin? Birayê min ê delal, Nivîsandina gunehan di mirovan de, li gorî mezheba Hanefî û li gorî têgihiştina giştî ya Îslamê, bi temenê balixbûnê re tê. Ev temen bi gelemperî ji bo mêran dora 15 salî û ji bo jinan jî dora 15 salî an jî destpêkirina heyza wan tê destnîşankirin. Bingehê vê rewşê ev prensîpa ye ku di Qur'ana Pîroz û Sunetên Pêxember de cih girtiye: "Her kes bi tiştê ku qezenc kiriye ve girêdayî ye." (Sûreya Muzzemmil, Ayet 8) Ev ayet diyar dike ku mirov berpirsiyarê kirinên xwe ye. Zarokên ku balix nebûne, tê qebûlkirin ku hîna negihîştine vê berpirsiyariyê. Di hedîseke Pêxemberê me (s.a.s.) de jî wiha hatiye gotin: "Qelem ji sê kesan hatiye rakirin: Ji yê ku heta şiyar bibe radize, ji yê dîn heta ku hişê xwe bê, û ji zarok heta ku bigihîje temenê balixbûnê." (Tirmizî, Cenaz, 20; Ebu Dawud, Hudud, 22) Ev hedîs bi zelalî diyar dike ku balixbûn ji bo nivîsandina guneh û xelatan xalekî girîng e. Ji ber vê yekê, mirov ji bo xeletî an gunehên ku berî balixbûnê û berî gihîştina temenê berpirsiyariyê kirine, ne berpirsiyar e. Lê belê, ji bo kirinên ku piştî balixbûnê kirine, hem ji aliyê xelat û hem jî ji aliyê gunehan ve berpirsiyar dibe. Bi Xwedê re bimînin. ### Gunehên mezin, heft gunehên mezin çi ne? Bê guman, li gorî mezheba Hanefî, li gorî ronahiya Qur'anê û Sunnetê, ez ê agahdariya gunehên mezin (kebair) bidim we. Gunehên mezin ew guneh in ku Xwedê bi awayekî teqez qedexe kiriye û ji bo kirina wan sozê cezekî giran hatiye dayîn. Ev kirinên ku encamên wan ji gunehên biçûk mezintir in, ji yên piçûk cuda ne. Her çend di derbarê hejmara gunehên mezin de di nav aliman de nêrînên cuda hebin jî, heft gunehên mezin ên navdar û bi gelemperî qebûlkirî ev in: 1. Hevpar danîna Xwedê (Şirk): Hevpar danîna Xwedê, gunehê herî mezin e û gunehê tenê yê ku nayê efûkirin e. Di Qur'ana Pîroz de wiha tê gotin: "Bê guman Xwedê yê ku ji wî re hevpar bên danîn efû nake. Lê belê gunehên ji xeynî vê yekê, ji bo kîjan bixwaze efû dike." (Sûreya Nîsayê, 48) 2. Kuştina mirovan: Kuştina mirovekî bêheq, yek ji gunehên herî mezin e di Îslamê de. Di Qur'ana Pîroz de hişyariyên tund li ser vê mijarê hene. 3. Sihir (Bêrîkirin) kirin: Sihir hem ji bo yê ku dike û hem jî ji bo yê ku dike, wekî gunehekî mezin tê qebûlkirin. 4. Namaz nehanîn: Namaz yek ji stûnên bingehîn ên Îslamê ye. Terikandina namazê bêyî hincet, yek ji gunehên mezin e. 5. Zîna kirin: Zîna, ku têkiliyek neqanûnî ye, yek ji gunehên mezin e ku zirarên giran dide hem kesan û hem jî civakê. 6. Dizî kirin: Bi awayekî neheq destxistin ser malê kesekî din, yek ji gunehên mezin e ku di Îslamê de haram hatiye kirin. 7. Şahidtiya derewîn kirin: Danîna şahidtiyek ku li dijî rastiyê ye, kiryarek e ku edaletê têk dibe û wekî gunehekî mezin tê hesibandin. Evên ku hatine rêz kirin, tenê beşek ji gunehên mezin in. Di Qur'anê û Sunnetê de gelek gunehên mezin hatine behs kirin. Ya girîng ew e ku ji van gunehan dûr bikevin û hewl bidin ku razîbûna Xwedê bi dest bixin. Ji Xwedê Teala daxwaz dikim ku em hemû ji gunehên mezin biparêze. ### Gerek bi karê haram re mijûl dibe, gelo kirîn û firotina bi wî kesî re destûrdar e? Wa aleykumusselam û rehmetullahi û berekatuh. Mijara kirîn û firotina bi kesekî ku qezenca xwe bi riya haram bi dest dixe, bi ser de girêdayî çavkaniya qezenca haram û cureya bazirganiyê ye. Li gorî mezheba Hanefî, kirîn û firotina malekî ku haramtiya wî hatiye teqez kirin, destûrdar nîne. Lê belê, eger çavkaniya malê ku kesek bi riya haram bi dest xistiye gumanbar be an jî haram û helal tevlihev bûne, rewş dikare cûda bibe. Eger kesek pere bi riya haram bi dest bixe lê bi vê pereyî malekî helal dikire û difiroşe, heya ku ev mal bixwe haram nebe, di kirîn û firotina wî de dibe ku ti pirsgirêk tunebin. Lê ev rewş nayê wê wateyê ku kesek qezenca xwe ya haram rewa bike. Di Qur'ana Pîroz de wiha tê gotin: "Ey bawermendan! Malên xwe di navbera xwe de bi riyên batil (haram) nexwin. Lê belê, heke bi bazirganiyekî ku li ser lihevkirina hevbeş be, ji bilî vê ye." (Sûreya Nîsa, Ayet 29) Ev ayet her cure qezenca neheq qedexe dike û dibêje ku bazirganiya rewa bi lihevkirina hevbeş be. Pêxemberê me yê birûmet (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) jî di derbarê dûrketina ji qezenca haram de gelek hedîsên pîroz gotine. Mînakî, "Kîjan kesekî malekî haram bi dest bixe, heta ku sedeqe jî bide, nayê qebûl kirin û ya ji wî mayî jî ji bo wî dojehî ye." (Îbnî Mace, Ticarat, 4) ev hedîs hişyariyek girîng e li ser rewşa malê haram û ya ji wî bi destketî. Ji ber vê yekê, dema ku bi kesekî ku bi riya haram kar dike re bazirganiyê dikin, divê mirov baldar be. Heke mijara bazirganiyê haram be (mînakî firotina vexwarinên alkolî) an jî beşa mezin a qezenca kesekî haram be û ev rewş bikeve bazirganiya wî, ji wî kesî mal kirîn an jî firotina mal ji wî re li gorî mezheba Hanefî dibe ku destûrdar nebe. Lê belê, heger qezenca kesekî gumanbar be jî, heke ew malekî helal ji we re bifiroşe û hûn jî ji haramtiya vê malê ne ewle bin, girîng e ku mirov bi baldarî lêkolîn bike û gumanan ji holê rake. Bi kurtasî, ji kesekî ku qezenca haram bi dest dixe, kirîna malekî ku çavkaniya qezenca wî haram e, bi teqezî destûrdar nîne. Heger çavkaniya qezenca wî gumanbar be, divê hûn ji helalîya malê ku hûn dikirin ewle bibin. Ya herî qenc ew e ku mirov ji kesên ku qezenca wan gumanbar e dûr bikeve. Allah'u Teala hemû me di mijara helal û haram de ronî bike. ### هه‌ڵی پێغەمبەرانەوە بەرھەمھێنانی دەستەواژەی نەوەیی وەکەی پێغەمبەران و ڕێکخستنی پێغەمبەران بەڵێنە؟ بەڵێ، بۆ بەڵگەدەرکردنی پێغەمبەرانەوە بەرھەمھێنانی دەستەواژەی نەوەیی وەکەی پێغەمبەران و ڕێکخستنی پێغەمبەران بەڵێنە، لە ڕێگەی پێغەمبەرەکانیانەوە بەڵگەدەرکردن. ### گرنگی نیازی له ئیسلامدا چییه؟ له ئیسلامدا، نیهت ڕۆحی هه ر عیباده ت و کرده وه یه، و سه رچاوه ی پاداش و قبوڵکردنه. ### Gava tiştekî neçaverêkirî diqewime çima em dibêjin Subhanallah? Birayê min ê biqîmet, Gava ku em rastî rewşeke neçaverêkirî tên, gotina me ya "Subhanallah" tê wateya ku mirov Xwedayê Teala ji her cûre kêmasiyan bêpar bihêle û îqrar bike ku hêza Wî ya bêdawî heye. Di mezheba Hənefî û çanda giştî ya Îslamî de sedemên bingehîn ên bikaranîna vê zikrê di demên şaşwaziyê de ev in: 1. Îfadekirina Heyret û Matmayînê: Mûmin gava rastî bûyereke neçaverêkirî tê, tîne bîra xwe ku ev bûyer bi teqdîra Xwedê pêk hatiye. Bi gotina "Xwedê çiqasî mezin e, Ew ji her cûre kêmasiyan dûr e" heyreta xwe li hember hunera afirandinê û hêza Wî tîne ziman. 2. Girêdayîbûna bi Sunnetê re: Pêxemberê me yê delal (sallallahu aleyhi we sellem) di rewşên ku ew şaş mima an heyret kiribû de bi gotina "Subhanallah" bertek nîşan daye. Carekê gava ku bi Hz. Ebû Hureyre re hatibû gel hev, ji ber ku ew bi cûnubî bû û fedî dikir, Efendiyê me (sallallahu aleyhi we sellem) bi heyret gotibû: "Subhanallah! Mûmin qet qirêj (necis) nabe" (Buxarî, Gûsil 23; Muslim, Heyz 115). 3. Bîrveanîna Xwedê: Di Qurana Pîroz de tê gotin: "Her tiştê ku li ezmanan û li erdê heye, Xwedê tesbîh dike" (Sûreya Haşir, 1). Gotina vê tesbîhê li hember rewşeke neçaverêkirî, nîşanek e ku bendeyî dizane ku di her kêliyê de di bin çavdêriya Xwedê de ye. Bi kurtahî; li hember bûyerekê gotina "Subhanallah", hem îfadeyeke şaşwaziyê ye û hem jî wesîleyek e ku ew kêlî veguhere zikr û îbadetê. Bila Xwedê me her dem bike ji wan bendeyên ku Ewî zikr dikin. ### Gelo Xwedê yê ku bixwaze dibexşîne yan yê ku heq dike? Birayê min ê hêja, li gorî baweriya Îslamê û bi taybetî rêbaza Henefî-Matûrîdî, bersiva vê pirsê di wê xala ku îradeya mutleq a Xwedê bi hîkmeta wî ya bêdawî re digihîje hev de ye. Xwedayê Teala xwediyê serweriya mutleq e û desthilata wî heye ku her kî bixwaze bibexşîne. Di Qurana Pîroz de ev rastî wiha tê îfadekirin: 'Çi di asîmanan û çi li ser rûyê erdê heye, hemû ya Xwedê ye. Ew yê ku bixwaze dibexşîne, yê ku bixwaze ceza dike. Xwedê gelek bexşîner û dilovan e.' (Al-î Îmran, 129). Lê 'xwestina' Xwedê ne hilbijartineke tesadufî ye, belkî li ser hîkmeta wî ya bêdawî (her tiştî li cihê xwe kirin) bingeh digire. Xwedê tobe û poşmaniya dilsoz a bendeyê xwe û kirinên wî yên qenc dike wesîleya bexşandina xwe. Yanî bende bi tobe û baweriyê daxwaza bexşandinê dike, Xwedê jî bi kerema xwe re dixwaze wî bibexşîne. Pêxemberê me (s.a.w) di hedîsekê de wiha ferman kiriye: 'Tu kes bi kirinên xwe (bi serê xwe heq bike) nikare bikeve bihuştê. Pirsîn: 'Tu jî, ey Resûlê Xwedê?' Fermo: 'Erê, heta ku Xwedê min bi rehma xwe dorpêç neke, ez jî nikarim bikevim.' (Muslim, Munafiqîn, 71). Bi kurtasî; tu kes nikare bi gotina 'min ev heq kir' li ser Xwedê îdiaya mafekî bike. Bexşandin kerem û îradeya Xwedê ye. Lê Xwedê bi mizgîniya ku ew kesên bi dilsozî tobe dikin û li fermanên wî guhdarî dikin dê bibexşîne, rêya gihîştina vê îradeyê nîşanî me daye. Xwedê me bike ji wan bendeyên ku bi rehma xwe dorpêç kirine. ### Fezîleta tesbîhatên piştî nimêjê Selamun Aleykum birayê min ê hêja, Tesbîhatên ku piştî nimêjan tên kirin, sunneteke gelek biqîmet e ku hewaya manewî ya îbadetê temam dike û şukra bendeyê ya li hemberî Xwedê tîne ziman. Li gorî mezhebê Henefî, ev zikrên ku piştî nimêja ferz (eger hebe, piştî ku sunneta dawî hat kirin) tên kirin, wekî sunneta muekked têne qebûlkirin. Em dikarin fezîleta tesbîhatên piştî nimêjê bi vî awayî kurt bikin: 1. Efûkirina gunehan: Pêxemberê me (s.a.w.) wiha ferman kiriye: «Kî piştî her nimêjê 33 caran Xwedê tesbîh bike (Subhanallah), 33 caran hemdê Xwedê bike (Elhamdulillah) û 33 caran tekbîr bîne (Allahu Ekber), tevahiya wan dibe 99. Di ya sedemîn de jî bibêje 'Lâ ilâhe illallâhu vahdehû lâ şerîke leh, lehü'l-mülkü ve lehü'l-hamdü ve hüve alâ külli şey'in kadîr', gunehên wî heke bi qasî kefê deryayê bin jî tên efûkirin.» (Muslim, Mesacîd, 146). 2. Bilindbûna dereca manewî: Tesbîhat dil ji mijûliyên dinyayî paqij dike û bendeyê nêzîkî Xwedê dike. Wekî ku di Quranê de tê ferman kirin: «Hişyar bin ku dil tenê bi bîranîna Xwedê aram dibin.» (Sûreya Ra'd, 28). 3. Telafîkirina kêmasiyan: Dibe wesîleya telafîkirina xefletên biçûk û kêmasiyên ku di dema nimêjê de çêdibin. 4. Xezîneya bihuştê: Ev zikr ji bo bawermend di axretê de xêreke mezin û xezîneya bihuştê ne. Pêxemberê me, li ser xemgîniya muhacirên feqîr ên ku digotin «Dewlemendan dereceyên bilind û nîmetên ebedî birin», ev tesbîhat ji wan re pêşniyar kir û mizgîn da ku bi vê yekê kesên din nikarin bigihîjin wan (Buharî, Ezan, 155). Bi kurtasî; tesbîhatên piştî nimêjê, deriyê bidestxistina xêrên mezin bi hewldaneke kêm û paqijbûna manewî ye. Xwedê îbadetên we qebûl bike. ### Xwediyên dewlemend ên misilman dereceyên bilind ên cennetê bi dest xistine? Birayê min ê delal, ev pirs ku te kirî, di serdema pêxembertiyê de bixwe ji aliyê hevalên feqîr ve ji Pêxemberê me (s.a.s.) hatiye pirsîn. Em dikarin vê mijarê di çarçoveya Quranê û Sunnetê de bi vî awayî rave bikin: Dereceyên bilind ên cennetê ne tenê bi dewlemendiyê an jî tenê bi feqîriyê ve girêdayî ne. Pîvana sereke ya dereceyên teqwa, îxlas û girtina riza ya Xwedê ye. Rojekê hevalên feqîr hatin ba Pêxember (s.a.s.) û xemgîniya xwe anîn ziman û gotin: "Ey Resûlê Xwedê! Birayên me yên dewlemend dereceyên bilind û nimetên herheyî bi dest xistin. Çimkî em nimêj dikin ew jî dikin, em orc digirin ew jî digirin. Lê ew sedeqe didin, em nikarin bidin; ew koleyan azad dikin, em nikarin azad bikin." Pêxember (s.a.s.) zikirên (tesbîhatên) ku dikarin bi îbadetên madî yên dewlemendan re pêşbaziyê bikin, hînî wan kir (Muslim, Mesacid, 142). Her wekî alimên mezheba Hanefî jî tekez kirine, di Îslamê de pêşengî bi hindikî an jî pirbûna malê nayê pîvan, lê bi awayê ku ew mal hatî qezenckirin û li ku derê hatiye xerckirin, tê pîvan. 1. Feqîrê ku sebir dike û Dewlemendê ku şikir dike: Alimên Îslamê diyar kirine ku nirxa "feqîrê ku sebir dike" û "dewlemendê ku şikir dike" li cem Xwedê bilind e. Mislimanek dewlemend dikare bi xerckirina malê xwe di riya Xwedê de (infak kirin) bigihîje dereceyên herî bilind. Mislimanek feqîr jî dikare bi sebirandina li ser rewşa xwe û berdewamkirina îbadetên xwe bigihîje heman derezcan. 2. Zehmetiya Hesabê: Pêxemberê me (s.a.s.) mizgîn da ku "feqîr dê 500 sal berî dewlemendan bikevin cennetê" (Tirmizî, Zühd, 37). Ev ji ber vê yekê ye ku hesabê malê dewlemendan dem digire. Lê piştî ku hesab dan, dereceyên dewlemendên ku malê xwe di riya xêrê de xerc dikin, dikare pir bilind be. 3. Pîvana Sereke Teqwawî ye: Di Quranê de Xwedê Teala dibêje: "Bi rastî, li cem Xwedê herî bilindê we ew kes e ku herî zêde ji wî ditirse (herî teqwawî ye)" (Sûreta Hucurat, 13). Bi kurtasî; Mislimanên dewlemend ne tenê ji ber ku dewlemend in, lê heke malê xwe di riya Xwedê de xerç bikin û şikir bikin, ew digihîjin dereceyên bilind. Mislimanên feqîr jî bi sebir û îbadetên xwe dibin hevparê van derezcan. Cennet cîhek e ku li wir bextewariya dewlemendan û sebir û samîmiyeta kesên ku derfetên wan kêm in, tê xelat kirin. ### Eger di nav malbatê de neheqî hebe, divê em çi bikin? Birayê min ê ezîz, em ê hewl bidin ku bi nermî bersiva pirsa we li ser awayê tevbigerin di rûyê neheqiyên ku di malbatê de rû didin, bidin. Dînê Îslamê girîngiyeke mezin dide bihêzbûna girêdanên malbatê, ku li ser bingeha evîn, rêz û edaletê ava bûne. Di Qur'ana Pîroz û Sûnnetê de gelek şîret û hukm di vê derbarê de hene. Berî her tiştî, dema ku neheqiyek di malbatê de çêdibe, divê mirov bi sebir be û hewl bide ku rewşê fêm bike. Wisa tê gotin: "Ey bawermendan! Bi sebir û nimêjê alîkarî bixwazin. Bêguman Xwedê bi sebrkaran re ye." (Sûreya Beqere, Ayet 153) Kesê ku neheqî lê hatiye kirin, divê pêşî bi awayekî ku mafdariya xwe nîşan bide û bêyî ku birîndar bike, aliyê din hişyar bike. Armanc, rastkirina rewşê û damezrandina edaletê ye. Pêxemberê me Hz. Muhemmed (s.a.w.) wisa gotiye: "Li birayê xwe yê dînî bibe alîkar, çi zalim be çi jî mezlûm." Ashab pirsîn: "Ey Resûlê Xwedê! Mezlûm bibin alîkar, em ê çawa alîkariya zalim bikin?" Pêxember (s.a.w.) wisa got: "Hûn ê wî ji zulmê bigirin. Ev jî alîkariya wî ye." (Buxarî, Mezalim, 4) Ev hedîsa pîroz di pêşîgirtina neheqiyên di malbatê de de rê nîşanî me dide. Heger endamekî malbatê neheqî bike, hewl bidin ku wî ji vê kirina xwe bidin ber, ev ji bo wî qenciya herî mezin e. Heger bi axaftinê an jî bi hişyariyan rewş neyê rastkirin, di çarçoveya prensîbên giştî yên mezheba Henefî de, daxwaza ji mezinên malbatê an jî ji kesekî ku hûn pê bawer dikin û xwedî hikmet e ku bibin hakem, dikare bibe çareseriyek. Ev hewldanek e ji bo çareserkirina pirsgirêkê bi rêya navbeynkariyê. Divê neyê ji bîr kirin ku malbat, yekîneya herî biçûk a ku civakê pêk tîne ye. Aştî û edaleta vê yekîneyê, hem ji bo dunyaya me hem jî ji bo axirata me girîngiyeke mezin e. Xwedê Teala emr dike ku endamên malbatê li hember hevdu edîl bin. Di hewldana we ya di vê mijarê de Xwedê alîkariya we bike. ### Di roja qiyametê de Xwedayê me wê çawa ji bendeyên xwe hesab bipirse? Birayê min ê delal, Silav û rehmet û bereketên Xwedê li ser te be. Roja hesabdariyê, roja pîroz e ku edalet bi temamî lê bicih tê û tu zilm û neheqî li kesî nayê kirin. Li gorî usûla mezheba Henefî û aqîdeya Ehlê Sunnetê, Xwedayê Teala dema ku ji bendeyên xwe hesab dipirse, wê hem bi kerema xwe wan di nava rehma xwe de bihêle û hem jî bi edaleta rastîn bi wan re muamele bike. Mahiyet û qonaxên hesabdariyê di roja qiyametê de bi kurtasî wiha ne: 1. Teslîmkirina Pirtûkên Emelê: Pirtûkên ku kirinên baş û xerab ên bendeyan di dinyayê de tê de hatine tomar kirin, ji aliyê rastê an jî çepê yê wan re têne dayîn. Di Sûreya Îsra, ayetên 13 û 14an de Xwedê Teala wiha dibêje: "Û me ji bo her mirovekî, kirina wî bi stûyê wî ve girê daye. Û di roja qiyametê de, emê ji bo wî pirtûkekî derbixin ku ew vekirî ye. (Û jê re bêjin:) "Pirtûka xwe bixwîne! Îro tu bi xwe bes î ji bo hesabgirtina xwe." 2. Mizana (Tazî): Ji bo ku kirinên bên tetîlkirin, dadgehên edaletê tên danîn. Kîjan kirinên wî giran bibin, ewê bi rizgariyeke ebedî bigihîje. Di Sûreya Eraf, ayetên 8 û 9an de wiha tê gotin: "Û di wê rojê de, mizana (tetîlkirin) rast e. Kîjan kesên ku mîzanên wan giran bibin, ew kesên ku bi ser ketine. Û kîjan kesên ku mîzanên wan sivik bibin, ew kesên ku bi neheqîkirina ayetên me bi israr, xwe xistine ziyanan." 3. Lêpirsîn û Hesabdayîn: Di hedîsên şerîf de ku çavkaniyên sereke yên mezheba Henefî ne, Hz. Pêxember (silavên Xwedê lê bin) hesabkirin wê çawa be wiha ragihandiye: "Tu bendeyekî di roja qiyametê de, bêyî ku ji ku derê temenê xwe bi kar aniye, bi ilmê xwe çi kiriye, ji ku derê mal comerdî kiriye û li ku derê xerc kiriye û bedena xwe li ku derê westiyaye, heta ku ji van neyê pirsîn, gavek jî nikare bimeşe." (Tirmizî, Qiyamet, 1). Ji bo bawermendan ev hesabdayîn, wê wekî hevdîtineke dilovanî be, ku Xwedê bi bendeyên xwe re bi tenê bimîne, gunehên wan îtiraf bike û wan bibaxşîne. Lê ji bo înkarvan û zordaran wê lêpirsîneke dadwer û dijwar be. Tenê Xwedayê ku Xwedayê hemû aleman e, dizane. Ew ji bendeyên xwe re pir dilovan û adil e. Xwedê hesabê me hêsan bike. ### Guhdarkirina muzîka heavy metal an rock caîz e? Birayê min ê hêja, di ola Îslamê û mezhebê Henefî yê ku tu lê yî de, helal an heram bûna tiştekî bi naverok, wate û bandora wê ya li ser ruh û kiryarên mirov ve girêdayî ye. Di mijara muzîkê de jî rêgeza bingehîn ev e. Hukmê guhdarkirina muzîka heavy metal an rock li gorî van pîvanan tê nirxandin: 1. Naveroka gotinan: Ger di gotinên muzîkê de şîrk (şirîk danîna ji bo Xwedê), serhildana li dijî dîn an Afirîner, kufr, bêexlaqî, tundûtûjî, teşwîqkirina alkol an madeyên hişbir hebe, guhdarkirina vê muzîkê caîz nîne. 2. Bandora li ser mirov: Ger muzîka ku tê guhdarkirin mirov ji îbadetên wek nimêjê dûr bixe, dil tarî bike, hêrs û tundûtûjiyê derxe holê an ruh ji bîranîna Xwedê dûr bixe, dikeve çarçoveya heram. 3. Sembol û babet: Sembolên şeytanî (satanîst), bêhêvîtî û babetên baweriyên pûç ên ku di hin cureyên muzîka heavy metal û rock de hene, bi edeb û esasên baweriya Îslamê re naguncin. Çavkanî: Di Qurana Pîroz de, di ayeta 6-an a Sûreya Luqman de wiha tê ferman kirin: 'Ji mirovan hinek hene ku gotinên vala (lehw el-hedîs) dikirin da ku bê zanîn mirovan ji rêya Xwedê dûr bixin û wê rêyê bikin mijara lîstik û kêfê...' Piraniya mufesîran û alimên Henefî her cure gotinên xirab û muzîka ku mirov ji Xwedê û berpirsyariyên wî dûr dixe, di çarçoveya vê ayetê de nirxandine. ### Xwedê çima têkiliya homoseksuelî qedexe kiriye? Birayê ezîz, silav û rehma Xwedê li ser te be. Ev pirsîna te ji bo fêmkirina girîngiya ku Îslam ji xwezaya mirov (fıtrat) û aramiya civakê re daye, hêja ye. Em dikarin hikmetên bingehîn ên vê qedexeyê li gorî mezheba Henefî û hiqûqa giştî ya Îslamê wiha kurte bikin: 1. Parastina Fıtratê û Armanca Afirandinê Xwedê mirov wekî mêr û jin afirandiye ku hev temam bikin. Di Qur'ana Pîroz de hatiye gotin ku hevjîn ji bo hev bûne çavkaniya aramî û hezkirinê. Têkiliya homoseksuelî ji ber ku li dijî vê pergala xwezayî (fıtrat) ya mirov tê dîtin, qedexe kiriye. 2. Dawîanîna Neslê û Saziya Malbatê Yek ji armancên bingehîn ên hiqûqa Îslamê "parastina neslê" (hıfzu’n-nesl) ye. Dawîanîna saxlem a nesla mirov bi tenê bi riya saziyeke malbatê ya rewa ku ji mêr û jin pêk tê, mimkûn e. Têkiliyên homoseksuelî ji bo zayînê û parastina saziya malbatê ne sûdmend in, ji ber vê yekê qedexe kirine. 3. Paqijiya Exlaqî û Manevî Îslam dixwaze ku şehwet tenê di çarçoveya dîsîplîn û rewatî (nikah) de were jiyîn. Di Qur'anê de, bi nimûneya gelê Lût, ev kirin wekî "derketina ji sînoran" û "bêşermî" hatiye binavkirin. Çavkanî (Ayet û Hedîs): Ayet: "Dema ku Lût ji komalê xwe re got: 'Gelo di nav we de kesek heye ku berî we di cîhanê de ev kirineya bêşermî nekiriye? Hûn ji jinan re bihêlin û bi şehwet berê xwe didin mêran? Belê, hûn komalekî sînorçûyî ne.'" (Sûreya E'raf, 80-81) Hedîs: Resûlê Xwedê (s.a.w.) li ser kesên ku van kirinan dikin hişyariyên giran daye û ferman daye ku ji kirinên li dijî fıtratê dûr bisekinin. (Tirmizî, Hudud, 24) Nêrîna Mezheba Henefî: Li gorî Îmam Ebu Henîfe û şagirtên wî, ev kirin gunehekî mezin e û binpêkirina sînorên Xwedê ye. Feqîhên Henefî tekez dikin ku ev kirin zirarê dide avahiya exlaqî ya civakê û li dijî hikmeta afirandinê ye. Bi kurtasî; ev qedexe li ser bingeha hikmeteke îlahî ye ku ji bo parastina rûmeta mirov, avahiya wî ya biyolojîk, pêşeroja nesla wî û paqijiya wî ya manewî ye. Xwedê bi her emrê xwe ji bo bendeyê xwe ya herî baş dixwaze. ### Ûteka, yanî nimêja azadbûyan di hadîsan de derbas dibe? Rewşenbîrê min ê hêja, "Nimêja Ûteka" (Nimêja Azadbûyan) a ku te pirsî, di çavkaniyên me yên sereke yên hadîsan de (wek Kûtûb-i Sitte) ku ji Pêxemberê me (sallallahu alejhi ve sellem) bi senedekî sahîh hatibe vegotin, tune ye. zpiraniya alimên hadîsan îfade kirine ku ew rîwayetên derbarê awayê kirin û fezîleta vê nimêjê de digerin, "mevzu" (çêkirî) ango bêbingeh in. Di huqûqa îslamî û mezhebe Henefî de ku tu pê re girêdayî yî, ji bo ku ibadetek bi navekî taybet û şeklekî ve wekî "sunnet" an jî "ibadeteğe fezîletdar" were qebûlkirin, divê bê guman li ser delîlekî sahîh rûniştî be. Li şûna van cureyên sepanan ku tu bingehê wan nîne û di dîn de pişt re derketine (bid'at); xwendina nimêjên nafile yên ku cihê wan di Qur'an û Sunnetê de sabit e, wekî tehûd, çêşt (duha) an jî ewwabîn, ji bo te gelekî bêtir xêr û sewab e. Rebbê me, bila me ji sunneta sahîh a Pêxemberê xwe (sallallahu alejhi ve sellem) bêpar nehêle. ### Ma hûn dikarin derbarê şecereya pêxemberan û rêza hatina wan de agahiyan bidin? Bira û xwişka min a hêja, selamun aleykum û rehmetullah. Xwedayê mezin ji bo ronîkirina mirovahiyê û nîşandana riya rast, ji Adem (alayhisselam) heta Efendiyê me Muhemmed Mistefa (sallallahu aleyhi we sellem) gelek pêxember şandine. Hejmara pêxemberên ku navên wan di Qur'ana Pîroz de derbas dibin 25 e; lê li gorî hadîsan hejmara giştî ya pêxemberan gelekî zêdetir e (Musned, V, 178). Li cem alimên mezhebê Henefî û dîroknasên îslamî, şecere û rêza hatina pêxemberan bi awayekî giştî wiha ye: 1. Hz. Adem (mirovê ewil û pêxemberê ewil), 2. Hz. Îdrîs, 3. Hz. Nûh, 4. Hz. Hûd, 5. Hz. Salih, 6. Hz. Îbrahîm, 7. Hz. Lût, 8. Hz. Îsmaîl û Hz. Îshaq, 9. Hz. Yaqûb, 10. Hz. Yûsif, 11. Hz. Eyûb, 12. Hz. Şuayb, 13. Hz. Mûsa û birayê wî Hz. Harûn, 14. Hz. Zul-Kifl, 15. Hz. Dawûd, 16. Hz. Silêman, 17. Hz. Îlyas, 18. Hz. Elyesa, 19. Hz. Yûnis, 20. Hz. Zekeriya, 21. Hz. Yehya, 22. Hz. Îsa, 23. Hz. Muhemmed Mistefa (sallallahu aleyhi we sellem - Pêxemberê dawîn, Xatemul-Enbiya). Her wiha derbarê kesên wekî Hz. Uzeyr, Hz. Luqman an Hz. Zulqerneyn ku navên wan di Qur'anê de derbas dibin lê derbarê şecere û dema wan de nêrînên cuda hene, alimên me bi hişyarî nêzîk bûne. Xwedayê me di Qur'ana Pîroz de dibêje ku divê em di navbera pêxemberan de cudahiyê nekin: "Pêxember bi tiştê ku ji Xwedayê wî hatiye xwarê bawer kiriye, bawermend jî (bawer kirine). Her yek bi Xwedê, bi milyaketên wî, bi pirtûkên wî û bi pêxemberên wî bawer kirine û gotine: 'Em di navbera tu pêxemberên wî de cudahiyê nakin...'" (Sûreya Beqere, 285). Rehmet û bereketê Xwedê li ser we be. Heke pirseke we ya din hebe, ez ê bi kêfxweşî alîkariyê bikim. ### Di navbera hesabkirina Îkindiya (Esr) ya Henefî û Şafiî de çi ferq heye? Esselamu alejkum we rehmetullahi we berekâtuhu birayê ezîz. Ferqa bingehîn di navbera mezhebên Henefî û Şafiî de derbarê destpêkirina wextê Îkindiya de, ji awayê ku siya tiştekî tê girtin, derdikeve holê: 1. Mezheba Şafiî (û Cemaat/Piraniya aliman): Wextê Îkindiya hingê dest pê dike ku siya tiştekî bi dirêjahiya xwe re wekhev bibe, ji bilî siya ku di dema herî bilind a rojê de (siya zewalê) çêdibe. 2. Mezheba Henefî (Nêrîna Îmamê Azam Ebû Henîfe): Wextê Îkindiya hingê dest pê dike ku siya tiştekî du qat dirêjahiya xwe bibe, ji bilî siya ku di dema herî bilind a rojê de çêdibe. Delîl (Hedîsa Şerîf): Ev ferqa îctîhadê, li ser bingeha riwayetekê ye ku tê de Cebraîl (silav lê be) wextên nimêjê ji Pêxember (sallallahu aleyhi we sellem) re hîn kiriye. Cebraîl (silav lê be) di roja yekem de Îkindiya hingê da ku siya wekhev bû, û di roja duyemîn de hingê da ku siya du qat bû. (Tirmizî, Mewaqît, 1; Ebû Dawûd, Salat, 2). Îmamê Azam (rehmeta Xwedê lê be), ji bo ku di îbadetê de ihtiyat (ya herî ewle) esas bigire û ji derketina wextê nîvro bi teqezî bawer bibe, siya du qatî esas girtiye. Ev ne nakokî ye, lê belê ji kerem û rehma berfireh a Sunnetê ye. Hûn dikarin bi rehetî li gorî salnameya mezheba xwe ya Henefî îbadeta xwe bikin. Xwedê îbadetên we qebûl bike. ### Muezzinî çawa tê kirin? We aleykumû's-selam ve rahmetullâhi ve berekâtûhû. Muezzinî xizmeteke pir bi rûmet e ku misilmanan vedixwîne îbadetê û bûye cihê pesnê Pêxemberê me (s.a.v.). Pêxemberê me yê delal di hedîsekê de wiha ferman kiriye: «Muezzin dê di roja qiyametê de xwedî stûyên herî dirêj (yên herî bi rûmet û xwedî xêra herî zêde) bin.» (Mûslîm, Selat, 14). Li gorî mezhebê Henefî, awayê rast û li gorî sunnetê yê muezziniyê bi kurtasî wiha ye: 1. Amadekarî û edeb: Bi destnimêj bûn, rû li qible kirin û tiliyan xistin nava guhan. 2. Xwendina ezanê: Ezan bi dengekî bilind û bi tîpên zelal tê xwendin. Dema dibêje «Hayye ala's-selâh» ser ber bi rastê, dema dibêje «Hayye ala'l-felâh» ser ber bi çepê ve tê zivirandin. Di ezana sibehê de piştî «Hayye ala'l-felâh» du caran «Es-selâtû xayrûn mine'n-newm» tê zêdekirin. 3. Qamet: Qamet beriya nimêja ferz tê kirin. Lafizên qametê wekî ezanê ne, lê zûtir tê xwendin. Di qametê de piştî «Hayye ala'l-felâh» du caran «Qad kâmetî's-selâh» tê gotin. Di qametê de tiliyan naxin guhan û ser naçerixînin. Xwedayê mezin xizmeta we qebûl bike. ### Cezaya neanîna baweriyê bi Xwedê re çima maşekirina di cehennema ebî de ye? Birayê min ê bi qîmet, Pirsa we yek ji wan mijarên kûr e ku hiş û dilê mirov herî zêde pê re mijûl dibe û hewl dide hikmeta wê fêm bike. Di çarçoveya edalet û rehma Xwedayê Teala de em dikarin vê meselê di nava ronahiya Quran û Sunnetê de wiha kurt bikin: Mezinahiya gunehekî ne li gorî dem an ciyê ku lê hatiye kirin, lê li gorî ku li hemberî kê hatiye kirin û li gorî cewhera sûc tê nirxandin. Xwedayê Teala xwediyê mezinahiyeke bêsînor, rehmeke bêdawî û Afirînerê me yê rastîn e. Neanîna baweriyê bi Wî û înkarkirina Wî ev e ku mirov bi vîn û daxwaza xwe deriyên rehma Wî bigire, hebûna Wî û qenciyên Wî yên li ser xwe red bike. Di Qurana Pîroz de rewşa înkarkeran wiha hatiye ragihandin: "Û ew kesên ku bûne kafir û ayetên me dane derewandin, va ye ew hevrêyên cehennemê ne û ew ê tê de heta bi hetayê bimînin." (Sûreya Baqare, 39) Îman mifteya jiyaneke ebî ye. Înkar jî tercîha dil e ku heta bi hetayê li hemberî rastiyê girtî bimîne. Ebedîbûna bihuşt û cehennemê bi niyet û arasteya mirov a li vê cîhanê ve girêdayî ye. Sedema dayîna qenciyên ebî ji xwediyên bihuştê re ew e ku ew ê heta hetayê bawer bikin; herwiha sedema ku xwediyên cehennemê jî (wekî ku di ayetan de hatiye diyarkirin) eger werin şandin Cîhanê jî ew ê dîhar bike ku dîsa heman înkarê bidomînin. Xwedayê Mezin hiş daye mirovan, pêxember şandine û rastî ji çewtiyê veqetandiye. Îman ew qenciya herî bi qîmet e ku mirov bi vîna xwe ya azad hildibijêre. Xwedayê Teala dilê me li ser rastiyê sabit bike û me ji baweriya Ehlê sunnet û el-Cemaet qut neke. Bi silav û duayan. ### Gelo Noel Baba heye? Rojê min, li gorî baweriya îslamî, kesayetiya Noel Baba ne hebûneke rastîn e; ew tenê ji efsaneyeke çandî pêk tê. Bingehê baweriya îslamî tewhîd e, yanî yekbûna Xwedê ye. Di Îslamê de yê ku rizq dide, duayan dibihîze û pêdiviyan bi cih tîne tenê Xwedê ye. Di Qurana Pîroz de ev rewş wiha tê îfadekirin: "Hemû yên li asîmanan û li erdê ne, ji Wî dixwazin. Ew her gav di halê afirandinê de ye." (Sûreya Rehman, ayeta 29). Lewma, kesayetiya "Noel Baba" ya ku tê texmînkirin diyariyan tîne, alîkariyên veşartî dike an jî xwedî aliyekî pîroz e, kurguyeke ku li dijî esasên baweriya Îslamê ye. Em wekî misilman divê fêrî zarokên xwe bikin ku rizq û nîmet tenê ji Xwedê tên û qencîkirin ne tenê di demên taybet ên salê de, lê divê her dem û tenê ji bo rizamendiya Xwedê wekî îbadetekê were kirin. Bi kurtasî, ev karakter tenê lehengekî çîrokan e, di baweriya Îslamê de cihê wî tune ye. Li şûna van cure efsaneyan, fêrkirina exlaqê bedew û nirxên rastîn ên Îslamê ji bo zarokên me ya herî rast e. ### Di kîjan rewşan de sehiv secdê pêwîst dibe û çawa tê kirin? Birayê min ê delal, Li gorî mezheba Hanefî, sehiv secdê secdøyeke telafîkirinê ye ku vacîb e di rewşên jêrîn de: ger yek ji erkên (farzên) nimêjê bi xeletî (bi bîrçûnî an xeletî) dereng bikeve, an jî yek ji vacîbên nimêjê bê terkkirin an dereng bikeve. Di xeletiyên bi mebest de an jî dema ku erkek ji erkên nimêjê bê terkkirin, sehiv secdê nimêjê xilas nake; divê nimêj ji nû ve bê kirin. Lê di rewşa terkkirina sunnetan de, sehiv secdê ne pêwîst e. 1. Di Kîjan Rewşan de Sehiv Secdeyê Pêwîst Dibin? Terkkirina vacîbekî bi xeletî: Mînak; bîrçûna Sûreya Fatîheyê an jî xwendina sûreyek zêde piştî Fatîheyê, di nimêjên çar-reqetî de, berî rakirinê rûniştina pêşîn (qade-î ûla) nekirin. Derengxistina vacîbekî: Mînak; di rûniştina pêşîn de piştî "Tahîyyat"ê xwendina "Allahumme Salli" û derengxistina rakirinê bo reqeta sêyemîn. Derengxistina erkekî: Mînak; piştî qedandina qiraetê, ketina nav fikir û derengxistina rukuê. Dubarekirina erkekî: Mînak; di yek reqetê de bi xeletî du caran ruku an jî sê caran secde kirin. 2. Sehiv Secdeyê Çawa Tê Kirin? Di mezheba Hanefî de, awayê herî belav û bijartî wiha ye: 1. Di rûniştina dawîn a nimêjê de tenê dua "Tahîyyat" tê xwendin. 2. Piştî bidawîbûna Tahîyyatê, tenê ber bi rastê ve silav tê dayîn (Her çendî rivayet hebin ku dikare silav li her du aliyan jî bê dayîn, lê ji bo pêşîgirtina tevliheviyê di nimêja cemaetê de û li gorî bijartina piraniya fîqihên Hanefî, esas tenê dayîna silavê ber bi rastê ve ye). 3. Bi gotina "Allahu Ekber" ber bi secdê ve tê çûn û sê caran "Subhane Rabbîye'l-a'la" tê gotin. 4. Bi gotina "Allahu Ekber" rûdinên, paşê bi gotina "Allahu Ekber" secdê duyemîn tê kirin. 5. Piştî secdê duyemîn rûdinên; bi dorê duayên Tahîyyat, Salli-Barîk û Rabbena têne xwendin. 6. Pêşî ber bi rastê, paşê ber bi çepê ve silav tê dayîn û nimêj temam dibe. Delîla wê (Delîla ji Sunnetê) Sehiv secdê sunnetek e ku bixwe Pêxemberê me (sallallahu aleyhi we sellem) ew kirîye û emr kiriye. Lewra di hedîseke şerîf de wiha hatiye gotin: "Heger yek ji we di nimêja xwe de şik bike û nizanibe çend reqet kirîye (sê yan çar), bila şikê ji holê rake û li gorî hejmara ku bi teqîn dizane nimêja xwe temam bike. Berî silavê jî du secdê bike." (Muslîm, Mesâcid, 88; Ebû Dawûd, Salat, 190) Xwedê Teala îbadet û nimêjên me qebûl bike. ### Hukmên nimêja rêwîtiyê (seferî) û şertên kurtkirina wê çi ne? Bi navê Allah yê Dilovan û Rehîm. Birayê min ê ezîz, Xwedayê me yê Bilind di dînê me de hêsankariyê esas girtiye û ji bo bendeyên xwe yên di rêwîtiyê de taybetmendiyek daye wan. Di Qur'ana Pîroz de wiha tê gotin: “Dema hûn li ser erdê rêwîtî kirin... hûn gunehkar nabin ku nimêjê kurt bikin.” (Nîsa Sûre, 4/101) Pêxemberê me (s.a.v.) jî gotiye ku kurtkirina nimêjê di rêwîtiyê de bexşîşek ji Xwedê ye û wiha gotiye: “Ev sedeqeya ku Xwedê daye we qebûl bikin.” (Muslim, Mûsaferîn, 4) Li gorî mezheba Hanefî, hukmên nimêjê û şertên kurtkirina wê di rêwîtiyê de (seferîtiyê) wiha ne: 1. Şertên Seferîtiyê: Şertê Mesafeyê: Divê mesafeya di navbera cihê ku lê dest bi rêwîtiyê hatiye kirin û hedefa ku tê çûnê herî kêm 90 km (di îfadeya klasîk de 3 roj rê) be. Şertê Dema: Divê mirov niyet bike ku herî kêm 15 rojan bimîne. Heger mirov 15 roj an jî zêdetir bimîne, dema ku gihîşt cihê xwe seferîtî bi dawî dibe. Derbaskirina Sînoran: Ji bo destpêkirina hukmên rêwîtiyê, divê mirov ji navçeya bajarê ku lê ye (sînorên bajêr/derketinê) derkeve. 2. Hukm û Rêya Kirina Nimêjan: Farzên 4 Rokatî: Farzên 4 rokatî yên nimêjên Nîvro, Asr û Îşayê wekî 2 rokat tên kirin. Li gorî mezheba Hanefî, di dema seferîtiyê de kurtkirina nimêjê (qesr kirin) ne destûr e, belkî vacîb e. Kirina 4 rokat bi zanîn mekruh e. Nimêjên Ku Nayên Kurtkirin: Nimêja Sibe (2 rokat), Nimêja Evar (3 rokat) û Nimêja Witir (3 rokat) wek xwe tên kirin, nayên kurtkirin. Nimêjên Sinet: Heger fişara rêwîtiyê, westîn û ne ewlehî hebe, nimêjên nafile/sinet ji bilî farzan dikarin bên terk kirin. Lê belê heger li cihê ku lê rawestiyaye wext musaît û ewlehî hebe, kirina sünnetan baş tê dîtin. Xwedê îbadetên we qebûl bike, rêwîtiyên we saxlem bike. ### Ferzên destnimêja guslê û sunnetên wê çi ne? Wa aleykumusselam birayê ezîz. Xwedê îbadet û paqijiya me qebûl bike. Li gorî mezheba Henefî, ferz û sunnetên guslê (avjenî) ev in: Ferzên Guslê (3 ne): 1. Avdanî di dev (Mezmeze): Dev bi avê heta qirrikê tijî avdan û paşê derxistin. 2. Av kişandin di poz (Îstinşak): Av di pozê de heta mejî kişandin û paqijkirin. 3. Şûştina tevahiya bedenê: Ji serî heta binî, bêyî ku cihekî bi qasî serê derziyê hişk bimîne, tevahiya bedenê şûştin. Çavkanî: Xwedayê mezin di Qur'ana Pîroz de dibêje: "Heger hûn cünüb bin, baş paqij bibin (bisu)." (Sûreta Maîde, 5/6). Ji ber ku hundirê dev û poz jî wek derveyê bedenê tên hesibandin, li gorî mezheba Henefî şûştina wan ferz e. Sunnetên Guslê: 1. Niyeta guslê kirin û bi "Bismillah" dest pê kirin. 2. Pêşî dest û ciyê (avret) şûştin, eger li ser bedenê gemarî hebe, paqijkirin. 3. Berî guslê, mîna destnimêja nimêjê, destnimêjeke temam girtin. 4. Avê pêşî li serê, paşê li milê rastê, paşê li milê çepê rijandin û beden sê caran şûştin. 5. Dema avê cara yekemîn rijandin, beden bişixulandin (masaj kirin). 6. Heger li cihê avjeniyê av kom bibe, ling di dawiyê de şûştin. Çavkanî: Dayika me Hz. Aişe (r.a.) wiha riwayet kiriye ku Pêxemberê me (s.a.w.) destnimêja guslê bi vê rêzê û bi vî awayî digirt (Buharî, Gusil 1; Muslîm, Heyz 35). Xwedê bike ku em wek bendeyekî paqij ji her cure qirêjiya madî û manewî, ber bi wî ve bibin. ### Sedebên ku mirov ber bi xapandinê ve dibin çi ne? Bi navê Allah yê dilovan û rehim. Birayê min ê delal, Yek ji metirsiyên herî mezin ên mirovan di îmtîhana dinya de "xapandin" (gurûr) û dûrbûna ji rastiyê ye. Li gorî alimên Îslamê, li gorî ronahiya Qur’ana Pîroz û Sunnetê, sedemên sereke yên ku mirov ber bi xapandinê ve dibin ev in: 1. Ketina Berbiçaviya Jiyana Dinya Bifikirin ku lezzetên demkî yên dinya daîmî ne û axiretê ji bîr bikin, ev yek ji mezintirîn sedemên xapandinê ye. Ayeta Pîroz: "Ey mirov! Bê guman sozên Allah rast in. Lewma nehêlin jiyana dinya we bixapîne..." (Sûreya Fatir, 5) 2. Xefik û Wesweseyên Şeytan Şeytan dema ku mirov ber bi xerabiyê ve dibe, carinan vê yekê xweşik nîşan dide, carinan jî bi gotina "Allah wê bibexşîne" mirov ber bi ewlehiyekî sexte ve dibe. Ayeta Pîroz: "...Û nehêle ew xapîner (şeytan) bi baweriya lêborîna Allah we bixapîne." (Sûreya Luqman, 33) 3. Li Peşiya Daxwazên Nefsê (Hevâ) Rabûn Danîna daxwazên xwe yên nefsî û dilxwazî li pêşiya rastiyê, çavên mirov kor dike û wî ber bi xapandinê ve dibe. Ayeta Pîroz: "Ma te kesê ku daxwaza nefsê xwe kiriye wekî îlah dît? ..." (Sûreya Casiye, 23) 4. Tûl-î Emel (Daxwaza Bêdawî ya Dinya û Paşxistina Tobe Mirinê dûr dîtin, bi fikra "Ez hîn ciwan im, paşê ezê tobe bikim" paşxistina kirinan, bêxwedîtî û xapandineke mezin e. Hedîsa Pîroz: Pêxemberê me (s.a.v.) wiha gotiye: "Mirovê aqilmend ew e ku nefsê xwe hesab dike û ji bo piştî mirinê dixebite. Mirovê bêçare ew e ku li pey daxwazên nefsê xwe dikeve û ji Allah hêvî dike (lêborîn dixwaze)." (Tirmizî, Qiyame, 25) 5. Cehil û Durketina Ji Zanînê Mirovê ku emr û qedexeyên dînê xwe fêr nabe, nikare rast û xelet ji hev cûda bike û bi fikirîna ku rastî derew e, xapînok dibe. Bi kurtasî; bingeha xapandinê, bîrkirina Allah, mirin û axiretê ye û li pey nefs û şeytanê xwe çûn e. Xwedayê me emr bike ku em xwedî rûmet û aqilmendî bin û ji xefikên nefs û şeytanê me biparêze. Amin. --- *Kaynak: [Dua ve Namaz Vakti](https://duavenamazvakti.troyaapp.com/ku/sorular-cevaplar) - Türkiye geneli 81 il ve tüm dünya için Diyanet İşleri Başkanlığı astronomik hesaplama kriterleriyle %100 uyumludur.*